II SA/Kr 1584/16

WyrokWSA w Krakowie2017-06-27

Skład orzekający: Magda Froncisz, Agnieszka Nawara-Dubiel, Anna Szkodzińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało spełnione poprzez jego złożenie do depozytu sądowego, pomimo braku jednoznacznych dowodów i upływu czasu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły, iż odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało spełnione poprzez jego złożenie do depozytu sądowego. Pomimo braku jednoznacznych dowodów, co wynika z upływu czasu i niszczenia akt spraw sądowych, pośrednie dowody, takie jak pisma organów i fragmenty rejestrów, w powiązaniu z przepisami o składaniu świadczeń do depozytu sądowego, pozwalają na wysnucie usprawiedliwionego wniosku o spełnieniu świadczenia. Sąd podkreślił, że organy administracyjne mają ograniczone możliwości dotarcia do pełnej dokumentacji po wielu latach, a ustalenie istnienia takiego świadczenia nie może zależeć od dowodu z dokumentu potwierdzającego wypłatę, co mogłoby prowadzić do wielokrotnego dochodzenia odszkodowań.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego decyzją z 1978 r. za wywłaszczoną nieruchomość. Organy administracji obu instancji uznały, że odszkodowanie zostało spełnione poprzez jego złożenie do depozytu sądowego w 1979 r., powołując się na pisma Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami oraz fragmenty rejestrów sądowych, mimo że akta sprawy sądowej zostały zniszczone. Skarżący kwestionowali to ustalenie, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym dotyczące przedawnienia roszczenia.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako bezzasadną.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie : WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) NSA Anna Szkodzińska Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. C., E. L., D. S., G. S., J.S. i M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania skargę oddala Decyzją nr [...] z dnia 17 lutego 2016 r. znak: [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego A.B. decyzją Urzędu Dzielnicowego K.-P. z dnia 28 grudnia 1978 r. znak: [...] w związku z wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy ulicy [...] części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , tj. działki nr [...] o pow. 0,0045 ha, obr. [...] jedn. ewid. K. –P. objętej wykazem hipotecznym Iwh [...] stanowiącej uprzednio własność H.Ś , W.S. , A.B. , W.Ś , A.Ś i J.Ś . Orzekając w ten sposób organ I instancji ustalił, co następuje: Pismem z dnia 31 lipca 2014 r. M.Ś , J.Ś , G.Ś , D.Ś oraz Z.C. wnieśli o wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w K. , obręb [...], jednostka ewidencyjna K. –P. stanowiących własność A.B. . Na podstawie notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia organ I instancji ustalił, że spadkobiercami Z.C. są: E.L. , J.C. i WC. . Decyzją z dnia 28 grudnia 1978 r. znak: [...] Urząd Dzielnicowy K. –P. orzekł o przyznaniu odszkodowania na rzecz H.Ś , W.Ś , A.B. , W.Ś , A.Ś i J.Ś w wysokości 810,00 zł za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] , obr. [...] . Przywołana decyzja nr [...] Prezydenta Miasta K. rozstrzyga sprawę wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego ww. decyzją Urzędu Dzielnicowego K. –P. z dnia 28 grudnia 1978 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji pozyskał do akt sprawy pismo Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w K. (wnioskodawcy wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a zarazem podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania) do Zespołu ds. Ekonomiczno - Finansowych, przy którym przesłana została decyzja Urzędu Dzielnicowego K. –P. dotycząca zapłaty ustalonego odszkodowania w wysokości 810,00 zł na rzecz H.Ś , W.Ś , A.B. , W.Ś , J.Ś i A.Ś . Miejski Zarząd Gospodarki Terenami w K. wskazał, że "odszkodowanie przysługujące współwłaścicielom w poz. 1-6 należy przekazać do depozytu sądowego zgodnie z treścią art. 27 ustawy wywłaszczeniowej, ponieważ ustalenie aktualnych adresów zamieszkania w/w osób lub domniemanych spadkobierców w postępowaniu wywłaszczeniowym nie dały pozytywnych rezultatów. Odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość może zostać wypłacone po przedłożeniu przez osoby upoważnione prawomocnego aktu własności ziemi lub prawomocnego postanowienia sądowego wraz z zaświadczeniem z Wydziału Finansowego o uregulowaniu podatku od nabycia praw majątkowych." Ponadto organ I instancji ustalił na podstawie zgromadzonego materiału, w tym pisma Archiwum Sądu Okręgowego i Sądów Rejonowych w K. z dnia 1 grudnia 2015 r. nr [...] , że pod sygn. akt [...] , w Sądzie Rejonowym dla K. –P. prowadzona była sprawa złożenia do depozytu sądowego kwoty 810,00 zł za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] obj. Iwh [...] , której uczestnikami byli: Skarb Państwa oraz "H.Ś , W.Ś i inni". Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji stwierdził, że zgromadzone dokumenty potwierdzają fakt złożenia ww. odszkodowania do depozytu sądowego, a tym samym spełnienia przedmiotowego świadczenia. Jednocześnie organ I instancji zauważył, że ponieważ decyzja Urzędu Dzielnicowego K.-P. stała się ostateczna 24 maja 1979 r., to z dniem 24 maja 1989 r. upłynął 10 - letni termin przedawnienia przedmiotowego roszczenia, które jest roszczeniem cywilnoprawnym. Od decyzji tej odwołanie wnieśli J.C. , W.C. , E.L. , D.Ś , J.Ś i M.Ś Wojewoda [...] decyzją z dnia 19 września 2016 r. znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015, poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2016 r., poz. 23) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K . W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgromadzone w sprawie dokumenty niewątpliwie dowodzą, że w 1979 r. toczyło się postępowanie sądowe w sprawie złożenia odszkodowania do depozytu sądowego, ustalonego decyzją Urzędu Dzielnicowego K.-P. z dnia 28 grudnia 1978 r. znak: [...] za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] obr. [...] w wysokości 810,00 zł na rzecz: H.Ś , W.Ś , A.B. , W.Ś , A.Ś i J.Ś . Jak wynika z pisma Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w K. znak: [...] z dnia 7 maja 1979 r., ww. wnioskodawca wywłaszczenia i podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania informował swój Zespół ds. Ekonomiczno - Finansowych o konieczności złożenia odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [...] w wysokości 810 zł na rzecz ww. osób do depozytu sądowego na podstawie art. 27 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z uwagi na trudności z ustaleniem adresów stron. Ponadto ww. podmiot poinformował, że "odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość może zostać wypłacone po przedłożeniu przez osoby upoważnione na podstawie prawomocnego aktu własności ziemi lub prawomocnego postanowienia sądowego wraz z zaświadczeniem z Wydziału Finansowego o uregulowaniu podatku od nabycia praw majątkowych". Pismem z dnia 26 listopada 2014 r. znak [...] Archiwum Sądu Okręgowego i Sądów Rejonowych w K. poinformowało, iż w zespole akt archiwalnych Sądu Rejonowego dla K. –P. z lat 1976 - 1988 odnaleziono zapisy o toczących się postępowaniach o złożenie do depozytu sądowego kwoty 48 028 zł na rzecz S.Ł. , A.Ś o sygn. akt. [...] oraz kwoty 810 na rzecz H.Ś o sygn. akt [...] . Z kolei przy piśmie z dnia 1 grudnia 2015 r. znak: [...] Sąd Okręgowy w K. przesłał uwierzytelnioną kopię strony repertorium dotyczącego sprawy o złożenie świadczenia do depozytu sądowego, na której pod sygnaturą [...] był wpisany Skarb Państwa i H.Ś oraz poinformował, że akta Sądu Rejonowego dla K-P. w K. o sygn. akt [...] za zgodą Archiwum Państwowego w K . zostały wybrakowane i zniszczone. Ponadto organ I instancji pozyskał z akt dotyczących wywłaszczenia w gm. kat. W. nr [...] kopię dokumentu, listy dotyczącej odszkodowań składanych do depozytu sądowego w 1979 r., w którym wpisane były w rubryce dotyczącej: nazwiska i imienia: "H.Ś , W.Ś i inni", w rubryce "za co": "nieruchomość gm. kat. . P. Lwh [...] , dz. nr [...] , w rubryce dotyczącej kwoty: " 810", w rubryce "data wpłaty do depozytu sądowego''' — "12 maj 1979 r.", w rubryce "nr księgi Głównej"": "[...] ", w rubryce "data przyjęcia przez Sąd i nr postan.": "[...] ", natomiast rubryka: "data wypłaty przez Sąd i nr postanowienia" nie zawierała w tym zakresie żadnych wpisów. Powyższe zaś dowodzi, że niewątpliwie toczyła się sprawa sądowa o przyjęcie odszkodowania w wysokości 810 zł za wywłaszczoną działkę nr [...] , obr. [...] do depozytu sądowego. Na podstawie zgromadzonego w sprawie przez organ I instancji materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że nie jest możliwe obecnie udowodnienie, że odszkodowanie przyznane z tytułu wywłaszczenia działki nr [...] , obr. [...] decyzją z dnia 28 grudnia 1978 r. znak: [...] Urząd Dzielnicowy K.-P. na rzecz: H.Ś , W.Ś , A.B. , W.Ś , A.Ś i J.Ś zostało spełnione poprzez jego ważne złożenie do depozytu sądowego w związku z upływem czasu i stopniowym wybrakowywaniem i niszczeniem spraw sądowych. Podkreślono, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 1975 r. w sprawie okresów przechowywania i warunków niszczenia akt spraw sądowych lub przekazywania ich archiwom państwowym (Dz. U. Nr 43, poz.220), które obowiązywało w okresie od 19 grudnia 1975 r. do 19 czerwca 1989 r. akta spraw cywilnych o złożenie do depozytu sądowego były niszczone po upływie 10 lat za zgodą właściwego archiwum państwowego. Niemniej fakt, iż w chwili obecnej nie jest możliwe przeanalizowanie dokumentów sprawy sądowej o sygn. akt. [...] nie oznacza, iż takich dokumentów nie było. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika odwołujących, że odnalezione przez organ I instancji dokumenty Archiwum Sądu Okręgowego i Sądów Rejonowych w K. są wybrakowane i nie potwierdzają, że "Pani A.B. miała być uczestniczką tego postępowania", wskazano, że jak wynika z kopii ww. spisu znajdującego się w aktach archiwalnych, osobami na rzecz których składano kwotę 810 zł do depozytu sądowego byli: "H.Ś , W.Ś i inni". Biorąc zaś pod uwagę, że decyzją Urzędu Dzielnicowego K.-P. z dnia 28 grudnia 1979 r. ustalono odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia działki nr [...] na rzecz jej współwłaścicieli tj. kolejno H.Ś , W.Ś , A.B. W.Ś , J.Ś , A.Ś , to zauważyć należy, iż w opisywanym wyżej spisie wskazano jedynie dwie pierwsze osoby, dodając jednocześnie, iż dotyczy ono też "i innych", czyli również A.B . Ponadto o tym, że w depozycie sądowym składano odszkodowanie ustalone na rzecz wszystkich współwłaścicieli świadczy również kwota odszkodowania - 810 zł, jak również pismo Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w K. znak: [...] z dnia 7 maja 1979 r. w którym stwierdzono, że wypłaty odszkodowania z depozytu będzie można dokonać po przedłożeniu postanowień w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po uprawnionych osobach lub prawomocnego Aktu Własności Ziemi. Należy w tym miejscu zauważyć, iż w toku postępowania wywłaszczeniowego toczyło się postępowanie uwłaszczeniowe na rzecz A.B. , w wyniku którego na podstawie Aktu Własności Ziemi z dnia 30 października 1978 r. znak [...] była ona właścicielem wywłaszczonej nieruchomości. Odnosząc się natomiast do zarzutu pełnomocnika odwołujących, że oświadczenia stron (wnuków A.B. ) złożone w toku prowadzonego postępowania potwierdzają, że A.B. nie zostało wypłacone odszkodowanie, wyjaśnić należy, że w przedmiotowych oświadczeniach wprawdzie strony zeznały, że A.B. nie otrzymała odszkodowania, jak również nie otrzymywała żadnych pism z sądu, niemniej oświadczenia te dotyczyły odszkodowań ustalonych decyzjami Urzędu Dzielnicowego K.