VI SA/Wa 4209/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przeprowadzenie certyfikacji wina oddala skargę w całości Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (zwany dalej organem) postanowieniem z [...] października 2014 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia Spółki W. spółka z o.o. z siedzibą w K. (zwanej dalej stroną/skarżącą) od postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] (zwanego dalej organem I instancji) z [...] września 2014 r., odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przeprowadzenie certyfikacji wina z określonego rocznika wina z określonej winorośli, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu [...] sierpnia 2014 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przeprowadzenie certyfikacji wina z określonego rocznika lub wina z określonej winorośli. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona złożyła wniosek o przeprowadzenie certyfikacji wina z określonego rocznika lub wina z określonej winorośli. Postanowieniem z [...] września 2014 r. organ I instancji odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku uznając, że termin przewidziany w art. 44 ust. 3 ustawy z 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz. U. Nr 120, poz. 690 ze zm.; dalej ustawa o organizacji rynku wina) jest terminem materialnoprawnym, i w związku z tym nie podlega przywróceniu. Postanowieniem z [...] października 2014 r. organ utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazał, że zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o organizacji rynku wina, organem właściwym do zapewnienia procedury certyfikacji wina, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 607/2009 ustanawiającego niektóre szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 479/2008 w odniesieniu do chronionych nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych, określeń tradycyjnych, etykietowania i prezentacji niektórych produktów sektora wina zwanego dalej "winem z określonego rocznika", oraz wina, o którym mowa w art. 62 rozporządzenia nr 607/2009, zwanego dalej "winem z określonej odmiany winorośli", jest wojewódzki inspektor właściwy ze względu na miejsce wyrobu wina. Wskazał, że certyfikację wina, o której mowa w art. 63 rozporządzenia Komisji (WE) nr 607/2009 przeprowadza się na wniosek producenta albo przedsiębiorcy niebędącego producentem, wyrabiającego wino z winogron pozyskanych z upraw winorośli położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, składany na dany rok gospodarczy w terminie do dnia 15 sierpnia (art. 44 ust. 3 ustawy o organizacji rynku wina). Zdaniem organu wniosek o przeprowadzenie certyfikacji wina powinien być złożony na dany rok gospodarczy w terminie do dnia 15 sierpnia, na co wskazuje treść powołanego przepisu. W ocenie organu termin przewidziany w art. 44 ust. 3 ww. ustawy o organizacji rynku wina nie jest terminem prawa procesowego, ponieważ o charakterze terminu decyduje przedmiot i treść przepisu prawnego oraz skutki jakie łączą się z jego niezachowaniem. Wskazał, że producent składając wniosek, o którym mowa w art. 44 ust. 3 ustawy o organizacji rynku wina, realizuje przysługujące mu uprawnienie (żądanie przeprowadzenia certyfikacji wina na dany rok gospodarczy), które po przeprowadzeniu stosownej procedury skutkuje uzyskaniem decyzji w sprawie nadania numeru identyfikacyjnego każdej partii wina. Organ wskazał, że po przeprowadzeniu wyżej opisanej procedury, producent stosownie do art. 46 ust. 3 ustawy o organizacji rynku wina nabywa uprawnienie do umieszczania tego numeru identyfikacyjnego na etykiecie wina obok danych identyfikujących producenta w rozumieniu art. 56 rozporządzenia nr 607/2009. W związku z powyższym tylko w taki przypadku istnieje możliwość umieszczania rocznika i nazwy odmiany winorośli w prezentacji i etykietowaniu wina z winogron pozyskanych z upraw winorośli położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Biorąc to pod uwagę organ nie zgodził się z pełnomocnikiem strony, że z przytoczonych przepisów nie wynikają żadne skutki w sferze uprawnień materialno-prawnych podmiotu. Organ wskazał, że nawet gdyby uznać, że termin do złożenia wniosku o przeprowadzenie certyfikacji wina jest terminem proceduralnym, to i tak zaistniała sytuacja nie dawała podstaw do jego przywrócenia zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Jego zdaniem fakt, iż Prezes Zarządu M. T. przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od [...] lipca 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r., natomiast druga uprawniona do jednoosobowej reprezentacji spółki osoba, tj. Wiceprezes Zarządu – M. K. w okresie od [...] sierpnia 2014 r. do dnia złożenia wniosku przebywała na wyjeździe służbowym poza granicami kraju nie jest okolicznością, która może skutkować przywróceniem terminu. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ wskazał, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 kpa), wiąże się z obowiązkiem osoby dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy osoba dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Biorąc to pod uwagę wskazał, że różne przeszkody mogące powstać w kierowaniu spółką nie zwalniają strony z obowiązku wyznaczenia osób do reprezentacji spółki na wypadek zdarzeń losowych. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając naruszenie: 1. art. 58 kpa w zw. z art. 44 ust. 3 ustawy o organizacji rynku wina w zw. z art. 61 rozporządzenia 607/20091 poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przeprowadzenie certyfikacji wina z określonego rocznika lub wina z określonej winorośli, w oparciu o założenie, iż termin przewidziany w art. 44 ust. 3 ustawy o organizacji rynku wina nie podlega przywróceniu, podczas gdy prawidłowa wykładnia przedmiotowej normy prawnej prowadzi do wniosku, iż termin ten (o ile w świetle norm prawa wspólnotowego w ogóle obowiązuje) ma charakter proceduralny i podlega przywróceniu na zasadach wynikających z kpa, 2. naruszenie wspólnotowej zasady proporcjonalności poprzez dokonanie takiej wykładni art. 44 ust. 3 ustawy o organizacji rynku wina, która prowadzi do zastosowania nadmiernych środków w stosunku do uchybienia w postaci sankcji umorzenia postępowania i brak możliwości uzyskania certyfikacji wina w przypadku złożenia wniosku po 15 sierpnia danego roku gospodarczego, pomimo że ustawa wyraźnie skutku takiego nie przewiduje i jednocześnie powoduje ograniczenie swobody przepływu towarów i usług, 3. naruszenie art. 10 kpa poprzez brak poinformowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz uniemożliwienie jej zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Jej zdaniem o charakterze terminu nie decyduje samo zastrzeżenie go datą kalendarzową. Uznała, że o charakterze terminu nie decyduje również okoliczność, w jakim akcie prawnym został umiejscowiony, nie ma zatem znaczenia, czy jest to akt prawny obejmujący prawo postępowania czy prawo materialne. Nie decyduje o tym także długość terminu, decydujące znaczenie ma rodzaj uprawnienia, realizowanego w terminie wskazanym przez ustawodawcę. Podkreśliła, iż umiejscowienie przepisu w akcie prawnym o charakterze zasadniczo materialnoprawnym, jakim jest ustawa o organizacji rynku wina, nie przesądza o charakterze terminu. Jej zdaniem z ustawy o organizacji rynku wina nie wynikają wprost żadne bezpośrednie skutki w sferze uprawnień materialnoprawnych podmiotu. Wskazała, że termin z art. 44 ust. 3 ustawy o organizacji rynku wina zastrzeżony został dla czynności złożenia wniosku. Jej zdaniem czynność złożenia wniosku nie jest czynnością wywołującą skutki materialnoprawne, a czynnością stricte procesową. Jest aktem uruchamiającym postępowanie, a nie czynnością mającą wymiar materialnoprawnym (powodującą określone skutki w tej sferze). W przekonaniu skarżącej wykładnia przepisów prawa krajowego, prowadzi do wniosku, iż termin wynikający z art. 44 ww. ustawy nie jest terminem materialnoprawnym. Wskazała, że uznanie takiego terminu za termin materialnoprawny jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności i stanowi ograniczenie swobodnego przepływu towarów i usług, co wynika wprost z preambuły do rozporządzenia 607/2009. Wskazała, że w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości ograniczenia mogą być nałożone jedynie wtedy, gdy są konieczne, proporcjonalne i odpowiednie do założonego celu. Każde ograniczenie należy właściwie uzasadnić z punktu widzenia swobodnego przepływu towarów i swobody świadczenia usług. Wskazała, że celami, które przyświecały prawodawcy unijnemu w przypadku ww. ograniczeń, było przede wszystkim dostarczenie odpowiedniej informacji konsumentom oraz stworzenie równych warunków konkurencji w Unii Europejskiej poprzez przeprowadzanie regularnych kontroli. Z tego punktu widzenia należy uznać, że pozbawienie możliwości oznakowania wina rocznikiem w przypadku niezłożenia wniosku o przeprowadzenie certyfikacji do dnia 15 sierpnia, nie znajduje usprawiedliwienia jako ograniczenie swobodnego przepływu towarów i swobody świadczenia usług. W przekonaniu skarżącej wykładnia przepisów prawa krajowego, prowadzi do wniosku, iż termin wynikający z art. 44 ww. ustawy nie jest terminem materialnoprawnym. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012 r.. poz. 270, ze zm.; dalej p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest postanowienie organu z [...] października 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z [...] września 2014 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przeprowadzenie certyfikacji wina z określonego rocznika wina z określonej winorośli. Zgodnie z art. 44 ust. 3 ww. ustawy o organizacji rynku wina "Certyfikację wina, o której mowa w art. 63 rozporządzenia nr 607/2009, przeprowadza się na wniosek producenta albo przedsiębiorcy niebędącego producentem wyrabiającym wino z winogron pozyskanych z upraw winorośli położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, składany na dany rok gospodarczy w terminie do dnia 15 sierpnia". Stosownie do treści art. 44 ust. 1 ustawy o organizacji rynku wina "Organem właściwym do zapewniania procedury certyfikacji wina, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 607/2009, zwanego dalej "winem z określonego rocznika", oraz wina, o którym mowa w art. 62 rozporządzenia Komisji (WE) nr 607/2009, zwanego dalej "winem z określonej odmiany winorośli", jest wojewódzki inspektor właściwy ze wzglądu na miejsce wyrobu wina". Zgodnie z art. 60 ust. 2 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 607/2009 państwa członkowskie wprowadzają przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne zapewniające procedury certyfikacji, zatwierdzania i kontroli, tak by zagwarantować prawdziwość danych informacji. Korzystając z tego przepisu rozporządzenia ustawodawca wprowadził do ustawy o organizacji rynku wina art. 44 ust. 3, który stanowi, iż "Certyfikację wina, o której mowa w art. 63 rozporządzenia nr 607/2009, przeprowadza się na wniosek producenta albo przedsiębiorcy niebędącego producentów wyrabiającego wino z winogron pozyskanych z upraw winorośli położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, składany na dany rok gospodarczy w terminie do dnia 15 sierpnia. Uchybienie przez stronę terminowi, o którym mowa w art. 44 ust. 3 ustawy o organizacji rynku wina uniemożliwia przeprowadzenie certyfikacji wina z określonego rocznika lub wina z określonej winorośli, a w konsekwencji pozbawia przyznania jej uprawnienia do umieszczania na etykiecie wina numeru identyfikacyjnego, o którym mowa w art. 46 ust. 1 ww. ustawy, obok danych identyfikujących producenta w rozumieniu art. 56 rozporządzenia Komisji (WE) nr 607/2009. W ocenie Sądu prawidłowo wskazano, że ww. termin jest terminem prawa materialnego. Uchybienie temu terminowi powoduje wygaśnięcie praw o charakterze materialnym wobec czego nie podlega przywróceniu. Zdaniem Sądu kwestie związane ze sprawami organizacyjnymi spółki, aczkolwiek prawidłowo ocenione przez organ, nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu organ prawidłowo wskazał, że naruszenia art. 10 § 1 kpa może mieć miejsce gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W niniejszej sprawie nie doszło do takiego ograniczenia możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, które miałoby wypływ na wynik sprawy i dawałoby podstawę do przyjęcia, że doszło do naruszenia art 10 § 1 kpa. W orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowany pogląd, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 kpa przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por.m.in. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 575/10, LEX nr 1070853; wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1279/09, LEX nr 746442). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że skarżąca nie wskazała w skardze żadnych czynności, których mogłaby dokonać przed organami administracji, gdyby została zawiadomiona o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków. Skoro to na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy, to uznać należy w okolicznościach tej sprawy, iż skarżąca nie wykazała takiego związku przyczynowego. Dlatego też nie można uznać naruszenia art. 10 § 1 kpa wyłącznie w opisanym zakresie jako naruszenia mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Taki pogląd jest powszechnie wyrażany zarówno w orzecznictwie sądów jak i doktrynie. Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.