I FZ 290/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 35/17 w przedmiocie uiszczenia brakującej części wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika przybliżonej kwoty podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 11 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 35/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nakazał ściągnąć od A. K. (dalej zwany "skarżącym") brakującą część wpisu od wniesionej przez niego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 28 listopada 2016 r. w przedmiocie zabezpieczenia na majątku skarżącego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. 2. Z przedstawionego przez sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że zarządzeniem z 10 stycznia 2017 r., Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej zwana "ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"), wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 28 listopada 2016 r., w kwocie 200 zł. Kwotę wpisu ustalono na podstawie § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm., dalej zwane "rozporządzeniem Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r."). Skarżący uczynił zadość wezwaniu z zachowaniem wyznaczonego w tym celu terminu. 3. Zarządzeniem z 6 marca 2017 r. Przewodniczący Wydziału uchylił swoje wcześniejsze zarządzenie w przedmiocie wpisu od skargi z uwagi na błędne przyjęcie kwoty opłaty sądowej i podstawy prawnej jej ustalenia. Odrębnym zarządzeniem z 6 marca 2017 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 300 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. Odpis przedmiotowego zarządzenia doręczono skarżącemu 24 marca 2017 r. Niezależnie od powyższego wyrokiem z 28 marca 2017 r., I SA/Gd 35/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę na wspomnianą na wstępnie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 28 listopada 2016 r. W orzeczeniu tym nie zawarto rozstrzygnięcia nakazującego ściągnąć od skarżącego brakującą, nieuiszczoną część wpisu od skargi. 4. Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącego zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 6 marca 2017 r., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 czerwca 2017 r., w sprawie o sygn. akt I FZ 107/17 umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu stwierdził, że rozpoznanie zażalenia stało się bezprzedmiotowe wobec rozpoznania skargi i zakończenia postępowania. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obowiązkiem Sądu jest orzeczenie o obowiązku poniesienia kosztów sądowych, stosownie do treści art. 224 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 5. Sąd I instancji, wobec nieuiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego w pełnej wysokości oraz z uwagi na niezawarcie w orzeczeniu kończącym postępowanie rozstrzygnięcia o obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych, postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 224 ustawy – Prawo o postępowaniu o sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. zobowiązał skarżącego do uiszczenia brakującej części wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 zł. 6. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 220 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r., przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym orzeczeniu o obowiązku uiszczenia przez skarżącego brakującej części wpisu sądowego. Podniósł, że w tej sprawie sąd administracyjny powinien w toku wstępnej kontroli pisma procesowego (skargi) powstrzymać się od nadania pismu dalszego biegu, wezwać wnoszącego pismo do uiszczenia tej opłaty w całości lub pozostawić pismo bez rozpoznania (odrzucić skargę) zamiast orzekać w sprawie co do istoty bez umożliwienia stronie podjęcia decyzji o dalszym zamiarze popierania sprawy w sytuacji zmiany okoliczności faktycznych w postaci zmiany wysokości wpisu z 200 zł do 500 zł. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i obciążenie wskazanymi kosztami Skarbu Państwa. 7. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7.1.. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 7.2. Na wstępie należy zaznaczyć, że bezspornym pozostawało w tej sprawie to, że od skargi na decyzję w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług należało pobrać wpis stały w wysokości 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. Sporna w sprawie kwestia dotyczyła natomiast zastosowania art. 224 w związku z art. 223 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zażaleniu argumentowano, że sąd I instancji nie miał podstaw aby korygować wartość wpisu, jak również ściągać od skarżącego kwotę należną z tytułu brakującej części wpisu od skargi. 7.3. Mając na uwadze argumentację skarżącego należy przypomnieć, że art. 223 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 86/11, wyjaśniono, że z wykładni językowej powołanego wyżej przepisu wynika, że chodzi o każdy przypadek nieuiszczenia opłaty w należnej wysokości, niezależnie od przyczyn tego stanu rzeczy. Ratio legis art. 223 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polega bowiem na konieczności realizacji obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem strony sprawie, co ma służyć zapewnieniu wpływów do budżetu państwa (podobnie B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, s. 423). 7.4. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie podziela powyższe stanowisko i w ślad za nim wskazuje, że obowiązek uiszczenia w należnej wysokości opłaty sądowej od pisma podlegającego takiej opłacie powstaje z mocy prawa (art. 199, art. 219 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), zaś zarządzenie przewodniczącego wzywające do opłacenia wpisu ma charakter deklaratoryjny i stanowi wyraz obowiązku informacyjnego sądu. Obowiązek uiszczenia opłaty nie jest więc konsekwencją wskazanego zarządzenia przewodniczącego, ale wiąże się z samym faktem wniesienia przez stronę pisma podlegającego opłacie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 czerwca 2005 r., I CZ 30/05, Lex nr 603869). W tym stanie rzeczy nie miało znaczenia to, że kwotę wpisu w nieprawidłowej (zaniżonej) wysokości skarżący uiścił w związku z błędnym wezwaniem Przewodniczącego Wydziału. Należy przypomnieć, że zarządzenie w przedmiocie wpisu nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej (art. 171 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i może być uchylone lub zmienione wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby było zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 w związku z art. 167 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). 7.5. Sąd I instancji powinien był w orzeczeniu kończącym postępowanie, na podstawie art. 223 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec w przedmiocie brakującej części kosztów sądowych, czego nie uczynił. Niemniej jednak w art. 224 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidziano dodatkową możliwość orzekania o obowiązku ich ponoszenia, jeśli wcześniej nie zostały uiszczone na skutek zarządzeń lub orzeczeń, o których mowa w art. 220 § 1 i 223 ustawy – Prawo o postępowaniu o sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II GZ 491/12). Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zasadnie sąd I instancji, stosując art. 224 ustawy – Prawo o postępowaniu o sądami administracyjnymi, postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym 11 lipca 2017 r. orzekł o obowiązku uiszczenia przez skarżącego brakującej części wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 zł. 7.6. Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu o sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.