II OSK 2853/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 297/17 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] marca 2017 r., znak [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 297/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę B. S. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] marca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym : Prezydent Miasta Kielce decyzją z [...] lutego 2017 r. odmówił wymeldowania W. G., z pobytu stałego z lokalu przy ul. H. [...] w KW uzasadnieniu organ i instancji podał, że E. S. - S. złożyła wniosek o wymeldowanie W. G. i podniosła, że jest on bezprawnie zameldowany w domu po dziadkach, znajdującym się na jej nieruchomości. Dodała, że dom ten obecnie jest w stanie nadającym się do rozbiórki. W toku przeprowadzonego postępowania w sprawie o wymeldowanie została przesłuchana B. S., która oświadczyła, że wnioskowany do wymeldowania po powrocie z K., około 15 lat temu rozpoczął budowę domu na działce obok spornej ruchomości, która obecnie oznaczona jest jako ul. H. [...] i tam aktualnie zamieszkuje sam. Dodała, że W.G. prawdopodobnie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu jako dziecko oraz, że obecnie dom znajdujący się na działce przy ul. H. [...] to stara, drewniana rudera, nie nadająca się do zamieszkiwania. Stwierdziła również, że wnioskowany do wymeldowania posiada klucze do spornego lokalu, ale nie ma tam żadnych rzeczy. Z kolei W. G. wyjaśnił, że sporną nieruchomość stanowi dom drewniany, tynkowany. Prowadzą do niego dwa wejścia: jedno od strony wschodniej i drugie od strony zachodniej. On użytkuje część zachodnią. W części tej znajduje się kuchnia, pokój i łazienka. Do domu podłączone są media. Wyjaśnił, że wszystkie swoje rzeczy osobiste posiada w przedmiotowym domu, ma także do niego swobodny dostęp, bo posiada swój komplet kluczy. Dodał, że nie płaci podatku od spornego lokalu, uiszcza tylko opłaty podatkowe za swoją działkę i budynek gospodarczy. Ponosi także opłaty za media - prąd, wodę oraz za wywóz śmieci. W spornym lokalu zamieszkuje sam. Druga część domu jest niezamieszkała. Oświadczył także, że nie wyraża zgody na wymeldowanie. Świadek G. W. wyjaśniła, że zamieszkuje w bezpośrednim sąsiedztwie spornej nieruchomości i nie wie dokładnie, gdzie zamieszkuje wnioskowany do wymeldowania, rzadko go widuje, nie widzi również zapalonego światła. Kolejny świadek - K.G., której dom usytuowany jest w bezpośrednim sąsiedztwie spornej nieruchomości oświadczyła, że na przedmiotowej działce znajdują się dwa budynki: jeden to stary, drewniany dom, w którym na chwilę obecną prawdopodobnie nikt nie mieszka oraz drugi budynek - warsztat z częścią mieszkalną. W tej części, zdaniem świadka, na dole znajduje się kuchnia, zaś na poddaszu - pokoje. Zaznaczyła, że ona nigdy nie była w tym budynku, wiedzę swą posiada z obserwacji. Dodała, że prawie codziennie, widuje W.G.na podwórku. Dalej organ I instancji zaznaczył, że w celu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wyznaczono na 2 grudnia 2016 r. termin przeprowadzenia dowodu z oględzin lokalu. Na miejscu nikogo nie zastano. W. G. nie odebrał bowiem korespondencji informującej o przeprowadzeniu oględzin, zaś B. S.i wnioskodawczyni nie pojawiły się na miejscu, pomimo prawidłowo doręczonej korespondencji. Nowy termin przeprowadzenia dowodu z oględzin wyznaczono na 11 stycznia 2017 r. oraz wezwano świadka J. .W. której dom znajduje się w sąsiedztwie spornej nieruchomości i oświadczyła, że zna W. G., nie wie w którym domu on zamieszkuje, ale widzi go na podwórku. W wyniku oględzin z 11 stycznia 2017 r., w których brał udział W. G. ustalono, że budynek mieszkalny położony przy ul. H. [..] w K. stanowi drewniany dom, do którego prowadzą 2 wejścia. Część domu zajmowana przez W. G. składa się z przedpokoju, kuchni i pokoju. W kuchni wydzielona jest toaleta. Ta część domu jest w pełni umeblowana. Jest tu prąd i podłączona jest woda. Dom ogrzewany jest przez piec. W szafach w pokoju wnioskowany do wymeldowania okazał swoje ubrania i podał, że przedmiotowy dom zlokalizowany jest na dwóch działkach - część znajduje się na jego działce (zajmowane przez niego przedpokój i kuchnia) zaś reszta (w tym zajmowany przez niego pokój) znajduje się na działce należącej obecnie do B. S. oraz wnioskodawczyni. Na działce, która należy do niego zlokalizowany jest jeszcze budynek gospodarczy. Przesłuchana w charakterze świadka A.K., która zamieszkuje w sąsiedztwie spornej nieruchomości oświadczyła, że W. G. mieszka w tym lokalu. Dodała, że na terenie spornej posesji nigdy nie była, jednak prawie codziennie widuje W. G. na podwórku. Świadek poinformowała, że widzi także zapalone światło w oknach drewnianego domu. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ I instancji uznał, że wnioskowany do wymeldowania nie opuścił domu położonego przy ul. H. [..] w K. Na taki stan rzeczy wskazały wyjaśnienia samego W. G., ale także przesłuchanej w sprawie w charakterze świadka A. K. Nade wszystko fakt zamieszkiwania strony w spornym lokalu został potwierdzony w trakcie przeprowadzonych oględzin. Wojewoda Świętokrzyski, po rozpatrzeniu odwołania B. S. od powyższej decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa rozstrzygnięciem z [..] marca 2017 r., utrzymał tę decyzję w mocy powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu organu I instancji, a nadto podkreślając, że zarzuty zawarte w odwołaniu odnoszące się do stanu technicznego spornego budynku i fakt, iż według właścicieli sporna nieruchomość nie nadaje się do zamieszkiwania i kwalifikuje się do rozbiórki - nie może stanowić w niniejszej sytuacji podstawy do wymeldowania. Podobnie jak fakt, że wnioskowany do wymeldowania jest właścicielem sąsiadującej działki, na której zlokalizowany jest inny budynek. Kwestia stanu technicznego czy przystosowania lokalu do zamieszkania nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem sprawy meldunkowe mają charakter czysto rejestrowy i organ stwierdza fakt pobytu w danym lokalu, a nie jest zobligowany do oceny jego stanu technicznego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, B. S. zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa poprzez: - nieprzeprowadzenie zawnioskowanych w odwołaniu dowodów w postaci: dokumentacji z postępowania w przedmiocie rozbiórki budynku, w którym znajduje się lokal przy ul. H. [..] w K., ponownych oględzin lokalu przy ul. H. [..]. w K., dokumentów załączonych do odwołania, - dokonanie oceny dowodów w sposób stronniczy, dowolny, nie uwzględniający wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego i w konsekwencji dokonanie błędnego ustalenia faktycznego, że W. G. nie opuścił miejsca pobytu stałego w spornym lokalu. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez niewłaściwe jego zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę przytoczył treść art. 35 i 25 ust.1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. (aktualny tekst jedn. Dz.U.2017.657) o ewidencji ludności i wskazał, że W.G. koncentruje swe życie w lokalu położonym w K. przy ul. H. [..]. W opinii Sądu I instancji powyższa okoliczność została potwierdzona przede wszystkim w toku oględzin przeprowadzonych 11 stycznia 2017 r. Sąd I instancji wskazał, że co prawda zgodzić należy się ze skarżącą, że protokół z oględzin jest dość lakoniczny. Niemniej jednak skarżąca, a na rozprawie również uczestniczka E. S. - S. twierdziły, że poddany oględzinom lokal w ogóle nie jest zamieszkały. W związku z tym należało przyjąć, że pracownicy organów meldunkowych kierując się doświadczeniem życiowym potrafią odróżnić lokal opuszczony, w którym nikt - zwłaszcza zimą - stale nie przebywa, od lokalu, który jest stale zamieszkiwany. Z tego też względu ustalenie, że sporny lokal jest umeblowany, są do niego podłączone media, ogrzewany jest piecem, w kuchni wydzielona jest toaleta, a W. G. posiada w nim swoje rzeczy osobiste i klucze, jest wystarczające do uznania, że lokal ten stanowi jego centrum życiowe i stan ten nie może wskazywać na to, że nastąpiło opuszczenie tego lokalu w sposób trwały. Ze zdjęć złożonych na rozprawie nie wynika, aby dom, w którym znajduje się sporny lokal był opuszczony. W chwili bowiem wykonywania tych zdjęć okna w tym domu były otwarte, miały firanki, a na parapecie stały kwiatki doniczkowe. Nadto organy właściwe w sprawach ewidencji ludności nie są powołane do dokonywania oceny, czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu prawa budowlanego i uzależnienie od tej oceny możliwości zameldowania lub wymeldowania. Skoro więc budynek, który jest przedmiotem postępowania, do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie został rozebrany, ani nie została wydana przez właściwy organ prawomocna decyzja nakazująca jego rozbiórkę w określonym terminie, to nie było podstaw do wydania w oparciu o same tylko twierdzenie o niezdatności tego lokalu do zamieszkiwania, decyzji o wymeldowaniu uczestnika postępowania. Odnosząc się do złożonej w toku postępowania sądowoadministracyjnego decyzji Prezydenta Miasta Kielce z dnia [..] kwietnia 2017 r., znak: [...] udzielającej E. S.j-S.oraz B. S.pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na dz. nr ewid. [...], [..], [...] w K. przy ulicy H. [...], Sąd I instancji zauważył, że nie mogła ona mieć wpływu na ocenę zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, ponieważ zapadła 3 tygodnie po jej wydaniu i nie wiadomo, czy stała się ostateczna. Nadto w treści tej decyzji znalazło się stwierdzenie, że do rozbiórki inwestor może przystąpić z chwilą, gdy budynek będzie wolny pod względem prawnym i fizycznym zgodnie z odrębnymi przepisami. Jeżeli więc to nastąpi, to nie będzie przeszkód, aby skarżąca złożyła ponowny wniosek o wymeldowanie W. G. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Dalej Sąd wskazał, że odnośnie zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, to generalnie świadkowie raczej nie potrafili wskazać, w którym domu mieszka wnioskowany do wymeldowania, a ponadto żaden ze świadków nie był ani w spornym lokalu, ani w lokalu sąsiednim. Skargę kasacyjna od powyższego wyroku wniosła B. S. zaskarżając go w całości i zarzucając : 1.na podstawie art. 174 ust. 1- naruszenie przepisów prawa materialnego, a to; - art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprze błędną wykładnię i uznanie, iż do oceny jego zastosowania nie ma znaczenia stan techniczny lokalu, a tym samym jego przystosowanie do zamieszkiwania, czy też okoliczność zamieszkiwania wnioskowanego do wymeldowania w innym lokalu, - art. 35 w zw. z art. 25 ust 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż okazjonalne przebywanie wnioskowanego do wymeldowania w lokalu, uniemożliwia jego wymeldowanie; 2.na podstawie art. 174 ust. 2- naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 141§4 p.p.s.a. przez sporządzenie wadliwego uzasadnienia orzeczenia, poprzez przedstawienie oceny stanu faktycznego sprawy w sposób wskazujący na ograniczenie kontroli legalności postępowania organu administracji publicznej jedynie do wybranych dowodów przeprowadzonym w tym postępowaniu, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę oceny zastosowania prawa materialnego, wobec wątpliwości co do zakresu rozpoznania okoliczności spornych, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7,8, 77 §1 i 80 kpa - przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, a ponadto oceniony został w sposób wadliwy, tj. wewnętrznie sprzeczny i wybiórczy, z pominięciem okoliczności świadczących na korzyść skarżącej, w szczególności, że: - stan lokalu, z którego W. G. miał być wymeldowany nie nadaje się do zamieszkiwania, - na sąsiedniej, nieodgrodzonej nieruchomości zlokalizowany jest budynek gospodarczo - mieszkalny należący do wnioskowanego do wymeldowania, w którym zainteresowany przebywa z zamiarem stałego pobytu. Przy tak skonstruowanych zarzutach skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego wg norm przepisanych. Nadto podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. strona skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Nadto zgodnie z art.182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej powołany został zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji zarówno przepisów postępowania – art.174 pkt 2 p.p.s.a., jak w przepisów prawa materialnego – art.174 pkt 1 p.p.s.a. Powołany zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 77 § 1 i 8 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez niewłaściwe i niewystarczające zebranie materiału dowodowego z pominięciem okoliczności świadczących na korzyść skarżącej kasacyjnie okazał się bezzasadny. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie postępowanie w niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący. Organy administracji, co zauważył i prawidłowo ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyjaśniły czy zaistniały przesłanki do zastosowania art. 35 ustawy o ewidencji ludności, to jest czy skarżący wyprowadził się w sposób trwały i dobrowolny z przedmiotowego lokalu, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym oględzin spornego lokalu wynikało jednoznacznie, że W. G. posiada w nim swoje rzeczy osobiste i klucze, a lokal ten stanowi jego centrum życiowe, i nie został opuszczony w sposób trwały. Stan faktyczny sprawy w zakresie okoliczności braku opuszczenia przez W. G. lokalu mieszkalnego nie budzi żadnych wątpliwości i znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, tj. zarówno w zebranym w sprawie materiale dowodowym, jak i uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Konkludując, nie ma racji skarżąca kasacyjnie zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie ww. przepisów postępowania. Sąd I instancji wskazał, jakie przesłanki legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i uzasadnił, dlaczego dokonując kontroli legalności tej decyzji, uznał ją za prawidłową. Również nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. art. 141§ 4 p.p.s.a. przez sporządzenie wadliwego uzasadnienia orzeczenia. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie : zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA w Kielcach zawiera wszystkie te elementy. Uzasadnienie to wskazuje, jaki stan faktyczny został przyjęty przez Sąd I instancji. Sąd ten zaaprobował również dokonaną przez organy administracyjne ocenę materiału dowodowego. Nie można w tej sytuacji przyjąć, aby wskazany wyżej przepis mógł stanowić samodzielną podstawę kwestionowania oceny materiału dowodowego dokonaną w niniejszej sprawie. Bezzasadne okazały się także zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 35 w zw. z art. 25 ust.1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.Dz.U.2017.657), a Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 35 powołanej ustawy. Należy przypomnieć, że postępowanie o wymeldowanie ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Decyzja o zameldowaniu nie daje żadnych praw do lokalu ani też takich praw, jeśli strona jest w ich posiadaniu, nie pozbawia (np. prawa własności czy prawa użytkowania). Natomiast organy właściwe w sprawach ewidencji ludności nie są powołane do dokonywania ocen, czy osoba w stosunku do której toczy się postępowanie o wymeldowanie jest właścicielem jeszcze innej nieruchomości, czy określony obiekt budowlany, z którego ma zostać wymeldowana nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu prawa budowlanego i uzależnienia od tych oceny możliwości zameldowania lub wymeldowania. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły spowodować eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.