II SA/Sz 530/17

WyrokWSA w Szczecinie2017-07-05

Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Maria Mysiak, Arkadiusz Windak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił dochód świadczeniobiorcy na podstawie pisemnego oświadczenia członka rodziny, zamiast przeprowadzić przesłuchanie świadka, naruszając tym samym zasady postępowania dowodowego i czynnego udziału strony?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady postępowania dowodowego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) oraz zasadę czynnego udziału strony (art. 10 k.p.a.). Zastąpienie dowodu z zeznań świadka (ojca świadczeniobiorcy) pisemnym oświadczeniem członka rodziny, bez możliwości zadawania pytań i weryfikacji informacji przez stronę, stanowiło istotne uchybienie procesowe. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Spółka A. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla Ł. Ż. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organy oparły się na oświadczeniu ojca Ł. Ż. o dochodach z prac dorywczych, podczas gdy strona skarżąca kwestionowała wiarygodność tego dowodu i wskazywała na brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza G. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lipca 2017 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza G. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] r. do Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek S o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osoby nieubezpieczonej Ł. Ż. przyjętego do szpitala w trybie nagłym w dniu [...] r . Po trzykrotnym uchyleniu przez organ odwoławczy (decyzjami z dnia: [...] r.) decyzji organu I instancji (z dnia:[...] r.), Dyrektor Ośrodka Pomocy Rodzinie działając z upoważnienia Burmistrza decyzją z dnia [...] r. nr [...] , na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 54 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 7, ust. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, odmówił potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres [...] dni od dnia [...] r. dla Ł. Ż. Uzasadniając decyzję organ podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, iż Ł. Ż. na dzień [...] r. nie pobierał renty i emerytury oraz nie figurował w ewidencji jako osoba zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego oraz w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej jako osoba prowadząca działalność gospodarczą ani w ewidencji osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy. Z pisma nadesłanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, iż organ podatkowy nie dysponuje informacjami dotyczącymi dochodu uzyskanego w miesiącu [...] r. przez Ł. Ż., natomiast ojciec świadczeniobiorcy M. Ż., poinformował pracownika socjalnego, iż syn prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe i w [...] r. uzyskał dochód z prac dorywczych w wysokości [...] zł, zaś po zakończeniu prac wyjechał do Niemiec i przebywa poza granicami Rzeczypospolitej. Na podstawie tych ustaleń organ I instancji uznał, że w sprawie doszło do na przekroczenia kryterium dochodowego, a zatem nie został spełniony jeden z warunków do potwierdzenia prawa do świadczenia z opieki zdrowotnej. W odwołaniu od powyższej decyzji S. zarzuciło ww. decyzji naruszenie: - art. 80 w związku z art. 76 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny dowodów i uznanie za wiarygodne oświadczenia ojca Ł. Ż. i nieprawidłowe ustalenie na tej podstawie, że Ł. Ż. nie spełnił "kryterium dochodowego", któremu przeczą dokumenty urzędowe w postaci: pisma ZUS, z którego wynika, iż ten nie uzyskiwał dochodu z tytułu renty i emerytury, jak również nie posiadał żadnego "tytułu ubezpieczenia", oraz pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego, z którego wynika, iż świadczeniobiorca (pacjent) nie uzyskał jakiegokolwiek dochodu, zatem spełnił kryterium dochodowe, - art. 54 ust. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zostało spełnione kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] ,w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. 