II GSK 3727/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-01-21
Skład orzekający: Joanna Kabat-Rembelska, Gabriela Jyż, Stefan Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca transportowy może skorzystać z wyłączenia od stosowania przepisów o czasie pracy kierowców i tachografach, jeśli wykonuje przewóz betonu mostowego na budowę drogi, mimo posiadania statusu gospodarstwa rolnego?Ratio decidendi
Przedsiębiorca transportowy nie może skorzystać z wyłączenia od stosowania przepisów o czasie pracy kierowców i tachografach na podstawie art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 561/2006, jeśli wykonuje przewóz betonu mostowego na budowę drogi, nawet jeśli posiada status gospodarstwa rolnego. Kluczowe jest, aby przewożony towar był związany z działalnością rolniczą, a nie z realizacją inwestycji budowlanej. Ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek wyłączenia spoczywa na przedsiębiorcy.Stan faktyczny
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na T.O. karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, stwierdzając nierejestrowanie przez tachograf wskazań prędkości i aktywności kierowcy oraz przekroczenie czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę T.O., uznając, że nie wykazał on przesłanek do wyłączenia stosowania przepisów o czasie pracy kierowców, mimo posiadania statusu gospodarstwa rolnego, gdyż przewoził beton mostowy na budowę drogi. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną T.O.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną T.O. Zasądzono od T.O. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1350 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Po 62/17 w sprawie ze skargi T.O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T.O. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 12 lipca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji), oddalił skargę T.O. (dalej: Skarżący), na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD), z dnia [...] listopada 2016r., wydanej w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] września 2016 r., na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., Nr 1414, z późn. zm., dalej: u.t.d.), nałożył na Skarżącego, prowadzącego [A.] T.O., [...] K., ul. [...] [...], G., karę pieniężną w wysokości 5.350,00 zł.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] lipca 2016 r. w miejscowości Leszno, Aleje Piłsudskiego, DK-5, został zatrzymany do kontroli samochód Volvo, o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował P.A.S.. Pojazdem wykonywano krajowy, przewóz drogowy rzeczy (beton), na trasie z Krotoszyna do Mórkowa, na rzecz [A.], T.O.. Ze względu na charakter wykonywanego przewozu (beton mostowy – [...]) zezwolono na dojazd do miejsca rozładunku - Mórkowo- budowa trasy S5 i w tym miejscu przeprowadzono kontrolę.
W toku kontroli stwierdzono, nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego, na wykresówce lub karcie kierowcy, wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W celach dowodowych pobrano dane cyfrowe z tachografu i karty kierowcy.
Podczas analizy pobranych danych cyfrowych z tachografu pojazdu stwierdzono, że pojazd był prowadzony bez karty kierowcy:
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 06:49 - 07:46, który przez cały dzień prowadził kierowca S.A.P.,
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 19:37 - 20:25 oraz 21:35 - 22:25, który przez cały dzień prowadził kierowca S.A.P.,
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 21:02 - 21:29 oraz 21:50 - 22:25 oraz 23:44 do 00:12 w dniu [...].07.2016r.,
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 00:35 -01:04 oraz 02:33 - 03:02,
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 04:17 - 05:47 oraz 05:49 - 05:54, który następnie przez cały dzień prowadził kierowca S.A.P.,
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 21:17 - 21:59, który przez cały dzień prowadził kierowca S.A.P.,
- w dniu [...].07.2016r w godzinach 00:48 - 01:26 oraz 02:26 - 02:44 oraz 02:47 -03:10 oraz 04:26 - 05:05,
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 18:59 - 19:49 oraz 20:04 - 20:47 oraz 21:19 - 22:03 oraz 22:31 - 23:09,
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 00:00 - 00:44 oraz 01:20 - 01:56 oraz 02:00 -02:04,
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 19:24 - 20:24, który przez cały dzień prowadził kierowca P.A.S.,
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 19:18 - 20:10 oraz 20:32 - 21:29 oraz 23:06 -23:52, który wcześniej przez cały dzień prowadził kierowca P.A.S.,
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 00:19 - 01:08 oraz 02:11 - 02:56,
- w dniu [...].07.2016r. w godzinach 16:09 -16:25, 16:47 - 16:55, 16:57 - 17:32, 17:43 - 18:19, 18:37 - 19:10, 19:44 - 20:13, 21:14 - 21:48, 22:25 - 22:58, który wcześniej przez cały dzień prowadził kierowca P.A.S..
