I SAB/Wa 343/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lipca 2017 r. sprawy ze skargi B. G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 11 maja 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...], rej. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. G. pismem z dnia 31 stycznia 2017 r. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 11 maja 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...], rej. hip. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, że złożył zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosowanego rozstrzygnięcia w ciągu trzech miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Sprawa nie została załatwiona w wyznaczonym terminie. W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która wystąpiła przy rażącym naruszeniu prawa, zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia akt organowi, przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że w sprawie konieczne jest zlecenie pełnej merytorycznej analizy jednostce wykonawstwa geodezyjnego. Pismem z dnia 8 maja 2017 r. wystąpiono do sądu powszechnego o nadesłanie testamentu sporządzonego przez W. S. Ponadto pełnomocnik skarżącego został poinformowany o aktualnym stanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych wart. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości w określonym terminie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia ww. wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Ponadto, Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem J. G. z dnia 11 maja 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Pismem z dnia 10 kwietnia 2001 r. Urząd Dzielnicy [...] poinformowało E. G., że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] nie został rozpoznany, dlatego też zostanie przeprowadzone postępowanie administracyjne w tej sprawie. Pismem z dnia 10 września 2001 r. Urząd Dzielnicy [...] przekazał Urzędowi [...] Wydziałowi Geodezji i Nieruchomości akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości wraz z informacją wraz z znajdujących się w nich wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości. B. G. wniósł zażalenie z dnia 18 marca 2016 r. na niezałatwienie w terminie sprawy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości przez Prezydenta [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 19 lipca 2016 r. Po otrzymaniu postanowienia wojewody organ pierwszą czynność w sprawie podjął w dniu 7 lutego 2017 r., kiedy zwrócił się do pełnomocnika skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych współwłaścicielach nieruchomości oraz podanie aktualnych adresów wszystkich stron postępowania. Następnie czynności w sprawie organ podejmował w dniach 28 marca 2017 r. (wystąpienie do Urzędu [...] Biura Geodezji i Katastru) oraz 8 maja 2017 r. (wystąpienie do Sądu Rejonowego dla L.). Jednocześnie pismem z dnia 8 maja 2017 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącego o aktualnym stanie sprawy. Zaznaczyć przy tym wymaga, że powyższe czynności organ podjął po wniesieniu przedmiotowej skargi na bezczynność. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność ma charakter rażący, jeżeli brak działania organu w sposób oczywisty pozbawiony jest jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15). Należy pamiętać, że pierwotny wniosek złożony w dniu 11 maja 1948 r., a organ pierwsze czynności zmierzające do merytorycznego rozpoznania sprawy podjął dopiero w 2017 r. Brak podejmowana działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu niewątpliwie pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nie informował stron o nowym terminie załatwienia sprawy, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej stosowanie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie powołanego przepisu jest bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).