II OSK 2633/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Katarzyny P. - J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 591/17 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Katarzyny P. - J. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] kwietnia 2017 r., znak [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 591/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę K. P. - J. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] kwietnia 2017 r., znak [..] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu postanowienia przywołano treść art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który to przepis określa katalog form działalności administracji publicznej (zaniechania działania) zaskarżalnych do sądu administracyjnego. Sąd wskazał również na treść art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który w sytuacji, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego nakazuje odrzucić skargę. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy Sąd stwierdził, że na skarżącą nałożona została grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniej Ł. J. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W toku prowadzonego postępowania skarżąca wniosła zarzuty, które zostały przez wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. W. uznane za niezasadne. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącej, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w dniu [...] kwietnia 2017 r. utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy. Przedmiotowa skarga dotyczy postanowienia [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2017 r. wydanego w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanej, a zatem postanowienia, które na mocy art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. zostało wyłączone z kognicji sądów administracyjnych. W ocenie Sądu, w niniejszym postępowaniu nie podlega badaniu zasadność istnienia obowiązku egzekucyjnego. Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych, bez badania jej zarzutów merytorycznych. W ramach postępowania egzekucyjnego stronom na innych etapach postępowania egzekucyjnego przysługują środki zaskarżenia podlegające następnie kontroli sądu administracyjnego. Ochrona praw uczestników tego postępowania jest możliwa w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego - na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. - postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. (k. 29 akt adm.) o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, na które przysługuje zażalenie do Ministra Zdrowia, o czym skarżąca została pouczona. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. skargę odrzucił. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła K. P. – J., zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nowelizacja p.p.s.a. dotycząca kognicji sądu z 15 sierpnia 2015 r. znajduje zastosowanie do sprawy w toku i tym samym bezzasadne przyjęcie braku kognicji sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. z art. 2, 30, 31 ust. 1, 2, 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 77 ust. 2 Konstytucji w zakresie w jakim umożliwia odrzucenie skargi z powodu braku kognicji sądu w sprawach postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu do spraw w toku, co powoduje przede wszystkim ograniczenie prawa do sądu z pominięciem prawa już nabytego w kwestii tak zasadniczej jak ochrona zdrowia i przymus państwa z tym związany (pozbawia konstytucyjnego uprawnienia bez jakiegokolwiek uzasadnienia) oraz zawieszenie postępowania do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. . 2015 r., poz. 658) zmianie uległo brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Zmiana ta wprowadzona na podstawie art. 1 pkt 1 lit. a ustawy nowelizującej polegała na wyłączeniu spod kontroli sądu administracyjnego postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Z mocy art. 2 w zw. z art. 3 ustawy nowelizującej, zmiana ta weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. obejmując swoim zakresem wszczęte od tej daty postępowania sądowe. Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało zainicjowane po dniu 15 sierpnia 2015 r. Z akt sprawy wynika, że skarga wpłynęła do organu administracji w dniu 11 maja 2017 r. Wobec tego, że została ona złożona na postanowienie wierzyciela o uznaniu zgłoszonych zarzutów za bezpodstawne, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarżąca kasacyjnie błędnie przyjmuje, jakoby w analizowanym zakresie ustawa nowelizująca znajdowała zastosowanie do sprawy w toku. Należy w tym zakresie odróżnić tok postępowania egzekucyjnego w administracji oraz zainicjowanie wniesieniem skargi odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego, którego celem jest dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonego przejawu działania albo zaniechania administracji publicznej. Innymi słowy, postępowanie prowadzone przed sądem administracyjnym zarówno z punktu widzenia ustrojowego jak i procesowego stanowi zupełnie odrębny rodzaj procedury, który nie stanowi kontynuacji procesu prowadzonego przed organem administracji publicznej. Nowelizacja art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nie doprowadziła do ograniczenia standardów ochrony sądowej w stosunku do orzeczeń administracji publicznej. Z kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sąd administracyjny w zakresie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na który służy zażalenie, wyłączono jedynie postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu ze względu na ich incydentalny charakter. Ochrona praw jednostek zagwarantowana jest poprzez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego merytorycznego rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w tym przedmiocie wydanego na podstawie art. 34 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Wprawdzie postanowienia wierzyciela wydane w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie podlegają od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej odrębnej kontroli sądowoadministracyjnej, lecz na mocy art. 135 p.p.s.a. sąd dokonuje ich kontroli w postępowaniu ze skargi na końcowe postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Z tego względu za niezasadny należało uznać sformułowany wniosek o zwrócenie się zapytaniem do TK co do zgodności art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji RP. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.