II OZ 735/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B., J. S., K. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 159/17 o odrzuceniu skargi J. B., J. S., K. .S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę J. B., J. S. i K. S. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących nie przedłożyła pełnomocnictw do działania w imieniu skarżących, nie dołączyła również wymaganych dwóch odpisów skargi. W związku z powyższym, pismami z dnia 17 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżących została wezwana do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dwóch odpisów skargi oraz złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, a także do uiszczenia wpisów od skarg, pod rygorem jej odrzucenia. Podstawę prawną wezwania skarżących do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi stanowiły przypisy art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Przesyłka sądowa zawierająca wskazane powyżej wezwania, o nr (00)359007731189288867, z uwagi na nieobecność pełnomocnika skarżących w miejscu pracy w dacie podjęcia próby doręczenia wezwań, została przez operatora pocztowego dwukrotnie awizowana w dniach 20 i 28 lutego 2017 r. Wobec nieodebrania jej przez adresata w wyznaczonym terminie, skutek prawny doręczenia nastąpił w trybie przepisów art. 73 § 1-4 p.p.s.a. w dniu 6 marca 2017 r. Stwierdzając, że pełnomocnik skarżących zobowiązana była do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwań, Sąd przyjął, że termin ów upływał w dniu 13 marca 2017 r. Zważywszy zaś, że na powyższe wezwania pełnomocnik skarżących odpowiedziała dzień po wyznaczonym terminie, tj. w dniu 14 marca 2017 r. (k. 67-69 akt sądowych), skargę wniesioną w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 46 § 3, art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a. odrzucił. Jednocześnie, z uwagi na odrzucenie skargi i spóźnione uiszczenie przez pełnomocnika skarżących wpisów od skargi, Sąd na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. zwrócił skarżącym uiszczony wpis sądowy. W zażaleniu wniesionym od postanowienia o odrzuceniu skargi skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości podnosząc, że zostało ono wydane w oparciu o błędne ustalenie, że braki formalne i fiskalne skargi pełnomocnik skarżących uzupełniła z uchybieniem terminu. W zażaleniu pełnomocnik strony wyjaśniła, że nie posiada pierwszego awizo, na podstawie treści drugiego ustaliła jednak, że ostatnim dniem odbioru przesyłki określonym przez operatora pocztowego był dzień 7 marca 2017 r. Strona podniosła, że w świetle stanowiska orzeczniczego wyrażonego w postanowieniu NSA z dnia 23 marca 2017 r. w sprawie I FZ 1/17, w myśl art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529, z późn. zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Stosownie do § 2 tego artykułu, do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy - zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. - doręczyć pismo sądowe, należy zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1222, z późn. zm.; dalej: rozporządzenie). Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Awizowaną przesyłkę przechowuje się w placówce pocztowej operatora lub w urzędzie gminy przez siedem kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia (§ 7 ust. 3 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3 rozporządzenia, wówczas placówka pocztowa operatora sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych 7 dni licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia oraz zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem (§ 8 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia). W świetle ww. stanowiska orzeczniczego oraz ugruntowanego orzecznictwa sądów powszechnych, druga awizacja następuje po upływie pełnych siedmiu dni od dnia pierwszej awizacji, a dzień ostatni na odbiór przesyłki do siódmy dzień po drugiej awizacji, co w realiach niniejszej sprawy wskazuje na dzień 7 marca 2017 r. (siódmy dzień po powtórnym awizowaniu, do którego doszło 28 lutego 2017 r.). W tych warunkach autorka zażalenia uznała, że operator pocztowy nie zastosował art. 73 § - 3 p.p.s.a., tj. nie tylko nie powiadomił adresata przy okazji drugiego awiza o możliwości odbioru przesyłki w terminie 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia, lecz wskazał inny, dłuższy termin. Z tych względów niezasadne było uznanie przesyłki za doręczoną po 14 dniach od pierwszej awizacji, gdyż należało przyjąć, że skutek doręczenia tej przesyłki nastąpił w dacie wskazanej w zawiadomieniu powtórnym, a więc w dniu 7 marca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty zażalenia zmierzają do zakwestionowania skuteczności zastępczego doręczenia pełnomocnikowi skarżących przesyłki o nr [...] zawierającej wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi. Zgodnie art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed sądem administracyjnym przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym jest zatem możliwe tylko w takim zakresie, w jakim przepisy rozdziału 4 działu III p.p.s.a. nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś art. 73 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 (tj. osobiście lub osobie upoważnionej do odbioru pism), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Autorka zażalenia nie zauważa, że obowiązująca sąd administracyjny reguła dotycząca sposobu dokonywania doręczeń w trybie art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny wiąże skuteczność doręczenia zastępczego z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia. Kwestia ta w orzecznictwie sądowym postrzegana jest jednolicie (zob. postanowienia NSA z dnia 17 stycznia 2017 r., II FZ 934/16; z 15 stycznia 2015 