2 ust. 1, art. 54 ust. 1 i art. 66 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r. Nr 164, poz. 1793 ze zm.) oraz art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), a także § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy oraz zacytował przepisy prawa wskazane w podstawie prawnej. Następnie powołując się na zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy wskazał, że Ł. Ż. (według danych na dzień [...] r. - tj. w dniu przyjęcia go do szpitala) nie pobierał renty i emerytury oraz nie figurował w ewidencji ZUS jako osoba zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego (pismo ZUS z dnia [...]r.). Ponadto, Naczelnik Urzędu Skarbowego nie dysponował na dzień [...] r. informacjami dotyczącymi dochodu uzyskanego w miesiącu [...] r. przez Ł. Ż., nie figuruje on także w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą (data zakończenia działalności gospodarczej – [...] r.), ani w ewidencji osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy Z kolei pracownik socjalny będąc w środowisku nie uzyskał żadnych informacji od sąsiadów na temat świadczeniobiorcy, jedynie poinformowali oni, że prawdopodobnie jesienią 2015 r. wyjechał do Niemiec. Od ojca Ł. Ż. pracownik socjalny uzyskał informację potwierdzającą słowa sąsiadów o jego pobycie w Niemczech. Ponadto, ojciec poinformował pracownika, iż syn najprawdopodobniej został zatrzymany, aresztowany i odbywa karę pozbawienia wolności w Niemczech. Ojciec Ł. Ż. oświadczył ustnie, że jego syn w [...] r. pracował przy [...] bez umowy i zarabiał [...] zł miesięcznie netto, jednak nie chciał potwierdzić pisemnie tych informacji, twierdząc, że obawia się o własne życie, boi się syna. Jednakże już podczas prowadzonego aktualnie przez organ postępowania, M. Ż. - oświadczył pisemnie w dniu [...] r., będąc świadomym odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, że jego syn prowadził samodzielne gospodarstwo domowe i w miesiącu [...] r. uzyskał dochód [...] zł z pracy dorywczej. W tych okolicznościach Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że nie została spełniona jedna z przesłanek niezbędnych do wydania decyzji potwierdzającej prawo Ł. Ż. do świadczeń opieki zdrowotnej, a mianowicie przesłanka wymieniona w art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, gdyż dochód Ł. Ż. przekroczył kwotę kryterium dochodowego, tj. kwotę [...] zł. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, do dochodu w rozumieniu tej ustawy należy wliczyć nie tylko uzyskany dochód opodatkowany, ale także między innymi dochód z prac dorywczych. Fakt, że Ł. Ż. nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne, ani też nie uzyskał dochodu opodatkowanego nie świadczy o tym, że w ogóle nie uzyskiwał dochodu. Zdaniem Kolegium, brak jest także podstaw do podważenia wiarygodności oświadczenia M. Ż. dotyczącego dochodu uzyskanego przez jego syna z pracy dorywczej. Wskazać należy, że jest to oświadczenie złożone ze świadomością odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, a pełnomocnik S. nie wykazał, że owe oświadczenie jest niezgodne z prawdą. Ponadto, jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, już wcześniej M. Ż. przekazywał pracownikowi socjalnemu informacje na temat dochodu uzyskanego przez jego syna, jednakże czynił to ustnie, gdyż - jak podawał - bał się syna. W końcowej części uzasadnienia organ podniósł, że powołane przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ I instancji nie miał możliwości potwierdzenia uprawnień strony do świadczeń opieki zdrowotnej, gdy nie zostały spełnione wszystkie obligatoryjne przesłanki wymienione w tych przepisach i przy orzekaniu nie mógł brać pod uwagę żadnych szczególnych okoliczności istniejących w sprawie - nie działał tutaj bowiem w ramach uznania administracyjnego.  S. zaskarżyło opisaną decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ie wnosząc o jej uchylenie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez: - zaniechanie wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego w szczególności na okoliczność źródła wiedzy ojca Ł. Ż. o tym, że jego syn pracował [...] r. oraz uzyskał w [...] r. wynagrodzenie w kwocie [...] zł netto miesięcznie; miejsca, w którym pracował Ł. Ż. w [...] r.; osoby lub jednostki organizacyjnej, na rzecz której pracował w tym okresie Ł. Ż.; przyczyn niepobrania przez osobę lub jednostkę organizacyjną zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconego Ł. Ż. wynagrodzenia w r. w kwocie [...] netto miesięcznie, -niezwrócenie się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o informację w zakresie uzyskanego przez Ł. Ż. dochodu w [...] r. i opłaconych zaliczek od podatku dochodowego od osób fizycznych oraz niezwrócenie się do ZUS o informację w zakresie uzyskanego przez Ł. Ż. dochodu [...] r. i opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, 2) art. 79 § 1 k.p.a. i art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącej o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka - ojca Ł. Ż., czym naruszono prawo strony od czynnego udziału w postępowaniu, 3) art. 79 § 2 k.p.a. i art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie udziału skarżącej w przesłuchaniu ojca Ł. Ż. oraz uniemożliwienie zadawania mu pytań, 4) art. 75 § 2 k.p.a. i art. 10 k.p.a. poprzez odebranie oświadczenia od świadka ojca Ł. Ż. i dokonanie na jego podstawie ustaleń w zakresie uzyskanego przez Ł. Ż. dochodu w [...] r., podczas gdy — zgodnie z k.p.a. — oświadczenie, pod groźbą odpowiedzialności karnej, można odebrać jedynie od strony i to na jej wniosek, a nie od świadka, czym naruszono prawo skarżącej od czynnego udziału w postępowaniu, 5) art. 80 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnioną okoliczność uzyskania przez Ł. Ż. dochodu [...] r. w kwocie [...] zł netto, na podstawie uzyskanego niezgodnie z prawem oświadczenia ojca Ł. Ż. i jego zeznań jako świadka, które organ powinien uznać za niewiarygodne w tej części, przede wszystkim z tego powodu, że oświadczenie i jego zeznania przeczą innym dowodom jak i nie są zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, ponieważ nie sposób przyjąć — w świetle tych zasad — że po pierwsze, przy zbieraniu palet uzyskuje się wynagrodzenie w kwocie [...] zł netto, a po drugie osoba informuje osobę trzecią, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, z dokładnością do jednej złotówki, o otrzymywanym wynagrodzeniu, do tego uzyskanym z pracy "na czarno", 6) art. 54 ust. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zostało spełnione kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. – decyzji organu pierwszej instancji pod kątem powyższego kryterium wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestia potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych została unormowana przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W myśl 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650, z późn. zm.), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 i 1583), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Stosownie art. 54 ust. 1 ww. ustawy dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Decyzję taką wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (art. 54 ust. 4 ww. ustawy) i po spełnieniu przesłanek wynikających z treści normy art. 54 ust 3 tej ustawy , tj: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub b) posiadanie statusu uchodźcy, lub c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Z powyższych przepisów wynika wprost, że jedyną przesłanką warunkującą odmowę potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być sytuacja niespełnienia przez danego świadczeniobiorcę wskazanych wyżej warunków. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały, że zaistniała podstawa do wydania właśnie takiego negatywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni dla Ł. Ż., który został przyjęty w trybie nagłym do S. w dniu [...] r. Podstawą faktyczną tych decyzji było ustalenie, że dochód świadczeniobiorcy w miesiącu [...] r. (tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku) wyniósł [...] zł, a tym samym przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej na kwotę [...] zł. Jednakże zdaniem Sądu kwestia ta, jako mająca kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nie została w prawidłowy sposób wyjaśniona, gdyż organy nie zachowały zasad procesowych wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Przypomnieć trzeba, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (7 k.p.a.), zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Przy czym reguły postępowania nakazują, aby jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem; w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.) jak i obligują do zapewnienia stronie czynnego udziału w tym postępowaniu na każdym jego etapie (art. 10 k.p.a.). Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy obu instancji uchybiły powyższym przepisom. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że wobec braku możliwości przeprowadzenia ze świadczeniobiorcą wywiadu środowiskowego organy stosownych ustaleń co do jego sytuacji dochodowej dokonały w oparciu o informacje przedstawione przez ojca świadczeniobiorcy w oświadczeniu z dnia [...] r., uznając je za wiarygodny i wystarczający dowód w sprawie. Oczywiste jest, że w świetle art. 75 k.p.a. pisemne oświadczenie osoby trzeciej może stanowić środek dowodowy, jednakże zauważyć trzeba, że organ zobligowany był do dokonania starannej oceny tego dowodu zwłaszcza w sytuacji, gdy strona kwestionuje jego wiarygodność. Zgodzić należy się z organami, że do dochodu świadczeniobiorcy należy zaliczyć także dochód uzyskany z prac dorywczych, tym nie mniej nie sposób uznać, aby pisemne oświadczenie członka rodziny w realiach niniejszej sprawy było wystarczającym dowodem potwierdzającym zaistnienie takiej okoliczności. Jego mocy dowodowej nie można upatrywać, jak to uczynił organ odwoławczy, w rezultacie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z udziałem ojca świadczeniobiorcy, gdyż potwierdzenie informacji zawartych w oświadczeniu i w wywiadzie środowiskowym wymagało przede wszystkim przesłuchania osoby składającej oświadczenie jako świadka. Podkreślenia wymaga, że oświadczenie osoby trzeciej stanowi dokument prywatny, którego formalna moc dowodowa wyraża się w tym, że zawarte w nim oświadczenie pochodzi od osoby, która złożyła podpis na dokumencie. Formalna moc dowodowa nie przesądza natomiast o tzw. mocy materialnej tego dokumentu, tj. o prawdziwości oświadczenia, bowiem dokument prywatny nie jest dowodem rzeczywistego stanu rzeczy. Co do zasady organ może dopuścić w toku postępowania dowód z dokumentu prywatnego, jednakże zgodnie z zasadą bezpośredniości postępowania dowodowego i zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu, dokument taki nie może zastępować dowodu z zeznań świadka, chociażby z tego powodu, że w toku przesłuchania świadka strona jak i organ mogą zadawać pytania, a tym samym może dojść do ujawnienia mających znaczenie w sprawie okoliczności, wykraczających swoim zakresem poza tylko pisemne oświadczenie. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że w sytuacji gdy w sprawie są dowody bezpośrednie i nie ma przeszkód do przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, zastąpienie ich dowodami pośrednimi stanowi naruszenie przepisów postępowania (vide: wyrok NSA w Lublinie z dnia 10 lutego 1999 r. sygn. akt I SA/Lu 1456/97 LEX Nr 38223, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1988 r. sygn. akt II SA 370/88, wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 1/07, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 755/08, wyroki dostępne w Internecie). Tymczasem w przedmiotowej sprawie organy nie wykazały, a Sąd nie dostrzegł, aby istniały obiektywne przeszkody uniemożliwiające przesłuchanie ojca świadczeniobiorcy w charakterze świadka z poszanowaniem reguł postępowania dowodowego zawartych w art. 74-85 k.p.a. celem wyjaśnienia okoliczności mających znaczenie dla oceny spełnienia przesłanki kryterium dochodowego. Niewątpliwie prawidłowe odebranie zeznań pozwoli na wyjaśnienie wątpliwości zaistniałych w sprawie, a zgłoszonych przez stronę w skardze, w tym może dostarczyć informacji co do źródeł wiedzy świadka na temat wykonywania przez jego syna pracy dorywczej w analizowanym okresie, miejsca tej pracy i wysokości uzyskiwanych dochodów ze wskazaniem za jaki okres zostały one uzyskane, bądź też innych okoliczności, które nawet umożliwią ustalenie miejsca aktualnego pobytu świadczeniobiorcy. Nie jest także wykluczone, że przeprowadzenie tego dowodu, spowoduje konieczność uzyskania kolejnych dowodów w sprawie. W konsekwencji bowiem dopóki organ nie wykaże w sposób nie budzący wątpliwości, że świadczeniobiorca osiągnął dochód, to nie może tej tezy skutecznie bronić i na niej opierać rozstrzygnięcia. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że znajdujące się w aktach sprawy pisma ZUS oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego wskazują tylko na fakt, braku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego i nieuzyskania dochodu przez świadczeniobiorcę we [...] r., natomiast nie odnoszą się do miesiąca [...] r. (tj. miesiąca z którego to dochody uwzględnienia się stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Jak już wyżej wskazano celem każdego postępowania administracyjnego jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w ten sposób, aby jej załatwienie opierało się na udowodnionych faktach, przy poszanowaniu praw strony do jej czynnego uczestnictwa w toczącej się procedurze. Przesłuchanie świadka odbywa się przed organem i w odpowiednim trybie, zaś strona jest zawiadamiana o przeprowadzeniu dowodu i ma prawo do brania udziału w przeprowadzeniu dowodu, do składania wyjaśnień i zadawania pytań świadkom (art. 79 k.p.a.), a tym samym do weryfikowania na bieżąco wiarygodności informacji przekazywanych przez składającego zeznania. W przedmiotowej sprawie przeprowadzenie dowodu z oświadczenia osoby trzeciej, zamiast jej przesłuchania, spowodowało, że strona została pozbawiona tych prawa, co z kolei świadczy o nieuprawionym ograniczeniu zasady czynnego jej udziału w postępowaniu dowodowym. Podsumowując, stwierdzić należy, że zarzuty skargi okazały się uzasadnione, gdyż organy obu instancji uchybiły przepisom art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 1 ww. ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu będzie uwzględnienie przedstawionej powyżej oceny prawnej Sądu i wyeliminowanie stwierdzonych uchybień natury procesowej poprzez uzupełnienie postępowania dowodowego i dokonanie na tej podstawie ustaleń faktycznych celem wydania w sprawie decyzji odpowiadającej prawu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło