VIII SA/Wa 251/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora [...]Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]lutego 2017 r., nr [...] , , w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z otrzymanym wezwaniem do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł od skargi na opisaną w sentencji decyzję w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego skarżący P. M. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał we wniosku, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z miesięcznych dochodów w wysokości [...]zł netto. Na dochód ten składa się wynagrodzenie w wysokości [...]zł z tytułu zatrudnienia na 1/4 etatu (pracownik biurowy - wg zaświadczenia – k. 47), kwota [...]zł (brutto) z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu (wg zaświadczenia, k. 46), a także dodatkowe [...]zł, również z tytułu wynagrodzenia za pracę (na stanowisku pracownika ds. administracyjnych - k. 45). Skarżący zadeklarował posiadanie dwóch działek w [...], zajętych przez komornika oraz udziałów w spółkach cywilnych i prawa handlowego o łącznej rzeczywistej wartości do [...]zł. Wnioskodawca oświadczył, że jego stałe wydatki, obejmujące czynsz za wynajmowane mieszkanie, prąd, wyżywienie, opłaty za media, środki czystości oraz leki wynoszą ok. [...]zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego sytuacja finansowa, ze względu na znaczne zadłużenie, jest bardzo zła. Wyjaśnił, że prowadzi od kilku lat spory z ARiMR o należne mu płatności, których zakończenie przyniesie wyraźną poprawę jego sytuacji finansowej. Wnioskodawca zaznaczył, że rozwiązanie sporów to kwestia miesięcy, a nie najbliższych lat. Do wniosku skarżący załączył kserokopie faktur VAT za energię elektryczną za okres rozliczeniowy od maja 2016 r. do marca 2017 r., informację o zmianach opłat za użytkowanie lokalu i o wysokości czynszu (od dnia [...]lipca 2016 r.) – [...]zł, obejmującą informację o saldzie ujemnym na koncie skarżącego w wysokości [...]zł, plan podziału z kont bankowych skarżącego z dnia [...]lipca 2013 r., odpis zajęcia wierzytelności z dnia [...]stycznia 2016 r. (należność główna w kwocie [...] zł) oraz odpis zajęcia wynagrodzenia na pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego i wezwanie do dokonywania potrąceń na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku SR [...], sygn[...] (należność główna: [...]zł, odsetki [...]zł). W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), skarżący został zobowiązany do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odmowy jego uwzględnienia w związku z niewykazaniem przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, poprzez: 1) przedstawienie dokumentów wskazujących na wysokość wypłacanego skarżącemu wynagrodzenia z tytułu umów o pracę w okresie 1 grudnia 2016 r. do dnia otrzymania wezwania, 2) wskazanie źródeł dochodu, z których pozyskiwane są środki na pokrycie tej części wskazanych we wniosku o prawo pomocy wydatków koniecznych, które nie znajdują pokrycia w dochodach skarżącego w wysokości deklarowanej we wniosku, 3) złożenie odpisów wszystkich zeznań podatkowych skarżącego za rok 2016 w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, 4) złożenie oświadczenia o posiadanych rachunkach bankowych (ilość, numer, nazwa banku), 5) przedstawienie pełnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu od 1 grudnia 2016 r. do dnia otrzymania wezwania, ewentualnie dokumentu bankowego, z którego wynika zamknięcie (likwidacja), zajęcie bądź blokada rachunku, 6) przedstawienie zaświadczenia wydanego przez spółdzielnię mieszkaniową w sprawie aktualnego (na dzień 1 czerwca 2017 r.) rozliczenia zużycia wody oraz wpłat za użytkowanie lokalu, 7) przedstawienie zaświadczenia z biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa o wysokości wypłaconych skarżącemu, jako wspólnikowi spółek cywilnych, w latach 2016 – 2017 płatności bezpośrednich lub innych świadczeń wypłacanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 30 czerwca 2017 r. skarżący oświadczył, że: 1) w okresie od 1 grudnia 2016 r. do dnia otrzymania niniejszego wezwania nie wypłacono mu wynagrodzenia z tytułu umów o pracę; 2) nie posiada większych dochodów, a jego zadłużenie ciągle wzrasta; 3) z braku dochodów w roku 2016 r. nie składał zeznań podatkowych za rok 2016 r.; 4) posiada jeden rachunek bankowy, który jest zajęty przez komorników i na którym nie są wykonywane żadne operacje; z przedłożonej kopii z wyciągu z tego rachunku wynika saldo bieżące w wysokości [...]zł. Skarżący przedstawił ponadto kopię zaświadczenia o wysokości opłaty za użytkowanie lokalu od dnia 1 stycznia 2017 r. (łącznie [...]zł) oraz – ponownie – o wysokości zadłużenia z tytułu opłat czynszowych na dzień 30 czerwca 2016 r. (saldo – [...]zł). Skarżący załączył ponadto zaświadczenie z biura powiatowego ARiMR o niewystępowaniu przez [...]spółki cywilne, których jest wspólnikiem, z wnioskiem o przyznanie płatności na lata 2016-2017 oraz nieprzyznaniu płatności z wniosków złożonych w latach poprzednich. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawca nie wykazał, że ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym spełnia. Z oświadczeń złożonych w rozpoznawanym wniosku wynika, że ponoszenie kosztów bieżącego utrzymania wymaga od skarżącego dysponowania środkami w wysokości ok. [...]zł miesięcznie (kwota deklarowanych wydatków stałych), co do sprawia, że z posiadanego dochodu w wysokości [...]zł skarżący nie jest stanie ponieść wszystkich swoich wydatków koniecznych. Powyższa sytuacja, jak wynika z przedłożonych materiałów źródłowych, doprowadziła do nieregulowania przez skarżącego opłat za użytkowanie zajmowanego lokalu, co przełożyło się na, jak skarżący podnosi, narastające zadłużenie z tytułu czynszu w spółdzielni mieszkaniowej. Jednocześnie skarżący oświadczył, że w okresie od 1 grudnia 2016 r. do połowy 2017 r. nie wypłacono mu wynagrodzenia z tytułu umów o pracę oraz wskazał, że nie "posiada większych dochodów". Deklarowana przez skarżącego sytuacja finansowa uzasadnia zatem pytanie o źródła czerpania przez P. M., deklarującego prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego, środków na utrzymanie konieczne. Wyjaśnienia skarżącego co wysokości dochodu rozporządzalnego są niespójne i enigmatyczne. Brak spójności przejawia się złożeniem w rozpoznawanym wniosku z dnia 5 czerwca 2017 r. oświadczenia o dysponowaniu dochodem w wysokości [...]zł z pominięciem tej istotnej okoliczności, ujawnionej przez stronę w stanowiącym odpowiedź na sądowe wezwanie piśmie z dnia 30 czerwca 2017r., że w istocie w okresie od 1 grudnia 2016 r. do dnia otrzymania wezwania wynagrodzenia z tytułu umów o pracę skarżącemu nie wypłacono, z pominięciem wskazania przyczyn nieotrzymywania wynagrodzenia. Jeśli się zważy, że w świetle art. 87 § 1 i art. 871 kodeksu pracy wysokość egzekwowanego świadczenia nie obejmuje wyliczonej odpowiednio na podstawie ww. przepisów kwoty wolnej od potrąceń, to z przyczyn niewypłacania P. M. wynagrodzenia w całości, co sugeruje skarżący w piśmie z 30 czerwca 2017 r., wykluczyć należy zajęcie komornicze. Przyczyny takiej nie może stanowić także rozwiązanie stosunku pracy, gdyż pozostające w aktach sprawy zaświadczenia o zatrudnieniu skarżącego oraz wysokości wynagrodzenia, datowane na grudzień 2016 r. (k. 45-47), a następnie czerwiec 2017 r. (k. 61-63), wskazują na okoliczność przeciwną. Zaznaczenia wymaga, iż ich treść w zakresie podawanej informacji o wysokości ustalonego wynagrodzenia nie obejmuje jakiejkolwiek adnotacji o wstrzymaniu wypłaty tego wynagrodzenia od dnia 1 grudnia 2016 r., co podnosi wnioskodawca. Pomijając ocenę motywacji skarżącego, który pomimo deklarowanego braku ponad półrocznych dochodów z nawiązanych stosunków pracy za celowe uznaje ich nierozwiązanie podkreślić należy, że wyjaśnienia strony złożone w rozpoznawanej sprawie w odniesieniu do analizowanej kwestii pozostają sprzeczne z wyjaśnieniami złożonym przez stronę w tym zakresie na potrzeby innych postępowań w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zauważenia wymaga, że w ramach postępowania w sprawie prawa pomocy zakończonego w dniu [...]kwietnia 2017 r. postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie utrzymującym w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 13 marca 2017 r. o odmowie przyznania P. M. prawa pomocy (sprawa prowadzona pod sygn. akt VIII SA/Wa 792/16, podobnie w sprawie pod sygn. VIII SA/Wa 791/16) P. M. oświadczył, że należne wynagrodzenie jest mu wypłacane w gotówce z opóźnieniem. Powyższe świadczy o tym, że skarżący składając w niniejszym postępowaniu wyjaśnienia odnośnie do swojej sytuacji finansowej uchybił swoim obowiązkom rzetelnego wywiązania się z wymogu przedstawienia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, składając oświadczenie o treści oczywiście sprzecznej z oświadczeniami złożonymi w odniesieniu do tożsamej kwestii (tj. pobierania wynagrodzenia w pierwszej połowie 2017 r.) w innych, lecz prowadzonych w zbliżonym przedziale czasowym, postępowaniach. Enigmatyczność oświadczeń skarżącego w zakresie pozyskiwanych dochodów odnosi się zaś do złożonego przez niego oświadczenia, iż "nie posiada większych dochodów". Skarżący w dalszej części pisma nie wyjaśnia, co w jego rozumieniu oznacza nieposiadanie owych większych dochodów, a brak precyzji wnioskodawcy przy ujawnianiu tego istotnego elementu rzeczywistości konstytuującego jego sytuację majątkową nie pozwala organowi sądowemu rozpoznającemu wniosek o prawo pomocy obejmujący m.in. żądanie zwolnienia od wpisu od skargi w wysokości [...]zł ustalenie, czy istotnie z tych dochodów, w subiektywnym odczuciu skarżącego niewielkich, wydatku tego rzędu skarżący rzeczywiście nie jest w stanie ponieść. W odniesieniu do podanych we wniosku informacji o zadłużeniu skarżącego należało stwierdzić, że nie stanowią one uprawnionej podstawy do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Przedstawionego planu podziału z kont bankowych dłużnika P. M. z dnia [...] lipca 2013 r. nie można uznać za umożliwiający zweryfikowanie aktualnej na dzień rozpoznawania wniosku sytuacji finansowej skarżącego, podobnie jak niezaktualizowanej, pomimo stosownego wezwania o przedstawienie wydanego przez spółdzielnię mieszkaniową zaświadczenia w sprawie aktualnego (na dzień 1 czerwca 2017 r.) rozliczenia zużycia wody oraz wpłat za użytkowanie lokalu, informacji o saldzie ujemnym na koncie skarżącego w wysokości [...]zł z tytułu nieuiszczonych należności za użytkowanie lokalu mieszkalnego. Za niepotwierdzone wobec powyższego uznać należało informacje o zadłużeniu skarżącego z tytułu opłat czynszowych, a tym bardziej oświadczenie o "wzrastającym zadłużeniu". Wnioskodawca nie przedstawił bowiem na tę okoliczność żadnych dowodów. Niezłożenie zeznania podatkowego za rok 2016 r. nie zostało przez skarżącego udokumentowane zaświadczeniem naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzającym oświadczenia wnioskodawcy w tym zakresie. Informacje o niskich dochodach skarżącego oraz o: 1) zajęciu wierzytelności z dnia 12 stycznia 2016 r. (należność główna w kwocie [...]zł) oraz 2) zajęciu wynagrodzenia na pracę na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku SR [...], sygn. [...] (należność główna: [...]zł, odsetki [...]zł) nie mogły zaś mieć w sprawie kluczowego znaczenia w świetle pozyskanych przez referendarza sądowego informacji o pobraniu przez skarżącego w 2015 r. płatności w łącznej kwocie [...]zł, zaś w roku 2016 r. - w kwocie [...]zł (według wykazu beneficjentów Wspólnej Polityki Rolnej udostępnionego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za pośrednictwem strony internetowej http://beneficjenciwpr.minrol.gov.pl). O ile można uznać, że powyższe nie stoi w sprzeczności z przedstawionym przez skarżącego zaświadczeniem z biura powiatowego ARiMR o niewystępowaniu przez wskazane w tym dokumencie 34 spółki cywilne, których skarżących jest wspólnikiem, z wnioskiem o przyznanie płatności na lata 2016-2017 oraz nieprzyznaniu płatności z wniosków złożonych w latach poprzednich, o tyle zauważyć trzeba, że z informacji odpowiadających odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego – udostępnionych przez Ministerstwo Sprawiedliwości za pośrednictwem strony internetowej https://ems.ms.gov.pl/krs, jak również podlegających ujawnieniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym – Część KRS – wynika, że w 2017 r. P. M. (Numer PESEL: [...]) pełnił funkcję Prezesa Zarządu w następujących podmiotach: [...] S.A. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...]Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...]Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...]Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...]Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...] Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...]Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...] Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...]Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...]Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...] Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...]Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...] Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...] Sp. z o.o. w [...] (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł. W rozpoznawanym wniosku skarżący nie ujawnił informacji na temat pełnionych funkcji we wskazanych spółkach ani nie wyjaśnił, czy funkcje te pełni za wynagrodzeniem czy nieodpłatnie. Mając zatem na uwadze, że P. M. jest wspólnikiem bądź prezesem zarządu w kilkudziesięciu spółkach, w tym spółkach cywilnych, spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółkach akcyjnych - stwierdzić należało, że skarżący ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych swoją sytuację materialną przedstawił w sposób fragmentaryczny, pomijając te fakty, które mógłby doprowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy i akcentując te okoliczności, które przemawiają za uwzględnieniem jego wniosku. Konstytuuje to sytuację, która w orzecznictwie sądowym jednolicie postrzegana jest jako uzasadniająca odmowę przyznania prawa pomocy w oparciu o stwierdzenie, że niespójne, złożone w sposób wybiórczy oświadczenia osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, jako nieodnoszące się do rzeczywistej sytuacji majątkowej strony w sposób kompletny, uniemożliwiają podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o prawo pomocy o treści pożądanej przez wnioskodawcę. Uznając zatem, że informacje przedstawione w rozpoznawanym wniosku oraz ujawnione w toku postępowania prowadzonego w wyniku złożenia tego wniosku wskazują na przedstawienie przez P. M. swojej sytuacji finansowej w sposób fragmentaryczny i nierzetelny, mając na uwadze treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż poniesienie przez niego kosztów wpisu od skargi w wysokości [...]zł oraz innych kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Z powołanych względów, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.