II OZ 1466/17

Dnia 5 grudnia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 475/17 odrzucające skargę B. O. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 4 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 475/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Gliwicach odrzucił skargę B. O. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (ŚPWIS) w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 6 maja 2017 r. B. O. wniosła do WSA w Gliwicach skargę na decyzję ŚPWIS w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Skarga nie zawierała podpisu skarżącej. Zarządzeniem z dnia 30 maja 2017 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez podpisanie skargi oraz nadesłanie trzech odpisów skargi wraz z pouczeniem, w jaki sposób te braki usunąć. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 9 czerwca 2017 r. W dniu 12 czerwca 2017 r. skarżąca nadała do tegoż sądu podpisaną skargę oraz dwa odpisy skargi. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca oprócz podpisanej skargi nadesłała jedynie dwa dodatkowe odpisy skargi, zamiast trzech odpisów. Nieuzupełnienie tego braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie, który upłynął bezskutecznie w dniu 16 czerwca 2017 r., zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., Ppsa) stanowiło podstawę do jej odrzucenia. Zażaleniem - reprezentowana przez pełnomocnika – B. O. zaskarżyła ww. postanowienie w całości, zarzucając sądowi pierwszej instancji normy: a) art. 47 § 1 Ppsa w zw. z art. 49 § 1 Ppsa w zw. z art. 50 § 1 Ppsa w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa poprzez przyjęcie, że istniała podstawa do odrzucenia skargi z uwagi na wystąpienie istotnych braków uniemożliwiających nadanie dalszego biegu sprawie mimo, iż sąd licząc ilość koniecznych egzemplarzy jako uczestnika postępowania uwzględnił dodatkowo [...], tj. samą skarżącą; b) art. 39 pkt 1 Ppsa w zw. z art. 244 § 1 Ppsa w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa poprzez przyjęcie, że skarżąca winna sama była uzupełnić skargę, mimo iż przyznano jej prawo pomocy w osobie radcy prawnego z uwagi na jej nieporadność, zaś samo wezwanie sporządzone w sposób profesjonalny i doręczone osobie nie posiadającej wykształcenia prawniczego, która nie odróżnia samej skargi od jej odpisu mogło być niezrozumiałe, co doprowadziło do odrzucenia skargi przed terminem zawiadomienia pełnomocnika skarżącej o ustanowieniu go w ramach pomocy prawnej. W związku z powyższymi uchybieniami strona żaląca wnosi o: 1. uchylenie przedmiotowego postanowienia, 2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Pełnomocnik żalącej oświadcza, że koszty zastępstwa procesowego nie zostały opłacone w całości ani w części. W przypadku nieuwzględnienia zażalenia wnosi o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu pełnomocnik żalącej dodał, że skarżąca pierwotnie wniosła skargę na decyzję organu (która nie była jednak podpisana), więc mogła stanowić jedynie brakujący odpis skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 47 § 1 Ppsa do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 Ppsa jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 Ppsa, uniemożliwiającym nadanie jej prawidłowego biegu. W myśl natomiast art. 49 § 1 Ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 Ppsa jest art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa, który w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą w terminie braków formalnych skargi wprowadza sankcję w postaci jej odrzucenia. Zgodnie zaś z art. 220 § 3 Ppsa skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Wskazać należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników zgodnie z art. 47 § 1 Ppsa jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 Ppsa, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że na mocy zarządzenia z dnia 30 maja 2017 r. skarżąca została zobowiązana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie oraz nadesłanie trzech odpisów skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Skarżąca otrzymała ww. wezwanie w dniu 9 czerwca 2017 r., po czym w dniu 12 czerwca 2017 r. nadała do sądu wojewódzkiego podpisaną skargę oraz dwa jej odpisy zamiast wymaganych trzech. Z tego powodu sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. Żądanie odpisu skargi następuje w celu jego doręczenia pozostałym uczestnikom postępowania. Wymóg złożenia odpisu skargi wiąże się z prawem drugiej strony oraz innych uczestników postępowania sądowoadministracyjnego do zaznajomienia się z pismem i z prawem do udzielenia na nie odpowiedzi, a więc umożliwieniem pozostałym stronom postępowania zajęcia własnego stanowiska odnośnie do twierdzeń i wniosków oraz żądań wynikających ze złożonej skargi, np. poprzez wniesienie odpowiedzi na skargę. Dostrzeżenie powyższego każe stwierdzić, że niedołączenie przez stronę żądanych przez sąd odpisów skargi w sposób oczywisty wywiera wpływ na sytuację procesową pozostałych stron postępowania, a jeśli tak, to jest brakiem, który uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu (zob. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 2742/15, Lex nr 1990825). Istnienie obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie jej odpisów jest weryfikowane każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy, gdyż jak się przyjmuje w orzecznictwie i doktrynie, w związku ze specyfiką postępowania sądowoadministracyjnego wyrażającą się wnoszeniem skargi za pośrednictwem organu, w przypadku, gdy organ zapoznał się z treścią skargi, nadesłał odpowiedź na skargę, a w sprawie nie występują, poza organem i skarżącym, inni uczestnicy postępowania, to wówczas brak odpisu skargi dla organu nie stanowi przeszkody do nadania skardze dalszego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2016 r., sygn. II OZ 480/16, [w:] orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie poza organem i skarżącą występują wprawdzie inni uczestnicy postępowania ([...],[...]oraz [...]), to jednak należy zauważyć, że skarżąca i uczestnik [...] to te same osoby, stąd wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez załączenie trzech jej odpisów było czynnością zbędną i możliwe jest nadanie skardze dalszego biegu. Odrzucenie skargi na mocy przepisu art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa było zatem przedwczesne i nadmiernie rygorystyczne w świetle konstytucyjnych standardów prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów niniejszego postępowania stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i 204 Ppsa, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł także o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną w ramach prawa pomocy przyznawane jest przez wojewódzkie sądy administracyjne w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 Ppsa.