II GZ 725/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "[A.]" Sp. z o.o. w R. na punkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 906/17 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi "[A.]" Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia w części zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie zawarte w punkcie trzecim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lipca 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 906/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi "[A.]" Sp. z o.o. w R. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie (dalej: Dyrektor) z dnia [...] lutego 2014 r. o stwierdzeniu wygaśnięcia w części zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w pkt 2 umorzył postępowanie administracyjne, a w pkt 3 zasądził od organu na rzecz Spółki kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia podjętego w pkt 3 wyroku Sąd I instancji wskazał, że o kosztach postępowania sądowego orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; obecny tekst jednolity: z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka, reprezentowana przez Prezesa Zarządu, domagała się uchylenia postanowienia o kosztach zawartego w pkt 3 wskazanego wyżej wyroku i w tym zakresie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wniosła o zasądzenie od Dyrektora na swoją rzecz kwoty 1237 zł tytułem kosztów postępowania sądowego, zarzucając naruszenie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz przepisów rozporządzeń wykonawczych poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej w niniejszej sprawie kosztów postępowania w niewłaściwej wysokości. Zdaniem Spółki na łączną kwotę kosztów powinny się składać następujące kwoty: 500 zł tytułem wpisu od skargi, 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego za rozpoznanie sprawy po raz pierwszy przez WSA, 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego za rozpoznanie sprawy po raz drugi przez WSA po jej przekazaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Ponadto Spółka sformułowała wniosek o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podane w nim argumenty są trafne. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora z dnia [...] lutego 2014 r., którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. o stwierdzeniu wygaśnięcia, w części trzech punktów gier, zezwolenia z dnia [...] listopada 2003 r. na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]. Wpis od skargi na taką decyzję wynosi 200 zł i jest wpisem stałym stosownie do przepisu § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł, o czym NSA już orzekał (zob. postanowienie NSA z dnia 31 października 2014 r. o sygn. akt II GZ 712/14, dostępne w CBOSA). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca uiściła 500 zł tytułem wpisu, więc nadpłaconą kwotę 300 zł Sąd skarżącej zwrócił (patrz: zarządzenie z dnia 30 czerwca 2014 r., k. 22 akt sądowych i potwierdzenie zwrotu k. 118). Brak zatem podstaw do rozliczenia kwoty 500 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi w orzeczeniu Sądu o kosztach postępowania. W tym zakresie zażalenie jest nieusprawiedliwione. Nawiązując do istoty sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca "[A.]" Sp. z o.o. była w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na wspomnianą wyżej decyzję reprezentowana przez dwóch, ustanowionych z wyboru profesjonalnych pełnomocników procesowych – adwokatów, którzy podejmowali na rzecz skarżącej określone czynności w tym postępowaniu. Zwrócenia uwagi wymaga, że Sąd I instancji wyrokował w tej sprawie dwukrotnie: po raz pierwszy wyrokiem z dnia 15 stycznia 2015 r. oddalając skargę, a po orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2017 r., po raz drugi wyrokiem z dnia 11 lipca 2017 r. uwzględniając skargę. Za każdym razem Spółkę reprezentowali ci sami adwokaci. W tej sytuacji podstawę prawną zasądzenia przez Sąd I instancji zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego stanowią przepisy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz właściwe regulacje aktu wykonawczego, zawierające stawkę wynagrodzenia adwokackiego, z tym wszakże zastrzeżeniem, że jak przyjmuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym [patrz: punkt 28 komentarza do art. 205 p.p.s.a., pod redakcją Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, wyd. C.H.Beck, 3. wydanie zmienione i uzupełnione, Warszawa 2015, s. 769; oraz postanowienie NSA z dnia 8 września 2016 r. o sygn. akt I GZ 509/16, dostępne w CBOSA], gdy orzeczenie sądu pierwszej instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie. Zatem stronie reprezentowanej przez adwokata przysługuje zwrot kosztów postępowania za dwukrotne postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z przepisu art. 205 § 2 p.p.s.a. wynika natomiast, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Nie należy zapominać, że sąd ma prawo miarkować koszty na podstawie art. 206 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie wątpliwości może budzić wysokość wynagrodzenia (stawki minimalnej) należnego stronie reprezentowanej przez adwokata, gdyż w dacie pierwszego wyrokowania przez WSA (15 stycznia 2015 r.) stawka ta wynosiła 240 zł i znajdowała podstawę w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.), zaś w dacie drugiego wyrokowania przez WSA (11 lipca 2017 r.) stawka ta wynosiła 480 zł i znajdowała podstawę w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). W "nowym" rozporządzeniu prawodawca zawarł regulację przejściową, zgodnie z którą (patrz: § 21) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. NSA podkreśla w tym miejscu, że w praktycznie nieistniejącym uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia o kosztach (Sąd zupełnie zignorował przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i podał w uzasadnieniu postanowienia jedynie jednostkę redakcyjną art. 200 p.p.s.a. jako podstawę zwrotu kosztów) Sąd I instancji nie wypowiedział się co do wykładni i stosowania § 21 cyt. rozporządzenia, a to – z uwagi na stan niniejszej sprawy tj. zmianę rozporządzenia o kosztach – powinien był uczynić. Powyższe pozwala przyjąć, że ponownie rozstrzygając o kosztach postępowania należnych skarżącej Spółce od przegrywającego spór organu, rozliczając koszty, WSA uwzględni: uiszczony wpis od skargi (200 zł), dwie stawki minimalne należne stronie reprezentowanej przez adwokata za dwukrotne rozpoznanie sprawy w I instancji (w tym zakresie Sąd dokona wykładni § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach WSA będzie miał na uwadze treść przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. i precyzyjnie wyjaśni stronie skarżącej, jakie konkretnie kwoty i dlaczego złożyły się na łączną sumę zasądzonego zwrotu kosztów postępowania tak, aby rozwiać wszelkie wątpliwości w tym zakresie. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA uchylił postanowienie o kosztach postępowania zawarte w pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 906/17 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania zażaleniowego NSA nie rozstrzygnął z powodu braku podstawy prawnej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wydania takiego orzeczenia.