Kierowca zeznał, że w w/w okresach nie jeździł powyższym pojazdem i nie posiada wiedzy w zakresie osoby, która poruszała się w tych dniach bez karty kierowcy.
Ponadto, stwierdzono przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, o czas powyżej 15 minut do 30 minut (x 1) i za każde następne rozpoczęte 30 minut (x 1).
Analiza danych cyfrowych z karty kierowcy, P.A.S. wykazała, iż kierowca w dniu [...] lipca 2016r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu, bez wymaganej przerwy, o 54 minuty. Kierowca prowadził pojazd przez 5 godzin i 24 minuty, w okresie od godziny 05:31 do godziny 13:42. W tym okresie odebrał tylko dwie przerwy, minimum 15 - minutowe: 06:30-06:58, 09:02-09:26, 10:59-11:19. Podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków.
Po rozpatrzeniu odwołania, GITD decyzją z dnia [...] listopada 2016 r, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. a 92a, art. 92c oraz, lp. 6.2.1, 5.2.1, 5.2.2 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 29, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014, z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tj. Dz. U. UE L 2014 60.1 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 165/2014), art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U. UE 2006 poz. 102.1, dalej: rozporządzenie nr 561/2006), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
GITD podkreślił, że pismem z dnia [...] września 2016 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wezwał Skarżącego do wskazania, kto prowadził pojazd o nr rej. [...], bez karty kierowcy w określonych okresach, jednak Skarżący nie złożył stosownych wyjaśnień. W związku z powyższym decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Wskazał, że kierujący pojazdem podczas kontroli nie okazał żadnego dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzeganych norm czasu pracy prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Analizując czas pracy kierowcy, do obliczeń przyjął najkorzystniejszy dla kierowcy rozkład jego aktywności. Tak więc, kara pieniężna za naruszenie polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, o czas powyżej 15 minut do 30 minut oraz za każde następne rozpoczęte 30 minut, w wysokości 350,00 zł., została nałożona zgodnie z przepisami prawa.
W odpowiedzi na zarzuty wskazał, że Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, iż w kontrolowanym okresie wykonywał przewóz na rzecz prowadzonego gospodarstwa rolnego do 100 km (zgodnie z art. 13 lit. b rozporządzenia 561/2006). Zwrócił przy tym uwagę, iż przewozy na rzecz gospodarstwa rolnego ograniczone są do przewozów płodów rolnych należących do rolnika, a betoniarka nie jest przystosowana do przewozu płodów rolnych.
Nie przestawił również, żadnych dowodów potwierdzających, iż w kontrolowanym okresie, pojazd odbywał przejazd w ramach napraw, wobec podniesienia zarzutu, iż pojazd w powyższym okresie był naprawiany i konserwowany.
Sąd I instancji wyrokiem z dnia 12 lipca 2017r. oddalił skargę złożoną przez Skarżącego.
W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 lit b rozporządzenia (WE) nr 561/2006, o ile nie zagraża to osiągnięciu celów określonych w art. 1, każde Państwo Członkowskie może wprowadzić wyjątki od przepisów art. 5 - 9 i uzależnić te wyjątki od spełnienia indywidualnych warunków na swoim terytorium lub w porozumieniu z zainteresowanymi Państwami, na terytorium innego Państwa Członkowskiego, mające zastosowanie m.in. do przewozów wykonywanych pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez kierowcy, przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej w promieniu do 100 km, od bazy przedsiębiorstwa.
W ocenie Sądu I instancji, powyższe wyłączenie nie dotyczyło sytuacji zastanej u Skarżącego, który na żadnym etapie postępowania nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających rolniczy charakter wykonywanego przewozu na rzecz prowadzonego gospodarstwa rolnego.
Nadto podkreślił, że jak wskazuje art. 3 lit g rozporządzenia 561/2006, rozporządzenie to nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami poddawanymi próbom drogowym, do celów rozwoju technicznego lub w ramach napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu. Jednakże, w tym przypadku również uznał, że wskazane wyłączenie nie mogło mieć zastosowania do Skarżącego, bowiem na żadnym etapie postępowania nie przedstawił on żadnych dowodów (np. faktur za usługę naprawy pojazdów) potwierdzających, że kontrolowane pojazdy wykonywały przejazdy w ramach napraw.
Sąd I instancji wskazał również, że w przypadku administracyjnych kar pieniężnych, przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za naruszenie prawa przez kierowcę zatrudnionego w przedsiębiorstwie. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi także ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne, by zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców tak, aby nie dochodziło do naruszenia prawa. Na przewoźniku spoczywa zatem, ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie mógł przewidzieć naruszenia prawa przez kierowcę.
Uznał także, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, brak jest podstaw do wyłączenia odpowiedzialności Skarżącego za naruszenie, na podstawie art. 92b ust. 1 i art. 92c u.t.d., bowiem na żadnym etapie postępowania nie wykazał istnienia przesłanek określonych w/w przepisami. Tym samym przyjął, iż kara została wymierzona zgodnie z art. 92a u.t.d.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. 2016 poz. 718, dalej: p.p.s.a.), to jest:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11 art. 15, art., 75 § 1, art. 77 § 1 i § 4, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nie uwzględnienie skargi w sytuacji, w której decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego- działającego jako organ II instancji - z dnia [...] listopada 2016r. została wydana z naruszeniami szeregu przepisów postępowania administracyjnego, mającymi istotny wpływ na wynik sprawy tj.: zasady prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a., zasady pogłębiania zaufania z art. 8 k.p.a., zasady przekonywania z art. 11 k.p.a., zasady dwuinstancyjności z art. 15 k.p.a., zasady zbierania w sposób wyczerpujący i rozpatrywania całego materiału dowodowego w sprawie, a także z naruszeniem art. 7a k.p.a. zasady interpretowania wątpliwości na korzyść strony i art. 77 § 4 k.p.a. w zakresie braku obowiązku dowodzenia przez stronę faktu powszechnie znanego organowi, a także zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a oraz z naruszeniem dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. w postaci braków uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, które to naruszenie przez WSA w Poznaniu mogło mleć istotny wpływ na wynik sprawy, z przyczyn szczegółowo opisanych w dalszej części niniejszej skargi,
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na przedstawieniu przez WSA w Poznaniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, które to naruszenie przez WSA w Poznaniu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym mowa w dalszej części niniejszej skargi.
Wobec powyższych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego, kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, GITD wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z zarzutów kasacyjnych nie był skuteczny.
Skarżący sformułował w skardze kasacyjnej, jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego. W zarzucie określonym w punkcie 1, upatrywał naruszenia przepisów postępowania to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11 art. 15, art., 75 § 1, art. 77 § 1 i § 4, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez pominięcie, dokonywania przewozów pojazdem używanym przez swoje gospodarstwo rolne, na jego potrzeby wskazując, że posiada status gospodarstwa rolnego, co jego zdaniem uzasadnia wyłączenie jego odpowiedzialności, na podstawie art. 13 ust. 1 b rozporządzenia nr 561/2006.
Należy wskazać, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 561/2006, o ile nie zagraża to osiągnięciu celów określonych w art. 1 w/w rozporządzenia, każde państwo członkowskie może wprowadzić wyjątki od przepisów art. 5 - 9 rozporządzenia nr 561/2006 i uzależnić te wyjątki od spełnienia indywidualnych warunków na swoim terytorium lub w porozumieniu z zainteresowanymi państwami, na terytorium innego państwa członkowskiego, mające zastosowanie do przewozów wykonywanych pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez kierowcy, przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej, w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa.
Przepis art. 13 rozporządzenia nr 561/2006 wprowadza tzw. wyłączenia fakultatywne. Wyłączenia te, w tym wyłączenie wynikające z ust. 1 lit. b, nie mają charakteru generalnego, co oznacza, że nie zwalniają one spod obowiązku stosowania wszystkich przepisów rozporządzenia nr 561/2006, lecz jedynie zwalniają spod zastosowania regulacji zawartych w jego art. 5 - 9. Nadto, wyłączenia te zależą od woli państwa członkowskiego i dla swego obowiązywania wymagają ustanowienia dodatkowego przepisu prawa krajowego.
Ustawodawca polski wprowadził wyłączenia wynikające z art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006, w przepisie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców ( t.j.Dz.U. 2019 poz. 1412 ze zm., dalej: ustawa o czasie pracy kierowców). Zgodnie z tą regulacją na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, wyłącza się ze stosowania art. 5 - 9 tego rozporządzenia. Polski ustawodawca skorzystał także z możliwości wynikającej z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, z dnia 20 grudnia 1985r., w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE.L.1985.370.8), zgodnie z którym państwa członkowskie mogą wyłączyć pojazdy wymienione w art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z zakresu stosowania rozporządzenia nr 3821/85. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców, kategorie pojazdów, o których mowa w ust. 1 tegoż przepisu, a więc wchodzących w zakres zastosowania art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006), wyłączone są również z zakresu stosowania rozporządzenia (EWG) nr 3821/85.
W niniejszej sprawie organy uznały, że zaistniałe okoliczności faktyczne prowadzą do stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, sankcjonowanego na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., bowiem podmiot realizujący przewozy nie wpisuje się w hipotezę normy prawnej art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 561/2006.
Należy podkreślić, iż przed wszczęciem postępowania administracyjnego organ winien dokonać wstępnej oceny bezprawności zachowania określonego podmiotu, co do naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Organy winny zatem, poczynić wstępne ustalenia, co do naruszenia przepisów o transporcie drogowym, już w toku przeprowadzanej kontroli, bowiem wyposażone są one w środki prawne (art. 55 ust. 1 oraz ust. 2 u.t.d., art. 73 u.t.d.), które winny zostać przez nie wykorzystane, w celu poczynienia tych ustaleń.
Powyższe oznacza, iż to na organie administracji orzekającym w sprawie ciąży obowiązek przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego, w ramach którego podjęte zostaną wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.), w tym zwłaszcza poczynienia ustaleń odnoszących się do podmiotu podlegającego odpowiedzialności oraz przypisywanego mu deliktu administracyjnego.
Tak więc, niezależnie od tego, kogo w świetle danego przepisu prawa materialnego, obciąża udowodnienie określonej okoliczności, organ nie zostaje zwolniony od powinności podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy i oceny przedstawionych w sprawie dowodów (art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.).
Regułą jest więc, że na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, ale na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zwłaszcza, gdy postępowanie zmierza do nałożenia na nią obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania niekorzystnej decyzji.
Natomiast okoliczności dotyczące przesłanek egzoneracyjnych istotnych dla odpowiedzialności Skarżącego, a określonych w art. 92b oraz art. 92c u.t.d. winien udowodnić Skarżący, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go z odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu będącego jego pracownikiem. Skarżący powinien więc, przedłożyć dowody na okoliczności objęte hipotezą tych przepisów. Natomiast na organie spoczywa procesowy obowiązek zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego sprawy stosownie do treści art. 7, 77 i 80 k.p.a. (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II GSK 936/09; z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1377/11, dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Uwagi te należy odnieść odpowiednio także do okoliczności wynikających z art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006.
Należy w związku z powyższym podkreślić, iż już na etapie kontroli organy ustaliły, że przewóz dotyczył tzw. betonu mostowego – [...], w tzw. gruszce na trasie z Krotoszyna do Mórkowa, a miejscem jego rozładunku była budowa trasy S-5. Tam bowiem, dokonano kontroli pojazdu ze względu na specyfikę transportowanego towaru.
W tym stanie rzeczy zbędnym było ustalanie, co Skarżący uczynił główną podstawą zarzutów, czy Skarżącemu przysługiwał status gospodarstwa rolnego.
Należy bowiem wskazać, że dla zastosowania wyłączenie wynikającego z art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 561/2006 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców, konieczne jest stwierdzenie zaistnienia łącznie następujących okoliczności:
1) podmiot wykonujący przewóz jest przedsiębiorstwem rolniczym, przedsiębiorstwem ogrodniczym lub przedsiębiorstwem leśnym bądź gospodarstwem rolnym lub gospodarstwem rybackim,
2) przewóz jest wykonywany pojazdami własnymi tegoż podmiotu lub pojazdami przez niego wynajętymi, pod warunkiem że wynajem nie obejmuje również kierowcy - zatem w każdym z tych przypadków przewóz musi być wykonywany osobiście przez ten podmiot lub przez zatrudnionego przez niego pracownika,
3) przewóz jest realizowany w ramach własnej działalności gospodarczej powyższego podmiotu,
4) przedmiotem przewozu są rzeczy związane z działalnością tego podmiotu,
5) przewóz jest realizowany w promieniu do 100 km od bazy tegoż podmiotu.
Nie spełnienie natomiast jednej z wymienionych okoliczności, uniemożliwia zastosowanie wyłączenia określonego w art. 13 ust. 1 b rozporządzenia nr 561/2006.
Jak natomiast już wskazano, w trakcie kontroli ustalono, Skarżący dokonywał przewozu na potrzeby budowy trasy S 5, betonu mostowego, a więc rzeczy nie związanej z działalnością Skarżącego, jako podmiotu posiadającego przymiot gospodarstwa rolnego.
Skarżący, pomimo wezwania ze strony organu, nie wykazał, a więc nie przedstawił środków dowodowych, które pozwoliłyby przyjąć, w sposób nie budzący wątpliwości, że wobec realizowanego przez niego przewozu, co do którego organy wykazały stosowne naruszenia, zachodziły przesłanki zwalniająca go z odpowiedzialności. W powyższym zakresie ciężar dowodu spoczywa na Skarżącym i to on powinien przedstawić, w odpowiedzi na wezwanie organu, wyjaśnienia i środki dowodowe na poparcie swoich twierdzeń, aby uwolnić się od odpowiedzialności administracyjnej.
Dokonując więc, oceny kontrolowanej sprawy na tle dotychczasowych uwag, w tym przywołanych w nich art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a., uznać należy, że organy administracji dopełniły wynikających z tych regulacji obowiązków.
Kontrola nie wskazywała bowiem, aby Skarżący realizował przewóz, o którym mowa w art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 561/2006. Organy podjęły wystarczające środki prawne zmierzające do ustalenia tegoż faktu, wzywając Skarżącego do przedstawienia dowodów wskazujących, że przejazdy nie podlegały przepisom rozporządzenia nr 561/2006. Skarżący natomiast nie złożył żadnych wyjaśnień, ani dowodów co do stwierdzonych okoliczności.
Wobec powyższego organy podjęły zasadnie decyzję o odpowiedzialności administracyjnej, w oparciu o art. 92a ust. 1 u.t.d., za stwierdzone w toku kontroli naruszenia obowiązków i warunków realizowanego przez nią przewozu drogowego.
Z tego tez względu należy uznać, iż organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w tym zakresie, a Sąd I instancji zasadnie zaakceptował zaskarżoną decyzję GITD, który umotywował swoje stanowisko, uwzględniając bierność dowodową Skarżącego, czym zadośćuczynił wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Dodać również należy, że Skarżący zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a zarzucił jego naruszenie, poprzez przedstawienie stanu sprawy niezgodnie z stanem rzeczywistym, wskazując w uzasadnieniu, że jego naruszenie przejawia się w przyjęciu stanu faktycznego, bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny. Wskazał bowiem, że nie ustalono posiadania statusu gospodarstwa rolnego, jak też, czy beton był rzeczą w rozumieniu art. 13 ust. 1 b rozporządzenia nr 561/2006.
Natomiast naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Natomiast uzasadnienie Sądu I instancji, zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonej decyzji, co wynika jasno z motywów zawartych w uzasadnieniu i zostało sporządzone w sposób umożliwający dokonanie jego kontroli.
Zauważyć należy także, że Skarżący podnosząc w/w zarzut winien wskazać jaki wpływ na wynik sprawy ma wskazane naruszenie, a więc uzasadnić, że następstwa zarzucanego uchybienia były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść zakwestionowanego wyroku, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny. Skarżący natomiast nie uzasadnił w wskazany sposób sformułowanego zarzutu.
Dodać należy również, że Skarżący, jak wskazuje uzasadnienie skargi kasacyjnej, poprzez sformułowanie w/w zarzutu zmierzał również do podważenia ustalonego stanu faktycznego sprawy. Natomiast w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować ustaleń stanu faktycznego, czy wyrażonej w jego zakresie oceny dokonanej przez sąd (wyroku NSA z dnia 30 października 2019r., II GSK 1381/17, LEX nr 2739403).
Wobec uznania zarzutów skargi kasacyjnej za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, zgodnie z art. 184 p.p.s.a., o kosztach orzekając stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od Skarżącego na rzecz GITD zwrot kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie 1350,0 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło