I SAB/Wa 325/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 1989 r. o ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...] (dawniej hip. nr [...], działka nr [...]), w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...], reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...] (dawniej hip. nr [...], działka nr [...]). W uzasadnieniu skargi wskazali, że złożyli zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenia za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosowanego rozstrzygnięcia w ciągu trzech miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Sprawa nie została załatwiona w wyznaczonym terminie, a skarżący nie otrzymali żadnych informacji o jakichkolwiek czynnościach podjętych w sprawie. W konsekwencji skarżący wnieśli o nałożenie na organ obowiązku wydania decyzji dotyczącej odszkodowania za nieruchomość, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że w toku prowadzonego postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu sprawdzenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Do zakończenia sprawy niezbędne jest jeszcze odnalezienie wszystkich stron postępowania. Pełnomocnik stron został wezwany do podania adresu drugiego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości S.P. lub jego następców prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych wart. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w określonym terminie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Ponadto, Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 19 października 1989 r. [...] skierowanym do Urzędu Dzielnicowego [...]. Pismem z dnia [...] lipca 1990 r. organ poinformował wnioskodawców, że brak jest podstaw prawnych do ustalenia i przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Pismem z dnia [...] marca 2015 r., skierowanym do Prezydenta [...],[...] (następca prawny W.J.) ponowili wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Organ po otrzymaniu pisma z dnia [...] marca 2015 r. podejmował czynności, kolejno w dniach: [...] lipca 2015 r., [...] października 2015 r., [...] listopada 2015 r. oraz [...] listopada 2015 r. Pismem z dnia [...] października 2015 r. skarżący wnieśli do Wojewody [...] zażalenia na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy w terminie. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. organ poinformował pełnomocnika wnioskodawców o aktualnym stanie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenia za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosowanego rozstrzygnięcia w ciągu trzech miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 3 marca 2016 r. Następne czynności w sprawie organ podjął w dniu 25 lipca 2016 r. oraz po wniesieniu skargi, co miało miejsce w dniu 24 kwietnia 2017 r. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność ma charakter rażący, jeżeli brak działania organu w sposób oczywisty pozbawiony jest jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15). Podejmowanie działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy w tak dużych odstępach czasu (należy pamiętać, że pierwotny wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość został złożony w dniu 19 października 1989 r.) pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nie informował stron o nowym terminie załatwienia sprawy, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).