-P. z dnia 14 września 1976 r. znak: [...] oraz z dnia 16 czerwca 1983 r. znak: [...] . Ponadto fakt, iż A.B. nie otrzymała z sądu żadnych pism nie oznacza, że przedmiotowe odszkodowanie nie zostało skutecznie złożone do depozytu sądowego. Zgodnie bowiem z § 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 1965 r. o zasadach i trybie postępowania w sprawach o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego (Dz. U. z dnia 21 października 1965 r., Nr 42, poz. 261) obowiązującego od 5 listopada 1965 r. do 22 lutego 2007 r. jeżeli wierzyciel lub jego miejsce zamieszkania nie były znane sądowi, o zezwoleniu na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego sąd ogłaszał publicznie w budynku sądowym oraz w lokalu prezydium właściwej rady narodowej. Sąd mógł również zarządzić umieszczenie ogłoszenia także w prasie lub podać je w inny sposób do wiadomości publicznej. Ogłoszenie powinno było zawierać wskazane w art. 693 ust. 1, 3 i 4 kpc dane oraz wezwanie wierzyciela do odbioru depozytu. Mając na uwadze fakt, iż jak wykazało postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie, archiwalna dokumentacja dotycząca postępowań sądowych o złożeniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości do depozytu sądowego jest wybrakowana czy też podlega zniszczeniu po upływie okresu przewidzianego stosownymi przepisami do ich przechowywania, uwzględniając wskazane powyżej okoliczności w postaci dowodów świadczących o toczącym się postępowaniu o złożenie odszkodowania za działkę nr [...] w wysokości 810 zł do depozytu sądowego na rzecz jej współwłaścicieli, w ocenie organu odwoławczego nie można obecnie przyjąć, iż omawiane w niniejszej sprawie odszkodowanie (świadczenie) nie zostało spełnione. Niezależnie od powyższego zaznaczono, iż organ odwoławczy zdaje sobie sprawę z rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz występującej polaryzacji poglądów pomiędzy doktryną a orzecznictwem w przedmiocie roszczenia o ustalenie i wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, tj. czy ma on charakter cywilnoprawny i jako takie - stosownie do regulacji zawartej w art. 117 i następnych Kodeksu cywilnego - ulega przedawnieniu po upływie 10 lat czy też nie. Organ odwoławczy podzielił co do zasady pogląd o cywilnoprawnej naturze roszczenia o wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W niniejszej sprawie na uwagę zasługuje jednak okoliczność, iż zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami archiwalna dokumentacja dotycząca akt postępowań sądowych dotyczących złożenia świadczenia do depozytu sądowego była niszczona i wybrakowywana po 10 latach. Do akt niniejszej sprawy pozyskano natomiast wskazane powyżej dowody świadczące o toczącym się postępowaniu o złożenie odszkodowania za działkę nr [...] w wysokości 810 zł do depozytu sądowego na rzecz jej współwłaścicieli. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie organu odwoławczego nie można obecnie przyjąć, iż omawiane w niniejszej sprawie odszkodowanie (świadczenie) nie zostało spełnione. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji. Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J.C. , E.L. , D.Ś , G.Ś , J.Ś i M.,Ś , a także W.C. , przy czym skarga tego ostatniego została odrzucona prawomocnym postanowieniem z 24 marca 2017 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 129 ust. l i ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyznania zwaloryzowanego odszkodowania z uwagi na to, że według organu odszkodowanie wynikające z wywłaszczenia zostało już wypłacone stronom, pomimo tego, że wypłata nigdy nie nastąpiła; b) art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) w zw. z art. 117 i 118 Kodeksu cywilnego, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że roszczenie, o którym mówi pierwszy z przywołanych przepisów przedawnia się na zasadach ogólnych, stosowanych w prawie cywilnym; c) art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem dokonania waloryzacji i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, pomimo iż odszkodowanie takie przyznano mocą decyzji Urzędu Dzielnicowego K.-P. z dnia 28 grudnia 1978 roku znak: [...] , nigdy nie zostało wypłacone. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 7 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy Wojewodę [...] w sposób wszechstronny i wyczerpujący; b) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia stron przed wydaniem decyzji o niekompletności materiału dowodowego, co tym samym pozbawiło stronę możliwości ustosunkowania się do powziętych przez organ odwoławczy wątpliwości; c) art. 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. polegające w szczególności na: - niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 17 lutego 2016 roku, znak: [...] - wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; - brak wszechstronnego wyjaśnienia wszelkich istotnych w sprawie okoliczności; d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji, pomimo naruszenia przez tę decyzję obwiązujących przepisów. Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji było ustalenie przez organ, zasadniczo na podstawie dowodów pośrednich, że przyznane decyzją Urzędu Dzielnicowego K.-P. z dnia 28 grudnia 1978 r. znak:[...] odszkodowanie zostało złożone do depozytu sądowego. Zarzuty skargi choć różnie formułowane, w zasadniczej części dotyczą naruszenia tych przepisów postępowania, które ustanawiając obowiązek organu do wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i należytej oceny zebranego materiału dowodowego. Naruszenia te zdaniem skarżących doprowadziły organ do błędnego wniosku, że odszkodowanie zostało zrealizowane poprzez jego złożenie do depozytu sądowego. Zarzutów tych Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela, a argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są w tym zakresie prawidłowe, nie ma zatem konieczności ich powtórnego przytaczania w tym miejscu. Przede wszystkim wskazać jednak należy, że art. 27 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.), na podstawie której wywłaszczono nieruchomość, której odszkodowanie dotyczy, przewidywał co do zasady sytuacje, w których sumę odszkodowania składa się do depozytu sądowego. Między innymi zgodnie z ust. 2 tego przepisu, "sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy również złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafia na przeszkody prawne." W znajdującym się w aktach sprawy piśmie z dnia 7 maja 1979 r. Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w K. znak: [... ww. wnioskodawca wywłaszczenia i podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania poinformował swój Zespół ds. Ekonomiczno - Finansowych o konieczności złożenia odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [...] w wysokości 810 zł na rzecz H.Ś , W.Ś , A.B. W.Ś , A.Ś i J.Ś do depozytu sądowego na podstawie art. 27 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, "ponieważ ustalenie aktualnych adresów zamieszkania ww. osób lub domniemanych spadkobierców w postepowaniu wywłaszczeniowym nie dały pozytywnych rezultatów". Pismo to stanowi pewny dowód, że w maju 1979 r. organ obowiązany do wypłaty odszkodowania zamierzał zrealizować swoje zobowiązanie polegające na zapłacie odszkodowania poprzez jego złożenie do depozytu sądowego. Nie ma natomiast niewątpliwych dowodów - w postaci np. orzeczeń sądowych – dotyczących już samego złożenia sumy odszkodowania do depozytu sądowego. Niemniej jednak rację ma organ, że w całości wiarygodne są pozostałe zgromadzone w sprawie dowody, a w szczególności oświadczenie Kierownika Archiwum Sądu Okręgowego w K. z dnia 1 grudnia 2015 r.(k. [...] ), zgodnie z którym akta Sądu Rejonowego dla [...] w K. o sygn. [...] zostały wybrakowane i zniszczone na podstawie zgody Archiwum Państwowego w K. nr [...] . Wybrakowania akt nastąpiło zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 1975 r. w sprawie okresów przechowywania i warunków niszczenia akt spraw sądowych lub przekazywania ich archiwom państwowym (Dz. U. Nr 43, poz.220). Akta spraw cywilnych o złożenie do depozytu sądowego były niszczone po upływie 10 lat za zgodą właściwego archiwum państwowego. Nie oznacza to jednak, że akt tych, a tym samym postępowania w sprawie nie było, o czym pośrednio świadczy przedstawiona przez Kierownika Archiwum Sądu Okręgowego w K , poświadczona za zgodność z oryginałem strona repertorium sądowego. Jest to dowód pośredni, który w powiązaniu z innymi dowodami w tym w szczególności opisanym wyżej pismem z dnia 7 maja 1979 r., pozwala wysnuć usprawiedliwiony wniosek, że odszkodowanie zostało do depozytu sądowego złożone. Zgodnie z art. 80 k.p.a. wyrażającym zasadę swobodnej oceny dowodów przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego należy zatem do organu administracji rozpoznającego sprawę. Sąd uprawiony jest do badania, czy dokonana przez ten organ ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu rozpoznając i rozstrzygając niniejszą sprawę organy administracji nie naruszyły dyspozycji art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a. Rozumowanie, w wyniku którego organy ustaliły istnienie określonych okoliczności faktycznych było zgodne z prawami logiki, a zatem nie wykroczyły one poza granice swobodnej oceny dowodów. Podkreślić przy tym należy, że wniosek złożony został kilkadziesiąt lat po wydaniu decyzji o odszkodowaniu, jak również wiele lat po okresie przez który sądy cywilne miały obowiązek przechowywania akt sprawy dotyczących przekazania odszkodowań do depozytu sądowego. W tej sytuacji organy administracyjne z natury rzeczy mają ograniczone możliwości dotarcia do pełnej, oryginalnej dokumentacji dotyczącej konkretnej sprawy. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę całości podziela pogląd zaprezentowany przez WSA w Lublinie w wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. II SA/Lu 568/14, zgodnie z którym, w sytuacji, gdy określonego rodzaju dokumentacja, jest przechowywana tylko przez okres przewidziany stosownymi przepisami, a po jego upływie podlega zniszczeniu nie można przyjąć, że jedynym dowodem na dokonanie wypłaty przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość może być dowód z dokumentu potwierdzającego wypłatę. Takie założenie stwarzałoby bowiem potencjalną możliwość wszystkim byłym właścicielom wywłaszczonych nieruchomości oraz ich prawnym następcom do występowania o ponowną wypłatę odszkodowań po upływie ustawowego okresu obowiązku przechowywania dokumentacji i po jej zniszczeniu. Jakkolwiek zatem organy administracji orzekające w niniejszej sprawie były w stanie zgromadzić tylko dowody pośrednie, to nie można im zarzucić, że nie zebrały one pełnego materiału dowodnego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również, że nie wyciągnęły z zebranych i dostępnych materiałów logicznych wniosków. Nie znajduje także uzasadnienia zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia stron przed wydaniem decyzji o niekompletności materiału dowodowego, co tym samym pozbawiło stronę możliwości ustosunkowania się do powziętych przez organ odwoławczy wątpliwości. Zgodnie z w zasadzie jednolitym stanowiskiem sądów administracyjnych, dotyczącym skuteczności zarzutu naruszenia art. 10 Kpa: "w sytuacji przedstawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez nie powiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a." (WSA w Poznaniu, w wyroku z dnia 7 lutego 2013r. sygn. IV SA/Po 1109/12). W niniejszej sprawie organ II Instancji nie zbierał ani nie uzupełniał materiału dowodowego, a rozstrzygnięcie swoje oparł na materiale zebranym przez organ I Instancji. Z tego względu ogólne wskazanie, że strona pozbawiona została możliwości ustosunkowania się do powziętych przez organ odwoławczy wątpliwości, nie jest wystarczającym uzasadnieniem zgłoszonego zarzutu, a działając z urzędu Sąd nie dostrzegł żadnych okoliczności, które wpłynęłyby na zapewnienie stronie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu odwoławczym. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 107 § 3 Kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 17 lutego 2016 roku, znak: [...] Uzasadnienie decyzji organu II Instancji czyni zadość wszystkim wymaganiom art. 107 § 3 Kpa (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), uzasadnienie decyzji jasno wskazuje w szczególności przyjęte przez organ poglądy prawne oraz dowody na których się oparł wydając zaskarżone rozstrzygniecie. Niejako ubocznie i dodatkowo organ podniósł, że roszczenie o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania przedawniło się. W tym zakresie zasadny jest zarzut naruszenia przez organ art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) w zw. z art. 117 i 118 Kodeksu cywilnego, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że roszczenie, o którym mówi pierwszy z przywołanych przepisów przedawnia się na zasadach ogólnych, stosowanych w prawie cywilnym. Jednakże naruszenie to – wobec prawidłowych ustaleń organów dotyczących złożenia świadczenia odszkodowawczego do depozytu sądowego - nie miało wpływu na wynik sprawy, a jak wskazano na wstępie tylko takie naruszenie może stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela pogląd tutejszego Sądu wyrażony w wyroku z dnia 27 czerwca 2017 r. sygn. II SA/Kr 1586/16, zapadłego na skutek skargi strony skarżącej. Zgodnie z tym poglądem "zaliczenie opisywanego roszczenia do roszczeń o charakterze cywilnym nie oznacza jednak automatycznie zaliczenia go do roszczeń ulegających przedawnieniu według reguł prawa cywilnego. Regulowane przepisami art. 117 i nast. kodeksu cywilnego przedawnienie zostało przewidziane dla sytuacji, gdy wierzyciel dysponuje konkretnymi środkami prawnymi, których zastosowanie może bezpośrednio doprowadzić do wyegzekwowania od dłużnika określonego obowiązku. W tych sytuacjach swą aktywnością w korzystaniu z przysługujących uprawnień wierzyciel może więc przeciwdziałać skutkom upływu czasu. W razie zaś upływu terminu przedawnienia roszczenie wierzyciela nie wygasa i – przy braku stosownej obrony dłużnika (w postaci podniesienia zarzutu przedawnienia, lub powództwa przeciwegzekucyjnego) - może być zaspokojone bez możliwości żądania jego zwrotu jako bezpodstawnego. Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami nie zawiera żadnych szczególnych regulacji odnoszących się do realizacji roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, zastosowanie zatem w tej mierze mają reguły prawa administracyjnego. Istnieją więc zasadnicze różnice pomiędzy dochodzeniem roszczeń ze stosunku odszkodowawczego z tytułu wywłaszczenia a dochodzeniem klasycznych roszczeń cywilnych. Ta okoliczność musi mieć wpływ na ocenę, czy zaspokojenie roszczenia, które zostało ustalone decyzją administracyjną, może zależeć od upływu czasu. Na pytanie to odpowiedzieć należy przecząco zasadniczo z tego powodu, że uprawnionemu do odszkodowania nie przysługują środki służące bezpośredniemu wymuszeniu realizacji obowiązku zapłaty odszkodowania." Wobec powyższego skarga została oddalona na zasadzie art. 151 p.ps.a. jako bezzasadna.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło