I OSK 2705/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-07-06
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Maciej Dybowski, Olga Żurawska-Matusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pomoc finansowa dla żołnierza zawodowego w związku z pobieraniem nauki może być przyznana, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganymi kwalifikacjami na zajmowanym lub planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym, uwzględniając kierunki rozwoju zawodowego i potrzeby szkoleniowe żołnierza zawarte w jego opinii służbowej?Ratio decidendi
Pomoc finansowa dla żołnierza zawodowego w związku z pobieraniem nauki może być przyznana, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganymi kwalifikacjami na zajmowanym lub planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Ocena ta powinna uwzględniać kierunki rozwoju zawodowego i potrzeby szkoleniowe żołnierza zawarte w jego opinii służbowej. Organy administracji nie mogą ograniczać się jedynie do wymogów kwalifikacyjnych określonych w karcie opisu stanowiska służbowego, lecz muszą dokonać szerszej analizy, uwzględniając również potencjalne stanowiska przyszłe oraz rozwój zawodowy żołnierza.Stan faktyczny
Skarżący, żołnierz zawodowy, wystąpił o pomoc finansową na studia. Organy odmówiły, uznając, że kierunek studiów nie jest zbieżny z wymogami kwalifikacyjnymi na zajmowanym stanowisku, które wymaga jedynie wykształcenia średniego. WSA uchylił decyzje organów, wskazując na brak należytego uzasadnienia i nieuwzględnienie opinii służbowej oraz planowanego rozwoju zawodowego żołnierza. NSA oddalił skargę kasacyjną organu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 31 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 208/16 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w B. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 31 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 208/16 w sprawie ze skargi K. S. (dalej skarżący) na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] z [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Centrum Szkolenia Logistyki nr [...] z [...] grudnia 2015 r.
W wyroku tym Sąd powołał się na następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy.
Skarżący, pełniący zawodową służbę wojskową w Centrum Szkolenia Logistyki w [...] na stanowisku dowódcy drużyny, wnioskiem z 16 listopada 2015 r. wystąpił do Komendanta Centrum Szkolenia Logistyki w [...] o udzielenie pomocy finansowej w formie: zwrotu kosztów nauki pobieranych przez uczelnię (czesne) oraz zwrotu kosztów noclegów i przejazdu do i z miejsca zamieszkania w wysokości i w zakresie określonym w przepisach o należnościach przysługujących żołnierzom z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju, w związku z pobieraniem nauki na 3 roku niestacjonarnych studiów I stopnia w Akademii Obrony Narodowej w Warszawie.
Komendant Centrum Szkolenia Logistyki w [...] decyzją z [...] grudnia 2015 r. nr [...] /nauka/2015 na podstawie art. 52 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.) i § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1352), odmówił skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że na obecnie zajmowanym przez skarżącego stanowisku służbowym, zgodnie z Kartą Opisu Stanowiska Służbowego wymagane jest ukończenie szkoły średniej. Podjęty przez skarżącego kierunek nauki nie jest zbieżny z wymaganymi kwalifikacjami na zajmowanym stanowisku służbowym. Organ podkreśli, że skarżący nie jest także przewidywany w perspektywie rozwojowej do objęcia stanowiska służbowego, na którym wymagane byłoby wykształcenie wyższe w specjalności logistycznej.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie domagając się ponownego rozpatrzenia wniosku o pomoc finansową zgodnie z decyzją Ministra Obrony Narodowej z [...] stycznia 2013 r. nr [...] w sprawie naboru na niestacjonarne studia I stopnia dla podoficerów i szeregowych zawodowych w roku akademickim 2012/2013. Skarżący podkreślił, że Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] rozpatrzył jego wniosek o skierowanie na studia pozytywnie i przesłał go z poparciem do wyższych przełożonych, którzy również zaaprobowali jego kandydaturę na studia.
Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że skoro dla stanowiska służbowego dowódca drużyny kwalifikacje wymagane do spełnienia określone zostały w Karcie Opisu Stanowiska Służbowego jako wymóg ukończenia szkoły średniej, a skarżący ten warunek spełnia, to tym samym pomoc finansowa mu nie przysługuje. Organ zaznaczył, że podjęta samodzielnie przez skarżącego nauka na studiach I stopnia w Akademii Obrony Narodowej przewyższa wymagania kwalifikacyjne na zajmowanym lub planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym.
Skargę na powyższą decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] z [...] stycznia 2016 r. wniósł K. S.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- przepisów prawa procesowego, przez niewykonanie rozkazu (decyzji) Ministra Obrony Narodowej z [...] stycznia 2013 r. nr [...] w sprawie naboru na niestacjonarne studia pierwszego stopnia dla podoficerów i szeregowych zawodowych w roku akademickim 2012/2013, co zgodnie z decyzją Ministra Obrony Narodowej z [...] grudnia 2013 r., nr [...] w sprawie wprowadzenia do użytku Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych narusza art. 14 decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] grudnia 2013 r., nr [...] dotyczący wykonania rozkazu; art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 107 § 3 K.p.a.;
- przepisów prawa materialnego - art. 52 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, § 6, § 8, § 9 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych, poprzez niesłuszne uznanie, że poziom i kierunek nauki nie jest zbieżny z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowany lub planowanym do wyznaczenia stanowiskiem służbowym art. 52 ust. 4 ww. ustawy, poprzez niesłuszne uznanie, że organ I instancji słusznie odmówił wyrażenia zgody na udzielenie skarżącemu pomocy finansowej, art. 3 ust. 3 decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], poprzez odmowę wyrażenia zgody na udzielenie pomocy finansowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odwołał się do przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Sąd wskazał, że materialnoprawny zakres art. 52 ww. ustawy wyraźnie stanowi kto i w jakich przypadkach może ubiegać się o przyznanie pomocy finansowej. Ocenę tej materialnoprawnej przesłanki należy dokonywać z uwzględnieniem przepisu § 4 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych.
Sąd podkreślił, że kwestią o podstawowym znaczeniu w toku rozpoznawania wniosku skarżącego o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki było zatem ustalenie przez organ - w sposób odpowiadający wymogom decyzji uznaniowej - czy poziom i kierunek nauki podjętej przez skarżącego był "zbieżny" z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym z uwzględnieniem kierunków rozwoju zawodowego i potrzeb szkoleniowych żołnierza zawodowego zawartych w jego opinii służbowej.
W ocenie Sądu orzekające organy przedmiotowego ustalenia z uwzględnieniem ww. wymagań nie poczyniły w sposób zgodny z prawem. Sąd podkreślił, że ani przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ani Rozporządzenia z dnia 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych nie wskazują, jakie kierunki nauki należy uznać za zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi dla poszczególnych stanowisk służbowych. Ocena powyższego winna być dokonana przez organ ze szczególną starannością i wnikliwością, a następnie uzasadniona w decyzji w sposób pozwalający na ocenę prawidłowości dokonanych przez organ ustaleń. W niniejszej sprawie organy uznając, że kierunek nauki podjętej przez skarżącego nie jest zbieżny z wymaganymi kwalifikacjami na zajmowanym lub planowanym do wyznaczenia stanowisku, swojego poglądu należycie nie uzasadniły, gdyż powołały się jedynie na okoliczność określania - w Karcie Opisu Stanowiska Służbowego, Część III Kwalifikacje A Wymagane do Spełnienia – iż dla stanowiska służbowego dowódcy drużyny kwalifikacje wymagane do spełnienia to ukończenie szkoły średniej. Organ I instancji dodatkowo wskazał, że skarżący nie jest także przewidywany w perspektywie rozwojowej do objęcia stanowiska służbowego, na którym wymagane byłoby wykształcenie wyższe w specjalności logistycznej, niemniej w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego i z czego wynika to twierdzenie. Kwalifikacje te są jednak kwalifikacjami wymaganymi, niezbędnymi, koniecznymi do objęcie stanowiska. Już z samej treści Karty Opisu Stanowiska Służbowego wynika, że są również kwalifikacje preferowane, dodatkowe. Nie można więc kwalifikacji wymaganych do zajmowania stanowiska utożsamiać z przesłanką zbieżności nauki z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub planowanym do wyznaczenia stanowisku. Zwłaszcza, że aktualnie Rozporządzenie wykonawcze z dnia 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych stanowi, iż ocena tej zbieżności wymaga uwzględnienia "kierunków rozwoju zawodowego i potrzeb szkoleniowych" żołnierza zawodowego zawartych w jego "opinii służbowej". Dotychczas obowiązujące rozporządzenie stanowiło, iż przy ocenie tej przesłanki bierze się pod uwagę wymagania kwalifikacyjne określone w karcie opisu zajmowanego przez żołnierza zawodowego stanowiska służbowego lub stanowiska służbowego wskazanego w prognozie przebiegu zawodowej służby wojskowej, zawartej w opinii służbowej. Ustalając zbieżność kierunku nauki bierze pod uwagę w szczególności nazwę kierunku oraz program nauki pobieranej przez żołnierza zawodowego. Zdaniem Sądu, zmiana treści rozporządzania we wskazanym zakresie większy akcent kładzie na rozwój zawodowy i potrzeby szkoleniowe samego żołnierza, niż na sam opis wymagań kwalifikacyjnych dla stanowiska służbowego. W przedmiotowej sprawie organy do tej kwestii się w ogóle nie odniosły, nie wyjaśniły też w żaden sposób kwestii kierunków rozwoju zawodowego i potrzeb szkoleniowych skarżącego z powołaniem się na jego opinię służbową. Sąd podkreślił, że ocena okoliczności określonych § 4 rozporządzenia z dnia 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych powinna być dokonana, w kontekście faktu, iż to przełożeni skarżącego wytypowali i zaakceptowali pozytywnie kandydaturę skarżącego do nauki na konkretnym kierunku studiów – logistyka, uznając je tym samym co najmniej za przydatne dla stanowiska służbowego skarżącego. Istotnym jest także, że ww. akty prawne stanowią nie tylko o zajmowanym stanowisku służbowym, ale także planowanym do wyznaczenia. Zatem także ta ostatnia kwestia powinna być szczegółowo wyjaśniona w decyzjach organów, w tym także z uwzględnieniem faktu, że kandydatura skarżącego na studia o kierunku logistyka była przez przełożonych skarżącego zaakceptowana, pozytywnie zaopiniowana i uznana za przydatną w określonym korpusie osobowym. Sąd wskazał, że z uwagi na brak ustosunkowania się i wyjaśnienia przez orzekające w sprawie organy wszystkich wskazanych powyżej kwestii, organ ponownie rozpoznający sprawę, winien je wziąć pod uwagę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a:
1) naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 34 ust. 2, art. 36 ust. 1 pkt 2-3, art. 44 ust. 1 pkt 4, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 52 ust 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędne przyjęcie, że w przypadku skarżącego pomimo zajmowania stanowiska służbowego innego niż kierunek podjętych studiów, spełnienia wymagań kwalifikacyjnych na zajmowanym stanowisku służbowym, braku na stanowisku podoficera zawodowego wymogu ukończenia studiów pierwszego stopnia, braku konieczności podjęcia studiów pierwszego stopnia na kierunku logistyka w karcie opisu stanowiska służbowego żołnierza, opinii służbowej żołnierza za 2015 r., zakresie obowiązków na zajmowanym stanowisku, oceny w zakresie wyznaczenia na inne stanowisko służbowe, organ wojskowy nie był uprawiony do odmowy przyznania pomocy finansowej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, iż ustawodawca nie przewiduje przyznania pomocy żołnierzowi, jeśli podjęte studia lub inny rodzaj dokształcania nie będzie mógł być wykorzystany na wskazanych w przepisie stanowiskach służbowych. Przy czym wykorzystanie nie odnosi się do pogłębiania wiedzy przydatnej na zajmowanym lub planowanym do objęcia stanowisku służbowym, lecz do wiedzy niezbędnej, ukierunkowanej na potrzeby służby wojskowej. Organ podkreślił, że skarżący został zaliczony do korpusu osobowego wojsk lądowych grupy osobowej pancerno- zmechanizowanej specjalności wojskowej, a nie korpusu osobowego logistyki. W karcie opisu stanowiska służbowego zajmowanego przez żołnierza, od skarżącego wymagane jest ukończenie szkoły średniej. Powyższa karta opisu stanowiska służbowego w wymaganiach dodatkowych nie wymaga podjęcia przez skarżącego studiów pierwszego stopnia na kierunku logistyka. Także zakres obowiązków skarżącego na obecnie zajmowanym stanowisku nie ma elementów, które pozwalałyby na przyjęcie, że podjęcie studiów pierwszego stopnia przez skarżącego jest niezbędne do wykonywania służby wojskowej. Opinia służbowa również w kierunkach rozwoju zawodowego i potrzeb szkoleniowych nie wymaga od skarżącego podjęcia studiów pierwszego stopnia na kierunku logistyka.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie. Skarżący wskazał, że Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] rozpatrzył jego wniosek o skierowanie na studia pozytywnie i przesłał go z poparciem do wyższych przełożonych, którzy zaaprobowali jego kandydaturę na studia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Postępowanie odwoławcze charakteryzuje się m.in. tym, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy na nowo w takim zakresie, jak czyni to sąd I instancji, lecz ogranicza swe badanie do wskazanych w skardze podstaw i zarzutów. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania strona skarżąca ma obowiązek wskazania przepisów procesowych naruszonych przez sąd przy ferowaniu wyroku – spośród regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, ewentualnie w powiązaniu z przepisami regulującymi postępowanie, w którym zaskarżony akt administracyjny został podjęty, wyjaśnienia na czym naruszenie polegało i jaki był możliwy istotny wpływ na wynik sprawy.
Prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oraz żądań wnoszącego skargę kasacyjną pełni w postępowaniu kasacyjnym szczególną rolę, wyznaczając granice kognicji sądu. Znaczenie właściwego wskazania podstaw kasacyjnych wyraża się m.in. we wprowadzeniu przymusu adwokacko-radcowskiego dla sporządzenia skargi kasacyjnej.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W skardze kasacyjnej został sformułowany jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 34 ust. 2, art. 36 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 44 ust. 1 pkt 4, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 52 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W związku z tak sformułowanym zarzutem wskazać należy, że z wyszczególnionych przez skarżący kasacyjnie organ przepisów tylko przepis art. 52 ust. 4 ww. ustawy był stosowany przez Sąd I instancji, a wcześniej przez organy obu instancji. Sąd dokonywał zatem wykładni tylko tego przepisu, co w konsekwencji oznacza, że zarzut błędnej wykładni pozostałych, wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów, nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Dodatkowo zauważyć trzeba, że w istocie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator dokonuje ponownej analizy wniosku skarżącego o udzielenie pomocy finansowej w formie zwrotu kosztów nauki, przedstawiając w swojej argumentacji dodatkowe elementy, których brak w decyzjach wydanych w tej sprawie zarzucił w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji. Wskazać w związku z tym należy, że dokonywanie na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nowych ustaleń i ocen dokumentów, na które to braki wskazywał Sąd nie mogło doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje bowiem sprawy na nowo, a jedynie, na co wskazano powyżej, bada prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd I instancji w granicach podniesionych zarzutów.
Zarzut naruszenia art. 52 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z tym przepisem pomoc w związku z pobieraniem nauki może być udzielona wyłącznie w przypadkach, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganymi kwalifikacjami na zajmowanym stanowisku lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Zarzucając błędną interpretację przywołanego przepisu skarżący kasacyjnie organ w istocie nie wskazał jak należy ten przepis wykładać i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku interpretacja jest błędna. Sąd I instancji natomiast przyjął, że z omawianego przepisu w sposób jednoznaczny wynika w jakich przypadkach pomoc finansowa może być żołnierzowi przyznana. Zaliczył do nich sytuację, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganymi kwalifikacjami na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym.
Wykładnia to określenie rzeczywistej treści przepisu prawnego (czyli zakodowanej w nim normy prawnej), niezależnie od stopnia jego zrozumienia prima facie (por. Maciej Zieliński /w:/ Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa 2008, s. 320). Nie można zatem przyjąć, że dokonanie wykładni jest zbędne wówczas, gdy przepis jest jasny (clara non sunt interpretanda), bowiem samo tylko ustalenie faktu jednoznaczności przepisu następuje właśnie w procesie interpretacyjnym. Nie chodzi bowiem tylko o to, aby rozumieć przepis, ale o to, aby rozumieć go zgodnie z treścią nadaną mu przez prawodawcę (op. cit. s. 61). Wykładnia prawa dokonywana jest wedle utrwalonych reguł i kryteriów. Jakkolwiek przyjęło się dawać pierwszeństwo wykładni językowej, to coraz częściej stosuje się także pozostałe sposoby interpretacji lub wspólny wynik kilku spośród nich. W doktrynie i judykaturze sformułowana została reguła określająca kolejność różnych sposobów wykładni: wykładnia językowa, wykładnia systemowa, wykładnia funkcjonalna (celowościowa). W myśl zasady interpretatio cessat in claris nie zawsze zachodzić będzie jednak konieczność użycia kolejno wszystkich tych sposobów, w szczególności nie będzie potrzeby sięgania po dyrektywy celowościowe, jeżeli już po zastosowaniu dyrektyw językowych, czy też językowych i systemowych, uda się uzyskać właściwy wynik wykładni, to jest ustalić znaczenie interpretowanej normy.
W praktyce dominuje wykładnia stanowiąca kompilację różnych sposobów, niesprzecznych ze sobą, wśród których wykładnia językowa jest wzmacniana pozostałymi, szczególnie gdy reguły językowe nie doprowadziły do uzyskania jednoznaczności interpretacyjnej danego zwrotu.
W rozpoznawanej sprawie wnioski płynące z wykładni językowej są jednoznaczne i takie rozumienie powyższego przepisu, jakie wynika z zaskarżonego wyroku, zasługuje na akceptację. Pomoc finansowa może być żołnierzowi przyznana w sytuacji gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Podkreślić nadto należy, że Sąd I instancji zasadnie przyjął, że oceny materialnoprawnej przesłanki wynikającej z tego przepisu należy dokonywać z uwzględnieniem treści uszczegóławiającego tę przesłankę przepisu § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2014 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym dowódca jednostki wojskowej, ustalając spełnienie warunków do udzielenia pomocy w związku z pobieraniem nauki, określonych w art. 52 ust. 4 ustawy, uwzględnia kierunki rozwoju zawodowego i potrzeby szkoleniowe żołnierza zawodowego zawarte w jego opinii służbowej. Taka ocena w pełnym zakresie nie została przez organy dokonana, gdyż organ w swej analizie ograniczył się jedynie do wymogów kwalifikacyjnych określonych w Karcie Opisu Stanowiska Służbowego Dowódca Drużyny. Zaznaczenia przy tym wymaga, że Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie przyjął, że organ wojskowy nie był uprawniony do odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej. Podkreślił wręcz, że nie przesądza ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie pomocy finansowej, które jednak musi zostać poprzedzone analizą tych okoliczności, na które wskazał w zaskarżonym wyroku Sąd, a których obowiązek analizy wyprowadził z obowiązujących przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie nauki żołnierzy zawodowych. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że organ w swojej ocenie wniosku skarżącego całkowicie pominął opinię służbową, w sytuacji gdy ustalając spełnienie warunków do udzielenia pomocy w związku z pobieraniem nauki, powinien uwzględnić kierunki rozwoju zawodowego i potrzeby szkoleniowe żołnierza zawodowego zawarte w jego opinii służbowej. Można tylko zwrócić uwagę, że w opinii służbowej skarżącego w zakresie propozycji dotyczących dalszego przebiegu służby wskazano na skierowanie skarżącego na kurs oficerski. Natomiast posiadanie tytułu zawodowego magistra jest niezbędne do wyznaczenia na pierwsze stanowisko oficerskie – podporucznika, co w sposób jednoznaczny wynika z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Okoliczność powyższa niewątpliwie powinna być przez organ oceniona w ramach ustalania spełnienia warunków do udzielenia pomocy w związku z pobieraniem nauki, w tym zwłaszcza w kontekście ewentualnego stanowiska służbowego planowanego do wyznaczenia.
Jak słusznie uznał Sąd I instancji, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, nie można pominąć zmiany treści rozporządzenia wykonawczego w sprawie nauki żołnierzy zawodowych, które w obecnym brzmieniu większy akcent kładzie na rozwój zawodowy i potrzeby szkoleniowe samego żołnierza, niż na opis wymagań kwalifikacyjnych dla danego stanowiska służbowego. Natomiast rozporządzenie obowiązujące do 22 października 2014 r. nakazywało brać pod uwagę zbieżność poziomu nauki i kierunku nauki z wymaganiami kwalifikacyjnymi określonymi w karcie opisu zajmowanego przez żołnierza zawodowego stanowiska służbowego lub stanowiska służbowego wskazanego w prognozie przebiegu zawodowej służby wojskowej, zawartej w opinii służbowej. Ustalając zbieżność kierunku nauki należało brać pod uwagę w szczególności nazwę kierunku oraz program nauki pobieranej przez żołnierza zawodowego. W związku z tym nie można przyjąć, że orzecznictwo sądów administracyjnych, do którego odwołuje się skarżący kasacyjnie organ, a pochodzące z okresu, w którym obowiązywało poprzednie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2010 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych i kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 121 poz. 813), zachowało aktualność w pełnym zakresie.
Mając powyższe na uwadze i uznając zarzuty skargi kasacyjnej za pozbawione usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło