I GSK 2481/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-11-15

Skład orzekający: Henryk Wach, Ludmiła Jajkiewicz, Barbara Kołodziejczak-Osetek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy waga P34, stosowana do wyliczenia części oświatowej subwencji ogólnej dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, powinna być uwzględniana dla osób skierowanych do ośrodka, ale niezakwaterowanych w nim na dzień 30 września 2011 r.? Czy moment otrzymania skierowania przez ośrodek decyduje o uznaniu osoby za wychowanka?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że waga P34 może być stosowana wyłącznie do wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy faktycznie korzystali z zakwaterowania w tych ośrodkach na dzień 30 września 2011 r. Sam fakt skierowania do ośrodka lub poniesienie wydatków związanych z przygotowaniem miejsca nie jest wystarczający do uwzględnienia takiej osoby w systemie informacji oświatowej z wagą P34. Sąd uznał również za nieuprawnione stosowanie przepisów wchodzących w życie po dacie spornej, co doprowadziło do uchylenia wyroku WSA.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zobowiązania Województwa Śląskiego do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Finansów, uznając, że wychowankiem ośrodka jest osoba od momentu otrzymania skierowania, nawet jeśli nie została jeszcze zakwaterowana. Minister Finansów złożył skargę kasacyjną, zarzucając sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię przepisów dotyczących definicji wychowanka i stosowanie przepisów, które weszły w życie po spornej dacie.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, oddalił skargę Województwa Śląskiego i zasądził od Województwa na rzecz Ministra Finansów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Protokolant starszy asystent sędziego Monika Tutak-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1054/17 w sprawie ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od Województwa [...] na rzecz Ministra Finansów 55 125 (pięćdziesiąt pięć tysięcy sto dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 marca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1054/17, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnił skargę Województwa Śląskiego i uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] marca 2017 r. w części utrzymującej w mocy decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2016 r. w zakresie zobowiązania Województwa Śląskiego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 rok w wysokości 7 274 943 zł. Sąd orzekł również o kosztach postępowania sądowego (art. 200 p.p.s.a.). W motywach rozstrzygnięcia Sąd podał, że decyzją z [...] grudnia 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów zobowiązał Województwo do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 w wysokości 7.773.864 zł. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rozwoju i Finansów decyzją z [...] marca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odniósł się do algorytmu podziału części oświatowej subwencji ogólnej między jednostki samorządu terytorialnego na rok 2012. Organ podkreślił, że do rzeczywistego stanu uczniów/wychowanków wykazanego w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2011 r. doliczeni zostali nieletni skierowani, a niedoprowadzeni do Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych w Krupskim Młynie, w Radzionkowie, w Jaworzu, w Kuźni Raciborskiej do dnia 30 września 2011 r. Prawidłową liczbę uczniów/wychowanków, którzy na dzień 30 września 2011 r. faktycznie przebywali w Ośrodkach ustalono w oparciu o zapisy w księgach wychowanków, księgach uczniów, dziennikach lekcyjnych i dziennikach zajęć internatu prowadzonych przez powyższe Ośrodki. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z algorytmem określonym w załączniku do rozporządzenia w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej, wagą P34 mogli być przeliczeni jedynie wychowankowie młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach. W sytuacji, gdy na dzień 30 września 2011 r., tj. na dzień sprawozdawczy, wychowankowie nie zgłosili się do placówki i nie korzystali z zakwaterowania w ośrodku brak podstaw do wykazania ich w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2011 r., a tym samym brak podstaw do uwzględnienia ich przy liczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012. Organ podkreślił, że w powyższej sprawie nie chodzi o definicję wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego i ustalenie liczby osób uznanych za wychowanków, ale o prawidłowe ustalenie - według stanu na dzień 30 września 2011 r. - liczby wychowanków korzystających z zakwaterowania w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Krupskim Młynie, w Radzionkowie, w Jaworzu, w Kuźni Raciborskiej przeliczonych wagą P34 przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012. W ocenie organu nie sposób podzielić stanowiska strony, że nieletni staje się wychowankiem ośrodka w momencie otrzymania skierowania, ponieważ ośrodek musi być przygotowany na zapewnienie nieletniemu warunków niezbędnych do nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii w tym warunków bezpiecznego pobytu. Organ stwierdził, że wychowankiem jest osoba przyjęta do ośrodka i z dniem przyjęcia wpisana do księgi wychowanków, a obowiązkiem szkoły/placówki oświatowej jest weryfikowanie liczby uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz liczby wychowanków (podopiecznych) faktycznie przebywających w placówce, tj. korzystających z zakwaterowania. Rozpoznając sprawę Sąd wskazał, że w toku postępowania ustalono m.in., że w wyniku nieprawidłowo wykazanych danych w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2011 r., w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Niesłyszących i Słabosłyszących w Raciborzu oraz Zespole Szkół Ogólnokształcących Mistrzostwa Sportowego w Raciborzu, została zawyżona liczba uczniów niepełnosprawnych. Skarżący w tym zakresie nie kwestionuje zasadności zwrotu przedmiotowej subwencji, a kwota 498.921,14 zł nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. z tego tytułu, została przekazana przez skarżącego 13 kwietnia 2017 r. na rachunek Ministerstwa Finansów. W skardze zakwestionowano zasadność zobowiązania skarżącego do zwrotu kwoty 7 274 942,86 zł części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. W ocenie Sądu stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, a przedmiotem sporu jest przede wszystkim ocena, czy wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego (dla potrzeb wyliczenia części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012) jest osoba od dnia skierowania do ośrodka, czy od dnia stawienia się w ośrodku zgodnie ze skierowaniem. W konsekwencji, czy skarżący prawidłowo naliczył część oświatowej subwencji ogólnej na 2012 r., z uwzględnieniem m.in. przeliczenia osób skierowanych do Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych w Krupskim Młynie, Radzionkowie, Jaworzu i Kuźni Raciborskiej, a wykazanych w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2011 r. jako wychowankowie tych ośrodków mimo, że nie korzystały one z zakwaterowania w tych ośrodkach. W okolicznościach sprawy istotne jest, iż w stanie prawnym obowiązującym w 2012 r. brak jest regulacji, która wskazywałaby wprost, jakie okoliczności decydują o tym, od kiedy dana osoba jest wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego, czy o uznaniu danej osoby za wychowanka decyduje skierowanie do ośrodka, czy przybycie (wpisanie do księgi wychowanków). W ocenie Ministra wychowankiem jest osoba, która posiada skierowanie do ośrodka i z dniem przyjęcia do tego ośrodka została wpisana do księgi wychowanków. Zdaniem Ministra dopiero od momentu przekroczenia progu ośrodka nieletni nabywa status prawny wychowanka i dopiero z tym momentem powstają prawa i obowiązki tak wychowanka, jak i wszystkich innych podmiotów, których podstawy działania są z tym związane. Nieletni z chwilą otrzymania skierowania do młodzieżowego ośrodka wychowawczego nie stawał się jednocześnie wychowankiem tego ośrodka, ani uczniem szkoły funkcjonującej w strukturach młodzieżowego ośrodka wychowawczego. Wychowankiem stawał się nieletni przyjęty do placówki. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż od skierowania do ośrodka, ośrodek traci możliwość dysponowania miejscem i jest obowiązany pozostawać w gotowości na przyjęcie skierowanego nieletniego oraz wywiązanie się ze swoich wobec tego nieletniego obowiązków. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż nieletni w okresie od skierowania do przybycia do ośrodka nie posiada statusu wychowanka tego ośrodka. Nie ulega też wątpliwości, iż zorganizowanie opieki dla osoby skierowanej do ośrodka, a jeszcze przed jej przybyciem wiąże się z wydatkami. Sąd podkreślił, iż dokonując wykładni mających zastosowanie w sprawie, a obowiązujących w 2011 r. i w 2012 r. przepisów dotyczących systemu informacji oświatowej (SIO) co do kwestii umieszczania w nim informacji o wychowankach, a także przepisów dotyczących procedury skierowania i doprowadzania do ośrodków osób, które się w nich dobrowolnie nie stawiły, w kontekście wymogu zapewnienia takim osobom miejsca w ośrodku, należy uwzględnić, że uległy one zmianie, co dowodzi, zdaniem Sądu, prawidłowości powyższych wywodów. W ocenie Sądu za trafną należy uznać argumentację skarżącego co do tego, iż o uznaniu nieletniego za wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego decyduje moment otrzymania przez dyrektora ośrodka skierowania tej osoby do ośrodka zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Zdaniem Sądu, przy wykładni przepisów regulujących wpisywanie wychowanków na dzień 30 września 2011 r. w systemie informacji oświatowej, należy odejść od przedstawionej w decyzji wykładni literalnej zastosowanych przepisów na rzecz wykładni funkcjonalnej i zaakceptować możliwość wpisania w SIO osób na dzień 30 września 2011 r. skierowanych do takich ośrodków, a doprowadzonych do nich po tej dacie. Sąd uznał, iż znajduje uzasadnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.). Naruszenia przepisów prawa materialnego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż właściwe rozpoznanie treści norm prawa materialnego i dokładne, wszechstronne i wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego pod kątem dokonania ustalenia stanu faktycznego w celu jego subsumcji do prawidłowo rozpoznanych norm prawa mogłoby doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Sąd wskazał, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględnił powyższe wywody i przedstawioną wykładnię prawa, a także treść art. 7b k.p.a. podnoszącego nakaz współdziałania organów administracji w związku z potrzebą wyjaśnienia m.in. stanu prawnego do rangi zasady ogólnej, a także art. 7a k.p.a., zgodnie z którym jeżeli w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Minister Finansów złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego, tj.: a) art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 (Dz. U. Nr 288 poz. 1693 z późn. zm., dalej: rozporządzenie MEN) oraz załącznikiem do tego rozporządzenia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na odejściu przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy od jej istoty, wynikającej z ww. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który stanowił podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, a dotyczącej ustalenia wysokości nienależnie uzyskanej przez Województwo Śląskie kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012, w świetle przepisów ww. rozporządzenia, a skupienie się na niewpisującym się w zakres merytoryczny tej sprawy aspekcie - definicji wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego; b) art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 oraz ust. 2 pkt 5 i ust. 9 załącznika do tego rozporządzenia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że przy ustaleniu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 wagę P34 stosowaną dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach, należało uwzględnić tzw. miejsca zajęte, podczas gdy ww. rozporządzenie przewiduje uwzględnianie wyłącznie wychowanków zakwaterowanych w tych ośrodkach; c) art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w związku z ust. 2 pkt 5 ust. 9 załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 oraz przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz. U. Nr 178, poz. 1833, z późn. zm.), poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że otrzymanie przez młodzieżowy ośrodek wychowawczy skierowania nieletniego do tej placówki sprawia, że miejsce w ośrodku jest wykazywane jako zajęte, podczas gdy zgodnie z opisem wagi P34, do wyliczenia części oświatowej subwencji ogólnej uwzględnia się wychowanków korzystających z zakwaterowania, a nie - zajęte miejsca w ośrodku; d) art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w związku z ust. 2 pkt 5 i ust. 9 załącznika do rozporządzenia MEN z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wydatki ponoszone przez ośrodek na zorganizowanie opieki dla osoby skierowanej do ośrodka przesądzają o konieczności uznania takiej osoby za wychowanka korzystającego z zakwaterowania podczas gdy przepisy ww. rozporządzenia nie odnoszą się do wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego na zadania oświatowe przy ustalaniu części oświatowej subwencji ogólnej; e) art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, poprzez uwzględnienie w podstawie materialnoprawnej wyroku § 15 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. poz. 1872), wprowadzającym od dnia 1 stycznia 2017 r. definicję wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego, przez co została naruszona zasada nie działania prawa wstecz; 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, poprzez uchylenie decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z 23 marca 2017 r. w części utrzymującej w mocy decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z 15 grudnia 2016 r., w zakresie zobowiązania Województwa Śląskiego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 rok w wysokości 7.274.943 zł, wynikające z nieuzasadnionego uznania przez Sąd naruszenia przez ww. organ orzekający, mających zastosowanie w sprawie norm prawa materialnego, związanego z niewłaściwym rozpoznaniem ich treści; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, mimo uznania za uzasadniony - podniesionego w skardze przez Województwo Śląskie - zarzutu naruszenia w przeprowadzonym przez organ administracji postępowaniu, zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w ww. art. 7 k.p.a., motywowanego wprawdzie naruszeniem przepisów prawa materialnego, przy jednoczesnym uznaniu, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest bezsporny; c) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazania co do dalszego postępowania organu administracji, nieodpowiadającego stanowi faktycznemu i prawnemu rozpatrywanej sprawy, tj. wskazanie uwzględnienia przez Ministra Finansów przy ponownym rozpoznaniu sprawy, norm wynikających z art. 7a i 7b k.p.a., które weszły w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. i - stosownie do art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw - nie mają zastosowania w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy; d) art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. przez braki w uzasadnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia polegające na dokonaniu oceny prawnej ukierunkowanej na obowiązek zastosowania wykładni funkcjonalnej i sformułowaniu w uzasadnieniu wyroku wytycznych wiążących organ, wskazując na uwzględnienie art. 7a i 7b k.p.a. bez uzasadnienia w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz dokonanej wykładni prawa, w wyniku której norma wywiedziona przez sąd, zdaniem organu nie jest jasna oraz przez wskazanie na treść art. 7a k.p.a. bez wskazania o jakie wątpliwości co do treści normy prawnej chodzi, które miałyby być rozstrzygnięte na korzyść strony, oraz wskazanie na treść art. 7a i 7b k.p.a., które nie mają zastosowania w sprawie i w efekcie brak jest możliwości wykonania wyroku na skutek błędnych wytycznych; e) art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7a i 7b k.p.a. poprzez wskazanie co do dalszego postępowania organu administracji i uwzględnienie przez Ministra Finansów przy ponownym rozpoznaniu sprawy art. 7a i 7b k.p.a., które weszły w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. - stosowanie do art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, nie mają zastosowania w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy, co czyni wyrok niemożliwym do wykonania bez naruszenia prawa przez organ. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Województwo Śląskie wniosło o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania określoną w § 2 powołanego przepisu. W rozpoznawanej sprawie przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjny określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego i naruszeniu przepisów postępowania. W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego wnoszący skargę kasacyjną zarzucił Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t. w zw. z § 3 rozporządzenia z 2011 r. oraz ust. 2 pkt 5 i ust. 9 zał. do tego rozporządzenia MEN, a także § 15 rozporządzenia MEN z 2015 r. w związku z dokonaniem przez Sąd błędnej wykładni "wychowanka" młodzieżowego ośrodka wychowawczego. Zdaniem Sądu przy wykładni przepisów regulujących wpisywanie wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych na dzień 30 września 2011 r. w systemie informacji oświatowej (SIO) należy odejść od wykładni literalnej tych przepisów na rzecz wykładni funkcjonalnej i zaakceptować możliwość wpisania w SIO również wychowanków skierowanych do ośrodka, ale przyjętych po tej dacie. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Należy zauważyć, że sposób podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego następuje zgodnie z art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t. oraz przepisami rozporządzenia wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 28 ust. 6 powołanej ustawy. W myśl § 3 rozporządzenia podział części oświatowej, po odliczeniu rezerwy, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.d.j.s.t., będącej w dyspozycji ministra właściwego do spraw finansów publicznych, następuje według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia (por. ust. 2 pkt 5 i ust. 9). Oznacza to, że wnoszący skargę kasacyjną zasadnie zarzucił Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie wskazanych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej przepisów przez zastosowanie wagi P34 do wychowanków, którzy 30 września 2011 r. nie byli zakwaterowani w młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Podkreślenia wymaga bowiem to, że w załączniku do powołanego rozporządzenia waga P34 została opisana następująco: "dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P34 wyklucza się z wagami P29 i P30) – N34,i". Z cytowanego opisu wynika zatem, że przy przypisywaniu tej wagi istotne jest to, czy wychowanek ośrodka korzysta z zakwaterowania w ośrodku. Inaczej rzecz ujmując waga P34 może być zastosowana tylko do tych wychowanków, którzy zostali skierowani, a następnie przyjęci do ośrodka, a w konsekwencji w nim zakwaterowani. Nie wymaga przy tym szerszego wywodu, że pojęcie "korzystają z zakwaterowania" należy rozumieć w ten sposób, że chodzi tu o tymczasowe, tj. obejmujące okres pobytu w ośrodku, korzystanie z pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się w tym ośrodku (por. wyroki NSA: z 30 maja 2018 r. o sygn. akt I GSK 879/18 i z 24 stycznia 2017 r. o sygn. akt II GSK 1309/15). Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie, nie kwestionując, co do zasady poglądu wyrażonego w wyroku z 21 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2125/17, zauważa jednak, że z uwagi na przedstawiony już wyżej opis wagi P34, kwestią zasadniczą przy wprowadzaniu danych do SIO w 2011 r. nie było to, kiedy nieletni skierowany do ośrodka stawał się wychowankiem, lecz to, że wychowanek korzystał z zakwaterowania w tym ośrodku. Innymi słowy niezależnie od tego czy nieletni stawał się wychowankiem z chwilą otrzymania przez kierownika ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka i z tego tytułu był zobowiązany zarezerwować miejsce w ośrodku dla tego wychowanka, czy też dopiero z chwilą przyjęcia do tego ośrodka, to uwzględnienie takiego wychowanka w SIO z wagą P34 było możliwe tylko wówczas, gdy został już przyjęty do ośrodka i korzystał w nim z zakwaterowania. Z tego względu za nieuprawnione należy też uznać odwołanie się przez Sąd I instancji do § 15 rozporządzenia MEN z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. poz. 1872), chociażby na zasadzie analogii, ponieważ przepis ten wszedł w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2017 r. (§ 83 rozporządzenia). Organ prawidłowo więc zastosował art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., zgodnie z którym, w przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba, że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu niezależnie otrzymanych kwot – w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy. Podsumowując, za zasadny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego. W konsekwencji, za zasadny należało też uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a.). Naruszenie przez organ art. 7 k.p.a. Sąd I instancji wywiódł na podstawie błędnej wykładni prawa materialnego, to z kolei doprowadziło do udzielenia organowi niewłaściwych wskazówek co do dalszego postępowania, z uwzględnieniem art. 7a i art. 7b k.p.a. Podsumowując, skarga kasacyjna została oparta na uzasadnionych podstawach kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny uznając jednocześnie, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 2 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U z 2018 r. poz. 265). Na wysokość kosztów składa się wynagrodzenie pełnomocnika organu oraz zwrot wpisu od skargi kasacyjnej w łącznej kwocie 55.125 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło