II SA/Bd 257/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie K. – P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia ekspertyzy technicznej postanowił: oddalić wniosek. W dniu [...] maja 2017 r. (uzupełniony [...] czerwca 2017 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) L. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Ma na utrzymaniu małoletnią niepełnosprawną córkę. Miesięczny dochód skarżącej wynosi łącznie [...] zł z tytułu alimentów, zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała, że jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 oraz działki ROD o powierzchni [...] m2. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto wnioskodawca podał, że miesięcznie ponosi m.in. następujące wydatki: paliwo na dowożenie dziecka do szkoły ok. [...] zł, spłaty rat kredytów [...] zł, energia elektryczna [...] zł, czynsz za mieszkanie ok. [...] zł. Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych (skarżąca jest posiadaczką kilku rachunków bankowych w dwóch bankach) wynika np., że w jednym z rachunków osobistych na dzień [...].03.3017 saldo początkowe wynosiło [...] zł; tego samego dnia nastąpiła spłata karty kredytowej na kwotę [...]zł. Na kolejnym rachunku nazwanym oszczędnościowym zaewidencjonowano kwotę [...]zł na dzień [...].03.2017 r. Wiele transakcji dokonywanych na rachunku osobistym dotyczy zakupu kosmetyków, które jak twierdzi skarżąca zakupuje dla koleżanki, która z różnych powodów nie posiada konta osobistego np. w miesiącu lutym 2017 r. była to kwota [...]zł., w miesiącu kwietniu [...] zł zaś w miesiącu maju [...] zł. Dnia [...].02.2017 r. nastąpiła spłata karty kredytowej na kwotę [...]zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, we wnioskowanym zakresie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzenie takie potwierdza porównanie będących do dyspozycji wnioskodawcy dochodów oraz ciążących na niej comiesięcznych wydatkach. Istotne przy tym jest, że dla oceny możliwości finansowych skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają jedynie wydatki niezbędne (konieczne), tj. związane z bieżącym zaspokojeniem potrzeb egzystencjalnych (mieszkanie, wyżywienie itp.). Wydatków takich nie stanowią natomiast spłacane przez skarżącą raty kredytu. Spłata kredytu ponadto nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu), niezależnie jakiemu celowi służą, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r. I GZ 587/14; z 19 listopada 2014 r. I OZ 1036/14; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto należy zwrócić uwagę na to, że liczne transakcje przeprowadzane na różnych rachunkach bankowych, których posiadaczem jest skarżąca wskazują na to, że jej kondycja finansowa jest dużo lepsza aniżeli wykazuje ona oficjalnie. Trudno uznać za wiarygodne twierdzenia skarżącej odnośnie transakcji dokonywanych na rachunkach bankowych a dotyczących zakupu np. kosmetyków dla koleżanki, która jak twierdzi skarżąca z różnych powodów nie posiada konta osobistego, ponieważ wymienione wyżej kwoty tych transakcji oraz ich częstotliwość wskazują raczej na to jakoby działalność ta miała charakter działalności gospodarczej aniżeli przypadkowej, okazjonalnej. Należy również zauważyć, że wpis sądowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest uiszczany jednorazowo po to aby zainicjować owo postępowanie. W niniejszej sprawie wynosi on [...] zł, co w relacji do wysokości transakcji dokonywanych na rachunkach bankowych skarżącej stanowi niewielką kwotę. Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem skarżąca uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wskazanej powyżej– tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku do tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Reasumując powyższe należy stwierdzić, że nie może być tak, że skarżąca dysponując majątkiem, uzyskiwanym stałym miesięcznym dochodem, wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Pragnie ona bowiem przerzucać te koszty na ogół podatników, będących często w dużo gorszej sytuacji materialnej czy zdrowotnej niż ona sama. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji