I OZ 420/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. J., T. J. i M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 508/17 o odrzuceniu skargi kasacyjnej A. J., T. J. i M. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2017 r. odrzucającego skargę A. J., T. J., M. J., M. J. i A. O. na pismo Starosty P. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 7 listopada 2017 r., IV SA/Wa 508/17, odrzucił skargę kasacyjną A. J., T. J. i M. J. na postanowienie tego Sądu z 15 maja 2017 r. odrzucającego skargę A. J., T. J., M. J., M. J. i A. O. na pismo Starosty P. z [...] września 2015 r. nr [...] stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że wniesiona przez pełnomocnika skarżących skarga kasacyjna nie zawierała wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. W wykonaniu zarządzenia z 18 sierpnia 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełniania powyższego braku formalnego przez nadesłanie pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy wraz z jego 3 odpisami poświadczonymi za zgodność z oryginałem, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie wraz z pouczeniem o konsekwencjach wynikających z braków dopełnienia powyższego obowiązku zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżących 2 października 2017 r. W piśmie z 9 października 2017 r. pełnomocnik skarżących wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, nie nadesłał jednak trzech odpisów tego wniosku, do czego był zobowiązany zarządzeniem z 18 sierpnia 2017 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli A. J., T. J. i M. J., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 47 § 1 w zw. z art. 177a p.p.s.a. przez niejednoznaczne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w efekcie czego skarżący nie byli świadomi, że Sąd wzywa do złożenia odpisu wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy; 2. art. 49 § 1 w zw. z art. 177a p.p.s.a. przez brak ponownego wezwania strony do złożenia odpisu oświadczenia co do rozprawy, w sytuacji gdy dotychczasowe wezwanie nie wyczerpywało wszystkich braków formalnych; 3. art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP przez odrzucenie skargi kasacyjnej w sytuacji gdy zachodziły okoliczności przemawiające za ponownym wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych, w efekcie czego zostały naruszone prawa skarżących do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd i zamknięto drogę do sądu; 4. art. 178 p.p.s.a. przez bezzasadne odrzucenie skargi kasacyjnej; 5. art. 176 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 178 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że pełnomocnik nie uzupełnił braków formalnych skargi kasacyjnej przez co skarga nie zawierała elementów składowych wymaganych do jej rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono, że wprawdzie niezałączenie przez stronę odpisu pisma zawierające wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie stanowi brak formalny skargi kasacyjnej, który podlega uzupełnieniu w trybie art. 177a p.p.s.a., jednakże w niniejszej sprawie taki brak formalny wystąpił dopiero 9 października 2017 r., tj. w dacie nadania przez pełnomocnika skarżących pisma, w którym zostało zawarte oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Dopiero stwierdzenie, że wspomniane pismo złożono bez jego odpisu dla strony przeciwnej, dawało podstawy do wezwania pełnomocnika do uzupełnienia takiego braku formalnego skargi kasacyjnej. Natomiast wystosowanie takiego wezwania już w zarządzeniu z 18 sierpnia 2017 r. było przedwczesne i wobec tego brak wykonania tego wezwania we wskazanym zakresie nie mógł skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z 22 września 2017 r., II GZ 704/17). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 176 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie a także wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Ponadto skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 177a p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Natomiast na mocy art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zgodnie zaś z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zawierała wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Taki brak formalny podlegał uzupełnieniu w postępowaniu naprawczym określonym w art. 177a p.p.s.a. Okoliczność ta jest bezsporna a skarżący kasacyjnie jej nie kwestionują. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżących kasacyjnie zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z 18 sierpnia 2017 r. (k-211 akt sąd.) został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej przez "nadesłanie pisma zawierającego wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z jego 3 odpisami poświadczonymi za zgodność z oryginałem oraz nadesłanie 1 odpisu skargi kasacyjnej poświadczonego za zgodność z oryginałem". Wezwanie to doręczono skutecznie pełnomocnikowi strony 2 października 2017 r., o czym świadczy znajdujące się w aktach potwierdzenie odbioru przesyłki sądowej (k-220 akt sąd.). W zakreślonym przez Sąd I instancji terminie zostało złożone pismo zawierające wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, jednakże tylko w jednym egzemplarzu. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie przyjął, że wezwanie nie zostało wykonane w pełni, albowiem nie usunięto braku formalnego skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy jest obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej, bez którego ten środek odwoławczy nie może otrzymać prawidłowego biegu. Umożliwia on pozostałym stronom ustosunkowanie się do niego w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. Winien zatem znaleźć się w skardze kasacyjnej albo w odrębnym piśmie uzupełniającym. Skoro w niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej takiego wniosku bądź oświadczenia pełnomocnik skarżących nie umieścił, został prawidłowo wezwany do uzupełnienia tego braku poprzez nadesłanie stosownego pisma wraz z odpisami. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w zażaleniu, że nieprzesłanie, pomimo wezwania, odpisów pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie celem ich doręczenia pozostałym stronom postępowania, nie stanowi podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej, albowiem "brak formalny wystąpił dopiero 9 października 2017 r., czyli w dacie nadania przez pełnomocnika skarżących pisma, w którym zostało zawarte oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy". Również stwierdzenie, że wystosowanie wezwania do nadesłania odpisów wniosku zawarte w zarządzeniu z 18 sierpnia 2017 r. było przedwczesne i wobec tego brak wykonania tego wezwania we wskazanym zakresie nie mógł skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej jest nieprawidłowe. Podkreślić bowiem należy, że konieczność dołączenia odpisu pisma uzupełniającego jest konsekwencją reguły zawartej w art. 47 § 1 p.p.s.a., stąd odpowiednio można zastosować tezę uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13 (ONDSAiWSA z 2014 r., nr 3, poz. 39), wedle której niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd (zob. postanowienia NSA: z 11 lipca 2017 r., I OZ 1110/17 i z 25 sierpnia 2017 r., II OZ 807/17). Tym samym uznać należało, że Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną zgodnie z art. 178 p.p.s.a. Przepis ten jednoznacznie stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.