II FSK 718/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (sprawozdawca) Sędziowie NSA Jolanta Sokołowska NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 795/16 w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 20 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 795/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę R. P. (dalej "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 20 lipca 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym: Decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 14 marca 2016 r. w przedmiocie opłat targowych w okresie od stycznia do maja 2014r., została wysłana na podany adres skarżącego. Przesyłka dwukrotnie awizowana w dniach 12 i 20 kwietnia 2016r. nie została odebrana przez adresata w terminie. Zwrot do nadawcy nastąpił w dniu 27 kwietnia 2016r. Skarżący w dniu 10 czerwca 2016r. wniósł odwołanie, kwestionując zasadność nałożenia na niego opłaty targowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na tzw. fikcję doręczenia stwierdziło, że odwołanie zostało złożone po upływie ustawowego terminu. W skardze na to postanowienie, skarżący zarzucając organowi naruszenie przepisów art.150 i 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), zakwestionował prawidłowość doręczenia, podkreślając że żadne awizo nie zostało mu doręczone, a także nie wyjaśniono przyczyn odstąpienia od próby osobistego doręczenia przesyłki. Podkreślił też, że o fakcie skierowania do niego decyzji dowiedział się dopiero w dniu 9 czerwca 2016r. po otrzymaniu upomnienia wzywającego go do wykonania obowiązków wynikających z tej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyjaśniając że dniem doręczenia przesyłki w trybie zastępczym był dzień 27 kwietnia 2016r., natomiast termin do wniesienia odwołania od decyzji upłynął w dniu 11 maja 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę, uznał, że odwołanie wniesione przez skarżącego zostało złożone z uchybieniem terminu. Wbrew zarzutom skargi, w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki w trybie zastępczym wynikającym z przepisu art. 150 O.p. Sąd zauważył jednak, że organ w sposób nieprawidłowy przyjmuje datę doręczenia awizowanej przesyłki, utożsamiając ją błędnie z datą zwrotu przesyłki do nadawcy – podczas gdy terminy te nie pokrywają się. Niemożność doręczenia pisma adresatowi, osobiście czy też za pośrednictwem dorosłego domownika, wystąpiła w dniu 12 kwietnia 2016r., czternaście dni od tej daty upływa z dniem 26 kwietnia 2016r. i z tą datą przyjąć należy skutek doręczenia. Terminem na prawidłowy zwrot niepodjętej przesyłki jest zaś dzień następny. Sąd uznał, że nieprawidłowość ta nie ma wpływu na wynik sprawy, ponieważ odwołanie wniesione zostało w dniu 10 czerwca 2016r. czyli ze znacznym uchybieniem ustawowego terminu. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę kasacyjną domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 150 O.p. poprzez oddalenie skargi w wyniku błędnego przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie doszło do doręczenia zastępczego, w konsekwencji czego Sąd wadliwie zastosował art. 151 p.p.s.a. - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd ustaleń faktycznych niezgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna polega oddaleniu, gdyż zawarte w niej zarzuty okazały się niezasadne. Zgodnie z art. 148 § 1 O.p., pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Na mocy art. 149 O.p., w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń. W myśl art. 150 § 1 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w art. 148 § 1 lub art. 149: a) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego; b) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie z art. 150 § 4 O.p. jeżeli pismo nie zostanie podjęte, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przepis powyższy, tj. art. 150 ustanawiając zastępczy tryb doręczenia decyzji umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy stwierdzając, że odwołanie skarżącego wniesione zostało z uchybieniem terminu, powołał się na doręczenie skarżącemu decyzji w tym właśnie trybie. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż ze względu na doniosłe skutki, jakie ustawa wiąże z faktem doręczenia decyzji, jak również z uwagi na okoliczność, że ustanowiony w powyższym przepisie zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, w przypadku osób fizycznych w trybie art. 148 O.p., przepis ten powinien być interpretowany w sposób ścisły, co oznacza, że nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości, co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie organ prawidłowo przyjął skutek doręczenia zastępczego, bowiem wszystkie wymogi niezbędne do uznania, że doszło do doręczenia w trybie zastępczym zostały spełnione. Świadczy o tym zalegająca w aktach sprawy koperta wraz adnotacjami o awizowaniu oraz zwrotnym poświadczeniem odbioru, odzwierciedlające poprawny sposób dokonywania doręczenia przez operatora publicznego. Zasadnie zatem stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że niemożność doręczenia pisma skarżącemu nastąpiła w dniu 12 kwietnia 2016 r. Do powtórnego awizowania, o którym mówi art. 150 § 3 O.p., doszło w dniu 20 kwietnia 2016 r. Słusznie zatem zauważył Sąd pierwszej instancji, że mając na uwadze § 4 omawianego przepisu, skutek doręczenia nastąpił w dniu 26 kwietnia 2016 r., tj. 14 dni od daty pierwszego awizowania (a nie jak przyjął organ w dniu 27 kwietnia 2016 r.). Ostatnim dniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, był zatem 10 maja 2016 r., natomiast odwołanie zostało złożone dopiero w dniu 10 czerwca 2016 r., a więc po terminie. Zgodzić się należy także z Sądem pierwszej instancji, że skarżący nie obalił domniemania doręczenia, bowiem samo gołosłowne oświadczenie strony, że awiza nie pozostawiono w skrzynce pocztowej, nie jest wystarczające. Argument, że strona nie otrzymała awiza, mógłby zostać uwzględniony, gdyby strona w jakikolwiek sposób uprawdopodobniła, że taka okoliczność miała miejsca. Należy zauważyć, że skarżący w niniejszej sprawie nie podjął żadnych czynności mogących uwiarygodnić jego twierdzenie, chociażby poprzez procedurę reklamacyjną przedmiotowej przesyłki dostępnej za pośrednictwem operatora pocztowego. Za taką czynność nie można uznać załączenia dopiero na etapie skargi kasacyjnej awiza skierowanego do skarżącego, a tyczącego się innej przesyłki. Nie można jedynie zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że jedną z kwestii przesądzających o możliwości podważenia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu jest postawienie odpowiednich zarzutów już na etapie odwołania od decyzji wymiarowej. Możliwe jest bowiem kwestionowanie prawidłowości kontrolowanego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania na etapie skargi na to postanowienie. Tym bardziej, że w niniejszej sprawie odwołanie zostało wniesione wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, w którym odniesiono się do spornej kwestii. Należy jednak podkreślić, że powyższe nie zmienia faktu, że skarżący w żaden sposób nie zdołał obalić domniemania doręczenia pisma z art. 150 O.p., a tym, samym podważyć stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze, należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 150 O.p. za bezzasadny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się ze skarżącym, że uzasadnienie wyroku sporządzone przez WSA obarczone było wadami. Uzasadnienie to odpowiada wszelkim rygorom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a., jest dostatecznie szczegółowe i wyczerpujące. W szczególności WSA wnikliwie przeanalizował wszelkie istotne w sprawie okoliczności procesowe, słusznie dochodząc do przekonania, że organ zasadnie uznał skuteczność dokonanego w sprawie doręczenia zastępczego, a w konsekwencji – wobec niezłożenia odwołania w terminie – zgodnie z prawem stwierdził, że środek odwoławczy wniesiono z uchybieniem terminu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.