I SA/Gl 1436/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Teresa Randak (spr.), Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2017 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K (dalej określane też "SKO" lub "Kolegium") działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925) po rozpatrzeniu odwołania K. M. (dalej określany "strona", "zobowiązany" lub "skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu SKO wskazał, że w związku z wątpliwościami dotyczącymi liczby osób zamieszkujących od 1 lipca 2013 r. nieruchomość położoną przy ul. [...], której współwłaścicielem jest strona Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 6o ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2016 r., poz. 250) wszczął z urzędu postępowanie mające na celu określenie prawidłowej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 1 sierpnia 2014r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Od decyzji wniesione zostało odwołanie, w którym zobowiązany podniósł, że nigdy nie zamieszkiwał ww. nieruchomości oraz nie tworzył na niej odpadów komunalnych. Zaznacza, że nie wiedział, ile osób zamieszkuje nieruchomość. Przed wszczęciem postępowania zgodnie z danymi będącymi w posiadaniu organu pierwszej instancji wysłano zawiadomienie do H. M. (właściciela nieruchomości), iż dla nieruchomości przy ul. [...] nie została złożona pierwsza deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a właściciel jest obowiązany do jej złożenia. Powyższe zawiadomienie nie zostało odebrane. W związku z brakiem reakcji na zawiadomienie zwrócono się do Straży Miejskiej w K. o wykonanie czynności kontrolnych na nieruchomości przy ul. [...]. W wyniku czynności ustalono, że nieruchomość przy ul. [...] jest zamieszkała przez 6 osób. W dniu [...] r. na podstawie Księgi Wieczystej ustalono, że współwłaścicielami nieruchomości są K. M. i A. W. W tym samym dniu do współwłaścicieli zostały wysłane informacje o konieczności złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Powyższe pisma zostały przez adresatów odebrane. W dniu 10 sierpnia 2015 r. do Urzędu Miasta K. wpłynęło oświadczenie K. M., iż w toku rozprawy spadkowej w dniu [...] r. dowiedział się, że został współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...], na której zamieszkuje A. W. - główny spadkobierca wraz z rodziną. Na wezwanie do złożenia deklaracji A. W. nie odpowiedział. W związku z brakiem reakcji stron na obowiązek złożenia deklaracji Prezydent Miasta K. w dniu [...] r. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W odpowiedzi na postanowienie w dniu [...] r. wpłynęło oświadczenie od K. M., w którym stwierdził, iż nie złożył deklaracji, gdyż nie posiada wiedzy ile osób zamieszkuje i jaka ilość odpadów jest wytwarzana na posesji. Ponadto oświadczył, że mieszka w B. i tam płaci za wywóz od odpadów komunalnych. Następnie wystosowano wezwanie do A. S.A. w zakresie odczytu wody na nieruchomości oraz do B. Sp. z o.o. w zakresie odbierania odpadów komunalnych z w/w nieruchomości. Z A. S.A. uzyskano informację, że od 2005r. zakręcono dopływ wody, a jednocześnie brak jest możliwości wykonania kontroli, ponieważ nikt na nieruchomość nie jest wpuszczany, pomimo zamieszkiwania na niej mieszkańców. Z informacji uzyskanych z B. Sp. z o.o. wynika, że powyższa nieruchomość nie była obsługiwana w zakresie odbioru odpadów komunalnych przez to przedsiębiorstwo. W związku z powyższym w dniu [...] r. wydano postanowienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w tej sprawie oraz wypowiedzenia się, co do jego treści. Pomimo odbioru korespondencji strony nie skorzystały z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Natomiast Pan K. M. przysłał kolejne oświadczenie, które nie wnosiło nic nowego do sprawy. W dniu [...] r. Prezydent Miasta K. wydał decyzję nr [...] określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] obowiązującej od dnia 1 sierpnia 2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponieważ w toku postępowania ustalono, że A. W. w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2014 r. był jedynym władającym w/w nieruchomością dla okresu tego organ pierwszej instancji prowadzi odrębne postępowanie. SKO odwołało się następnie do art. 6i u.p.c.g., zgodnie z którym "obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (ust. 1). W przypadku gdy w danym miesiącu na danej nieruchomości mieszkaniec zamieszkuje przez część miesiąca, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miesiącu, w którym nastąpiła zmiana, uiszcza się w gminie, w której dotychczas zamieszkiwał, a w nowym miejscu zamieszkania - począwszy od miesiąca następnego, po którym nastąpiła zmiana (ust. 2). W myśl art. 6m u.c.p.g. "Właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. przez właścicieli nieruchomości rozumie się również współwłaścicieli, użytkowników wieczystych, jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomość w zarządzie lub użytkowaniu oraz inne podmioty władające nieruchomością. Zgodnie z art. 6q ust. 1 ustawy w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Powyższa ustawa określa, iż zobowiązanie podatkowe powstaje w momencie zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1) - w tym przypadku z faktem bycia współwłaścicielem nieruchomości. Kolegium odwołało się do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 listopada 2014 r. (I SA/Lu 276/14), w myśl którego właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, obowiązani są ponosić na rzecz gminy opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obowiązek uiszczania tej opłaty jest związany z samym posiadaniem, na podstawie określonego tytułu prawnego, nieruchomości zamieszkałej. Jest więc niezależny od faktu korzystania z usługi odbierania odpadów, a nawet ich powstawania. W świetle powyższego wyroku Kolegium uznało, że nie ma znaczenia podnoszony przez zobowiązanego w odwołaniu fakt, iż nigdy nie zamieszkiwał nieruchomości jak również to, że nieruchomość nie była obsługiwana w zakresie odbioru odpadów komunalnych przez B. Sp z.o.o. Istotne jest, że ww. nieruchomość jest zamieszkała. Jak ustalono w trakcie postępowania mieszka na niej sześć osób. Z uwagi na fakt posiadania tytułu prawnego do nieruchomości na stronie spoczywa obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami. Ponieważ w okresie od 1 sierpnia 2014 r. K. M. jest współwłaścicielem ww. nieruchomości (został nim na podstawie postępowania spadkowego toczącego się przed Sądem [...] K., a zakończonym postanowieniem z dnia [...] r.) spoczywa na nim obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami. Obowiązek uiszczenia opłaty spoczywa solidarnie na współwłaścicielach, wobec czego w przypadku uiszczenia opłaty K. M. będzie mógł domagać się zwrotu odpowiedniej części opłaty od drugiego ze współwłaścicieli. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zobowiązany zarzucił organom naruszenie: - art. 6 c ust. 2 u.c.p.g. poprzez uznanie, że obowiązek uiszczenia opłat za odpady komunalne, jest niezależny od faktu korzystania z usługi odbioru odpadów a tym samym niewłaściwe jego zastosowanie; - art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 94 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie zajęcia stanowiska. Skarżący wskazał nadto na sprzeczność istotnych ustaleń organu z zebranym materiałem dowodowym poprzez nieuwzględnienie, iż nie zamieszkuje na przedmiotowej nieruchomości oraz nie korzysta z usług odbioru odpadów i ich nie wytwarza. Uzasadniając skargę, skarżący rozwinął argumentację zawartą w zarzutach, akcentując, że skoro nie zamieszkuje na nieruchomości i nie wytwarza odpadów to nie jest zobowiązany do ponoszenia opłat. Skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonej decyzji; - wstrzymanie jej wykonania; - zwolnienie z kosztów sądowych. SKO, w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasadna nie jest, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Skarżący zarzucił organom naruszenie zarówno przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, jednakże analiza treści skargi prowadzi do wniosku, że spór dotyczy jednego zagadnienia a to odpowiedzi na pytanie, czy współwłaściciel zabudowanej nieruchomości niemieszkający na niej i niewytwarzający odpadów jest zobowiązany do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami na rzecz gminy, na której nieruchomość jest położona w sytuacji, gdy odpady te nie były odbierane w okresie objętym decyzją. Tak zarysowany spór wymaga w pierwszym rzędzie odwołania się do normatywnej treści przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W pierwszej kolejności należy wskazać, że ustawa ta reguluje obowiązki właścicieli nieruchomości, czyniąc w tym zakresie rozróżnienie na tych właścicieli, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi - art. 6 ust. 1 u.c.p.g., oraz tych, którzy taką opłatę są obowiązani ponosić - art. 6h u.c.p.g. Ostatnio wymieniony przepis stanowi, że obowiązek ponoszenia omawianej opłaty mają ci właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c u.c.p.g. Ten z kolei przepis mówi o właścicielach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy oraz o tych właścicielach nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, ale rada gminy postanowiła o odbieraniu od nich odpadów komunalnych. Oznacza to, że obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mają zasadniczo ci właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Należy w tym miejscu nadmienić, że odpadami komunalnymi, są zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 u.c.p.g. odpady powstające w gospodarstwach domowych, natomiast nie są nimi produkty uboczne powstające w wyniku suszenia tytoniu i ziół. Kluczowy wniosek, jaki płynie z powyższych przepisów jest taki, że każdy właściciel nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, obowiązany jest uiszczać opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżący uważa, że jako niezamieszkały na nieruchomości współwłaściciel nie jest obowiązany do ponoszenia tej opłaty, zwłaszcza, że odpady z tej nieruchomości nie były odbierane. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu przyjdzie wskazać na treść art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., zgodnie z którym przez właścicieli nieruchomości rozumie się również współwłaścicieli, użytkowników wieczystych, jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomość w zarządzie lub użytkowaniu oraz inne podmioty władające nieruchomością. Przepis ten formułuje zatem zasadę, że współwłaściciel nieruchomości dla potrzeb ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach traktowany jest jak właściciel. Wymaga zaakcentowania, że ustawa w tym zakresie nie zawiera żadnych wyjątków różniących obowiązki współwłaścicieli w zależności od wielkości posiadanego udziału. Nie zawiera też uregulowań, które wyłączałyby obowiązki jednego ze współwłaścicieli w sytuacji, gdy drugi z nich zamieszkuje nieruchomość. Takie normatywne rozwiązanie przesądza o tym, że w każdej sytuacji bycia współwłaścicielem nieruchomości zamieszkałej współwłaściciel obciążony jest obowiązkiem złożenia deklaracji i ponoszenia opłat z tytułu wytwarzanych na tej nieruchomości odpadów. Podnoszony przez skarżącego zarzut, że w okresie objętym decyzją odpady z nieruchomości nie były odbierane nie może zostać uwzględniony. Trzeba bowiem pamiętać, że drugi ze współwłaścicieli, który zamieszkiwał tę nieruchomość nie złożył także deklaracji. Powstała zatem taka sytuacja, że nieruchomość zamieszkała, w stosunku do której istniał obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami, nie była objęta opłatą, bo żaden ze współwłaścicieli nie złożył deklaracji, pomimo istnienia ustawowego obowiązku. Nie ulega przy tym wątpliwości, że odpady na nieruchomości były wytwarzane, skoro zamieszkiwała ją sześcioosobowa rodzina drugiego ze współwłaścicieli. Brak deklaracji przełożył się na brak odbioru odpadów, co nie oznacza, że pozbawiło to organ administracji wydania decyzji. Jak stanowi bowiem art. 6m ust. 1 i 2 u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Zgodnie natomiast z art. 6o tej ustawy w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Nie ma więc racji skarżący, że brak odbioru odpadów wyłącza możliwość określenia wysokości opłaty. Przyjęcie zasadnym takiego poglądu doprowadziłoby do sytuacji, że nie złożenie deklaracji lub podanie w niej danych niezgodnych z rzeczywistością "zwalniałoby" z ponoszenia opłaty, co w sposób oczywisty przeczyłoby istocie ustawy. Mało tego "promowałoby" tych właścicieli/współwłaścicieli, którzy nie wykonując ustawowego obowiązku złożenia deklaracji uchylaliby się od ponoszenia opłat. Sąd ma świadomość, że w tej konkretnej sprawie, takie rozwiązania legislacyjne zadziałały na niekorzyść skarżącego. Jednakże skarżący zyskał w drodze spadkobrania współwłasność zamieszkałej nieruchomości, położonej w K., przy ul. [...]. Z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu udziału w tej nieruchomości skarżący, jako jej współwłaściciel był zobowiązany złożyć deklarację, czego jednak nie uczynił. Nie ma też racji skarżący, zarzucając organowi naruszenie art. 6 c ust. 2 u.c.p.g., zgodnie z którym, rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Przede wszystkim wymaga zaakcentowania, że w/w przepis stanowi delegację dla organu stanowiącego "rozszerzenia" obowiązku ponoszenia opłat na nieruchomości niezamieszkałe, na których powstają odpady komunalne. W badanej sprawie organ określił wysokość opłaty dla nieruchomości zamieszkałej. Jak wskazano wcześniej nie sposób przyjąć, że sześcioosobowa rodzina nie wytwarza odpadów komunalnych, a skoro tak, to organ uprawniony był do określenia wysokości opłaty od współwłaścicieli tej nieruchomości. Nie znajdują też uzasadnienia zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż wbrew twierdzeniom skargi, organ I instancji zapewnił skarżącemu czynny udział w postępowaniu, przesyłając mu odpowiednie dokumenty od postanowienia o wszczęciu postępowania, poprzez postanowienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w tej sprawie oraz wypowiedzenia się, co do jego treści oraz decyzją organu I instancji. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd WSA w Szczecinie zawarty w wyroku z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 98/17, zgodnie z którym "Sam fakt niezamieszkiwania współwłaściciela na terenie przedmiotowej nieruchomości – w świetle przepisów u.c.p.g. – nie zwalnia bowiem takiego współwłaściciela z obowiązków nałożonych omawianą ustawą. Sąd ten podniósł nadto, że "Nie mniej jednak warto wskazać, iż takie ukształtowanie przez ustawodawcę zasady współodpowiedzialności wszystkich współwłaścicieli za publiczne obciążenia nieruchomości wspólnej ma w zamierzeniu ustawodawcy chronić organy i budżety podmiotów na rzecz których opłaty są pobierane przed takimi sytuacjami jak w badanej sprawie, gdzie współwłaściciele chcąc uniknąć ponoszenia opłat, argumentują, iż opłatami tymi powinni być obciążeni pozostali ze współwłaścicieli. Opłaty winni w myśl u.c.p.g. uiszczać wszyscy współwłaściciele, natomiast kwestia ich wzajemnego rozliczenia pomiędzy sobą, w sytuacji gdy jeden ze współwłaścicieli ponosi większe koszty w stosunku do ilości wytwarzanych odpadów, lub ponosi je mimo iż nie wytwarza odpadów, albowiem nie zamieszkuje na danej nieruchomości - pozostaje ich wewnętrzną sprawą". Z przyczyn wyżej wskazanych, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) skargę oddalił.