r., I OSK 3297/14). Od daty na pierwszym zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt prawotwórczy, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. Powtórne zawiadomienie nie otwiera jednak biegu kolejnego siedmiodniowego terminu, lecz jedynie "przypomina" o biegnącym już terminie, który upływa czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia (por. K. Celińska-Grzegorczyk, Postulat przejrzystości systemu prawa a regulacja doręczeń zastępczych ("przez awizo") w polskich ustawach procesowych, ZNSA 2011, nr 5, s. 24). Zauważyć trzeba, że nie inaczej termin skutecznego doręczenia przesyłki sądowej w trybie art. 73 p.p.s.a. ustalono w sprawie, której dotyczyło przywołane w uzasadnieniu zażalenia postanowienie NSA z dnia 23 marca 2017 r. I FZ 1/17 (tj. przesyłkę awizowaną po raz pierwszy w dniu 11 maja 2016 r., a po raz drugi w dniu 19 maja 2016 r. Sąd uznał za skutecznie doręczoną w dniu 25 maja 2016 r., tj. z upływem czternastego dnia od pozostawienia pierwszego zawiadomienia). Zaznaczyć jednak trzeba, że zaprezentowany powyżej pogląd znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy ustalono, że doszło do dwukrotnego awizowania przesyłki przy zachowaniu wymogów przewidzianych dla doręczenia tego trybu. Brak zawiadomienia, jak również wątpliwość, czy dotarło ono do adresata powoduje uznanie doręczenia za bezskuteczne. Odnosząc powyższe do stanu sprawy należy przypomnieć, że pełnomocnik skarżących w zażaleniu podnosi, że nie otrzymała pierwszego awiza (zawiadomienia) informującego o możliwości odbioru na poczcie przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, zaś na podstawie treści zawiadomienia powtórnego pełnomocnik miała podstawy przyjąć, że skutek doręczenia nastąpi we wskazanym na tym powiadomieniu terminie odebrania przesyłki, tj. w dniu 7 marca 2017 r. Co do pierwszej kwestii (nieotrzymania pierwszego awizo), należy stwierdzić, że z akt sprawy wynika, iż zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki o nr [...] (k. 66) posiada wszystkie znamiona warunkujące prawidłowe zastosowanie doręczenia z art. 73 p.p.s.a., w szczególności podaje daty dokonania zawiadomień (20 i 28 lutego 2017 r.), miejsce pozostawienia zawiadomień oraz placówkę pocztową, w której przesyłkę pozostawiono. Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy, potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych na potwierdzeniu odbioru pism. W tym zakresie poświadczenie odbioru ma walor dokumentu urzędowego, który korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Powołanie się przez pełnomocnika na okoliczności niepozostawienia przez pracownika poczty pierwszego awiza informującego o przesyłce nie są przekonujące i stanowią gołosłowną polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji, która pozbawiona jest wsparcia jakimikolwiek dowodami świadczącymi o tym, że ustalony stan faktyczny był w rzeczywistości inny, aniżeli przyjęty na potrzeby przedmiotowego rozstrzygnięcia. Ocenę powyższą wspiera treść uzasadnienia zażalenia, w którym pełnomocnik podnosi, nie przypomina sobie pierwszego awiza dotyczącego przedmiotowej przesyłki, jednakże z faktu jego nieposiadania wywodzi, że nie zostało mu doręczone. Powyższe wskazuje, że nawet w odczuciu pełnomocnika fakt niedoręczenia pierwszego powiadomienia nie jest postrzegany jako zdarzenie pewne. W tym miejscu należy nawiązać do innego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołanego w cytowanym obszernie w uzasadnieniu zażalenia postanowieniu w sprawie I FZ 1/17, w świetle którego chcąc udowodnić okoliczność przeciwną od wynikającej z dokumentu jakim jest potwierdzenie odbioru, strona powinna przedstawić przeciwdowód lub wykazać, że to co stwierdził doręczyciel nie mogło mieć miejsca w obiektywnie istniejącej rzeczywistości. Niewystarczające są gołosłowne przypuszczenia o braku pozostawienia zawiadomienia. Co do kwestii poprawności odebranego przez pełnomocnika w dniu 28 lutego 2017 r. zawiadomienia powtórnego, którego kopię załączono do zażalenia (k. 88), to należy po pierwsze zauważyć, że zawierało ono informację o dacie pierwszego awizowania, ujętą w formie oznajmienia, iż: "W dniu 20-02-2017 przesyłkę o nr ([...] adresowaną do S. A. [...] pozostawiono w placówce pocztowej [...]". Zawiadomienie o tej treści uznać należy za umożliwiające podmiotowi świadczącemu profesjonalną pomoc prawną, który powinien posiadać odpowiednie rozeznanie co do trybu doręczania pism sądowych, ustalić datę, w której nastąpić ma upływ 14 - dniowego terminu z art. 73 § 1 p.p.s.a. Okoliczność, że na zawiadomieniu powtórnym wpisano, iż przedmiotową przesyłkę można odebrać w terminie do 7 marca 2017 r. nie ma wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza w warunkach tej sprawy, w której strona nie doprowadziła do obalenia wynikającego ze zwrotnego potwierdzania odbioru domniemania, że otrzymała awizo pierwsze Wobec powyższego należy stwierdzić, że skutek doręczenia przesyłki o nr ([...] na zasadzie art. 73 § 4 p.p.s.a. nie został przez stronę obalony. W niniejszej sprawie skoro przedmiotowa przesyłka awizowana była po raz pierwszy w dniu 20 lutego 2017 r. Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że wskazany w art. 73 § 1 p.p.s.a. 14 - dniowy termin upływał w dniu 6 marca 2017 r. Stosując się do wezwania do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi skarżący braki te powinni uzupełnić w ciągu 7 dni od daty doręczenia wezwania, tj. do dnia 13 marca 2017 r. W tych warunkach Sąd I instancji po stwierdzeniu nieuzupełnienia przez skarżących w zakreślonym terminie braków formalnych i fiskalnych skargi, zasadnie skargę tę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. odrzucił. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.