II OSK 928/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-02-20
Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Grzegorz Czerwiński, Marta Laskowska – Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekty budowlane (szlabany i bramki elektroniczne) zlokalizowane na terenie przeznaczonym pod eksploatację surowców mineralnych, ale z dopuszczonym kierunkiem rekultywacji rekreacyjnej, mogą zostać uznane za zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeśli nie rozpoczęto procedury rekultywacji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że obiekty budowlane (szlabany i bramki elektroniczne) służące celom rekreacyjnym, zlokalizowane na działce oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem terenów eksploatacji surowców mineralnych, są niezgodne z tym planem. Dopuszczenie kierunku rekultywacji rekreacyjnej nie oznacza prawa do zabudowy rekreacyjnej bez rozpoczęcia procedury rekultywacji, która nie została zainicjowana. W związku z tym, organy administracji miały podstawę do nakazania rozbiórki tych obiektów na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki szlabanów wjazdowo-wyjazdowych i bramek elektronicznych, wykonanych na działce nr [...] w miejscowości P. bez wymaganego zgłoszenia. Organy administracji uznały, że obiekty te są niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przeznacza teren pod eksploatację surowców mineralnych, mimo dopuszczenia kierunku rekultywacji rekreacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę inwestora, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia WSA (del.) Marta Laskowska – Pietrzak, Protokolant sekretarz sądowy Bernadetta Pręgowska, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 391/17 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu dokonania rozbiórki obiektów budowlanych wchodzących w skład kompleksu rekreacyjnego miejsc wypoczynku i miejsc do kąpieli oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 391/17 oddalił skargę T. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w P. (dalej jako Skarżąca lub Spółka) na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie nakazu dokonania rozbiórki obiektów budowlanych wchodzących w skład kompleksu rekreacyjnego miejsc wypoczynku i miejsc kąpieli.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr 22/2017, podjętą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.; zwanej dalej "ustawa Prawo budowlane") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; zwana dalej "K.p.a."), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nakazał inwestorowi - T. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w P. dokonanie rozbiórki:
1) szlabanów wjazdowo-wyjazdowych w łącznej ilości 4 szt. (2 x 2 szt. - wejścia z obu stron) wraz z czytnikami kodów kreskowych zasilanych z instalacji elektrycznej, posadowionych na płytach fundamentowych o wymiarach 60 x 60 cm każda, płyta żelbetowa o głębokości 30 cm, poprzez ich demontaż i usunięcie wraz z płytami fundamentowymi oraz zabezpieczeniem instalacji elektrycznej przed przypadkowym porażeniem prądem w sposób zgodny z przepisami i sztuką budowlaną, co powinno być potwierdzone oświadczeniem w tym zakresie osoby posiadającej kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją instalacji elektrycznej, tj. obiektu opisanego w protokole z kontroli z dnia [...] września 2016 r. jako obiekt nr 1 i 19;
2) urządzeń dozorowych - bramek elektronicznych rejestrujących wejścia i wyjścia na obiekt, posadowionych na płycie żelbetowej o wymiarach 2,50 x 3,90 m o grubości ok.15 cm każda w łącznej ilości 2 zestawy (wejścia z obu stron), poprzez ich demontaż i usunięcie wraz z płytami fundamentowymi oraz zabezpieczeniem instalacji elektrycznej przed przypadkowym porażeniem prądem w sposób zgodny z przepisami i sztuką budowlaną, co powinno być potwierdzone oświadczeniem w tym zakresie osoby posiadającej kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją instalacji elektrycznej, tj. obiektu opisanego w protokole z kontroli z dnia [...] września 2016 r. jako obiekt nr 5 i 19,
wykonanych na działce nr [...] w miejscowości P. bez wymaganego prawem zgłoszenia.
Według organu powyższe prace nie wymagały ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, tj. do których ma zastosowanie odpowiednio przepis art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy Prawo budowlane. Organ wziął pod uwagę to, że wskazane w sentencji decyzji roboty zostały wykonane z naruszeniem przepisów, w tym przypadku przepisów prawa miejscowego (planu miejscowego). Organ wskazał, że przez przepisy w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane należy rozumieć także unormowania zawarte w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako akcie prawa miejscowego..
Badając zgodność powyższych robót budowlanych z obowiązującym dla działki nr [...] miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miejskiej w Obornikach Śląskich z dnia 19 stycznia 2006 r. Nr 0150/XLII/311/06 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy Oborniki Śląskie dla obrębów: Golędzinów, Kotowice, Paniowice., Pęgów, Wilczyn, Zajączków (Dz. Urz. Woj. Doln. z dnia 13 marca 2006 r. Nr 54, poz. 890)), organ ustalił, że działka ta znajduje się na terenie oznaczonym w miejscowym planie symbolem [...], gdzie nie dopuszcza się realizacji obiektów innych niż te, które związane są z technologią wydobycia. Według planu teren ten stanowi obszar eksploatacji udokumentowanych złóż surowców mineralnych, w tym obszaru i terenu górniczego "P." wraz z zakładami przeróbczymi i górniczymi. Wobec tego należało podjąć działania zmierzające do doprowadzenia przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z prawem na podstawie ustawy Prawo budowlane. Niezgodność inwestycji z obowiązującymi przepisami skutkowała zastosowaniem wobec inwestora art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z treścią art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Wobec zkończenia inwestycji oraz braku możliwości jej legalizacji z uwagi na niezgodność z planem organ nie mógł orzec odmiennie.
Na skutek odwołania skarżącej od powyższej decyzji Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy stwierdził, że legalizacja samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych nie była możliwa z uwagi na ich niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wzniesione obiekty budowlane nie spełniały żadnych z wymogów określonych w planie miejscowym dla terenów oznaczonych symbolem [...], do których zalicza się działka nr [...], gdzie pobudowano przedmiotowe obiekty. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, że procedura legalizacji nie mogła zostać wobec nich wdrożona.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę na procedurę rekultywacji gruntów na obszarach pogórniczych, która w myśl art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze odbywa się zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wskazane zostały liczne przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych odnoszące się do problematyki rekultywacji gruntów, w tym ustawową definicję rekultywacji gruntów z art. 4 pkt 18 tej ustawy. Organ zauważył, że w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów rolnych i leśnych rozstrzyga starosta w drodze decyzji, która określa stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej tych gruntów, osobę obowiązaną do ich rekultywacji, kierunek i termin wykonania tej rekultywacji oraz uznanie rekultywacji za zakończona (art. 22 ust. 1). Z przepisu tego wynika, że o zakończeniu rekultywacji i zagospodarowania gruntów rolnych i leśnych można mówić jedynie w przypadku wydania przez właściwy organ (starostę) i we właściwym trybie (po uzyskaniu opinii wskazanych podmiotów) decyzji uznającej, że rekultywacja została zakończona (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 431/15). Organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego jasno wynika, że Spółka ani nie uzyskała decyzji o zakończeniu rekultywacji ani nie zgłosiła się z wnioskiem do starosty w celu określenia kierunku rekultywacji. Organ zauważył podnadto, że regulacja zawarta w miejscowym planie stanowi informację o możliwych kierunkach rekultywacji, a nie wskazuje na możliwość posadowienia ww. obiektów na działce nr [...] zakwalifikowanej jako tereny eksploatacji udokumentowanych złóż surowców mineralnych, w tym obszary i tereny górnicze "P.", wraz z zakładami górniczymi i przeróbczymi.
Organ nie dopatrzył się naruszenia art. 49b ustawy Prawo budowlane. Organ uznał, że skoro przedmiotowa inwestycja była niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania, to nie istniała możliwość przeprowadzenia procedury legalizacji w odniesieniu do ww. obiektów. Związane jest to także z brakiem zobowiązania Spółki do przedłożenia zaświadczenia o zgodności inwestycji z ustaleniami obowiązującego planu. Pismo, na które powołuje się strona, nie stanowiło zaświadczenia, lecz było efektem wymiany informacji pomiędzy organami odnośnie do ww. inwestycji. Zdaniem organu fakt, że w art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane przewidziano możliwość nałożenia na inwestorów obowiązku przedstawienia zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wyklucza uprawnienia organów nadzoru budowlanego do samodzielnego zdecydowania o tej przesłance legalizacji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 121/16).
Organ uznał, że nie naruszono art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania bowiem zgodnie z orzecznictwem planowana zmiana planu miejscowego nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia i wydania decyzji w sprawie samowoli budowlanej. Prowadzenie prac nad zmianą planu nie stanowi bowiem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., skoro w czasie orzekania przez organy obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i stanowił on źródło prawa.
Odnośnie do kwalifikacji obiektów budowlanych DWINB wskazał, że wykonanie urządzeń dozorowych - bramek elektronicznych oraz szlabanów wjazdowo-wyjazdowych nie wymagało pozwolenia ani zgłoszenia, jednakże organ ma prawo interwencji w przypadku określonym w art. 50 ust. 1 pkt 4, tj. gdy roboty wykonano w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub przepisach. W niniejszej sprawie zostały zaś naruszone przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji nie wskazał pełnej podstawy prawnej rozbiórki. Z uwagi na to, że roboty zostały zakończone, właściwą podstawą nakazu rozbiórki był art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Mimo tego uchybienia organ uznał, że decyzja jest prawidłowa i winna zostać utrzymana w mocy.
T. Sp.z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na powyższą decyzję w części, w której utrzymywała ona w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 15 w zw. z art. 104 § 2 oraz art. 138 § 1 i 2 K.p.a. polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez rozpoznanie istoty sprawy (dokonanie analizy zgodności ulokowania przedmiotowych obiektów na działce nr [...] z miejscowym planem) jedynie przez organ drugiej instancji oraz nierozpoznanie wszystkich zarzutów strony skarżącej, które zgłosiła w odwołaniu;
2. art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane w zw. z § 5 ust. VI pkt 6 ppkt 2 uchwały Rady Miejskiej w Obornikach Śląskich z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy Oborniki Śląskie dla obrębów: Golędzinów, Kotowice, Paniowice, Pęgów, Wilczyn, Zajączków poprzez niezasadne przyjęcie, że przewidziane w planie kierunki rekultywacji działki nr [...] oznaczają jedynie wskazówkę dla starosty celem wydawania przez niego decyzji w przedmiocie rekultywacji, a w konsekwencji błędne uznanie, że ulokowanie na ww. nieruchomości elementów jest niezgodne z planem i w rezultacie powyższego - utrzymanie w mocy nakazu ich rozbiórki;
3. art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że ulokowanie na działce nr [...] elementów było niezgodne z obowiązującym dla tej nieruchomości planem i utrzymanie w mocy nakazu ich rozbiórki, podczas gdy ww. plan miejscowy wprost dopuszcza ich lokalizację i tym samym orzeczenie oraz utrzymanie w mocy nakazu rozbiórki było niedopuszczalne;
4. art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że w toku procedury administracyjnej dopuszczalne było zaniechanie wezwania strony skarżącej do dostarczenia zaświadczenia właściwego organu o zgodności z planem ulokowanych elementów oraz pominięcie, że samodzielne wystąpienie przez organ pierwszej instancji o opinię do Burmistrza O. w tym przedmiocie i posłużenie się nią celem wydania rozstrzygnięcia było niedopuszczalne, gdyż:
a. opinia ta nie znajduje podstawy w przepisach prawa i nie miała charakteru wiążącego, opinia ta została wydana przez organ, który prowadził odrębne postępowanie, a którego w dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej jeszcze nie zakończył, a zatem fatycznie nie poczynił ustaleń w tej kwestii, którą opiniował,
b. opinia ta opierała się o błędną wykładnię postanowień planu w zakresie możliwego zagospodarowania działki nr [...], chociaż doprowadziło to do nierozpoznania przez organ pierwszej instancji istoty sprawy;
5. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ pierwszej instancji nie powinien był zawiesić postępowania administracyjnego, mimo że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, które było przedmiotem niezakończonego do dnia wydania decyzji pierwszoinstancyjnej postępowania prowadzonego przez Burmistrza O. w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania terenu działki nr [...];
6. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania oraz rozważenia materiału dowodowego:
a. co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że ulokowanie elementów jest niezgodne z planem oraz pobieżne zbadanie sprawy, które skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania,
b. polegające na pominięciu wyjaśnień złożonych przez Prezesa Spółki w zakresie prowadzonego przez Burmistrza Gminy O. postępowania w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania działki nr [...] co doprowadziło do zaniechania obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 4 K.p.a. przez organ I instancji,
c. art. 8, art. 11 oraz art. 107 3 K.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia przez organ w uzasadnieniu decyzji jaki wpływ na wydane rozstrzygnięcie miałoby złożenie przez stronę skarżącą do starosty wniosku o uznanie rekultywacji za zakończoną lub uzyskanie decyzji w tym przedmiocie, a także wzajemnych relacji między ww. decyzjami oraz postanowieniami planu, w świetle przedstawionych rozważań organu w zakresie wykładni odnośnych przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 391/17, oddalił ww. skargę T. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w P. .
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd przywołał treść art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 oraz art. 50 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy Prawo budowlane i stwierdził, że wybór pomiędzy zastosowaniem pkt 1 bądź pkt 2 art. 51 ust. 1 ww. ustawy uzależniony jest od stwierdzenia, czy w sprawie jest możliwe doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Nakazy wymienione w treści art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane mogą być zastosowane, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Przykładem takiej sytuacji mogą być roboty budowlane, które nie spełniają określonych warunków lub norm, a w toku postępowania administracyjnego ustalono, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe w inny sposób niż przez rozebranie wykonanego obiektu lub jego części.
Sąd stwierdził, że taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Szlabany wjazdowo-wyjazdowe i urządzenia dozorowe są niezgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Po analizie zapisów uchwały Rady Miejskiej w Obornikach Śląskich z dnia 19 stycznia 2006 r. Nr 0150/XLII/311/06 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy Oborniki Śląskie dla obrębów: Golędzinów, Kotowice, Paniowice, Pęgów, Wilczyn, Zajączków (Dz. Urz. Woj. Doln. Nr 54, poz. 890 z dnia 13 marca 2006 r.) w zakresie terenu oznaczonego symbolem PG/(1-2), Sąd uznał, że na terenie [...], na którym znajduje się działka nr [...], nie dopuszcza się realizacji obiektów innych niż te, które związane są z technologią wydobycia. Wybudowane obiekty mają służyć obsłudze kąpieliska w P. , a zatem mają charakter rekreacyjny. W ocenie Sądu, słusznie zauważył DWINB, że regulacja zawarta w miejscowym planie stanowi informację o możliwych kierunkach rekultywacji na działce nr [...] zakwalifikowanej jako tereny eksploatacji udokumentowanych złóż surowców mineralnych, w tym obszary i tereny górnicze "P.", wraz z zakładami górniczymi i przeróbczymi. Sąd zauważył, że przebieg postępowania w zakresie rekultywacji gruntów na obszarach pogórniczych podlega szczegółowym regulacjom. Zgodnie z art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1131 ze zm.) do rekultywacji gruntów, o których mowa w ust. 1 pkt 5, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 909, 1338 i 1695). Z art. 22 ust. 2 tej ostatniej ustawy wynika, że w sprawach rekultywacji i zagospodarowania decyzje wydaje starosta. Decyzje te – zgodnie z art. 22 ust. 1 - określają:
1. stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5;
2. osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów;
3. kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów;
4. uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną.
Sąd stwierdził, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jasno wynika, że strona skarżąca ani nie uzyskała decyzji ani nie zgłosiła się z wnioskiem do starosty w celu wydania żadnej z decyzji wymienionej w art. 22 ust. 1 pkt od 1-3.
Sąd wskazał, że w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. PINB zwrócił się do Gminy O. z prośbą o udzielenie informacji, czy zakres inwestycji ujawniony w trakcie pierwszego etapu kontroli jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, względnie ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. Burmistrz poinformował, że dla działki nr [...] nie wydano decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zaś inwestycja powstała na ww. terenie nie jest zgodna z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym ustalono jednoznacznie przeznaczenie podstawowe dla działki nr [...] jako teren eksploatacji udokumentowanych złóż surowców mineralnych, w tym obszary i tereny górnicze "P." wraz z zakładami górniczymi i przeróbczymi. Sąd przyjął, że ponieważ wykonane obiekty budowlane nie spełniają żadnych z wymogów wskazanych w planie miejscowym, niemożliwym stało się wdrożenie wobec nich procedury legalizacyjnej. Tym samym zarzuty skargi naruszenia art. 49b ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z § 5 ust. VI pkt 6 ppkt 2 uchwały Rady Miejskiej w Obornikach Śląskich z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy Oborniki Śląskie dla obrębów: Golędzinów, Kotowice, Paniowice, Pęgów, Wilczyn, Zajączków, art. 49b ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, art. 49 ust. 1 oraz art. 49b ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. (pkt 8 lit. a i d skargi) Sąd I instancji uznał za niezasadne.
Zdaniem Sądu, w tym stanie faktycznym organy administracji obu instancji zasadnie podjęły decyzję o zastosowaniu art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i nakazaniu rozbiórki samowolnie wzniesionych obiektów.
Sąd zauważył, że słusznie DWINB wskazał, że wykonanie urządzeń dozorowych – bramek elektronicznych oraz szlabanów wjazdowo-wyjazdowych nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia, jednakże organ nadzoru budowlanego ma prawo interwencji w przypadku określonym w art. 50 ust. 1 pkt 4, tj. gdy roboty budowlane wykonano w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów skargi, Sąd zwrócił uwagę, że – wbrew temu co twierdzi strona skarżąca – organ pierwszej instancji dokonał analizy zgodności wykonanych obiektów budowlanych z miejscowym planem. W ocenie Sądu, organ drugiej instancji dogłębnie wyjaśnił okoliczności faktyczne i prawne sprawy, czemu dał w pełni wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym samym zarzut naruszenia art. 15 w zw. z art. 104 § 2 oraz art. 138 § 1 i 2 K.p.a., jak i żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji nie zostały uwzględnione.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Sąd Wskazał, że zrealizowane obiekty są niezgodne z ustaleniami miejscowego planu. Natomiast aby doprowadzić przedmiotową inwestycję do stanu zgodnego z prawem konieczne byłoby doprowadzenie jej do stanu, który byłby zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Tym samym inwestycja nie mogła być poddana procedurze opisanej w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem). Sąd podkreślił, że skoro w niniejszym postępowaniu w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, że obiekty są zrealizowane w sposób niezgodny z miejscowym planem w sposób uniemożliwiający podjęcie próby ich legalizacji i doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, organowi nadzoru budowlanego pozostało jedynie rozstrzygnięcie opisane w przepisie art. 51 ust 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, tj. wydać decyzję nakazującą ich rozbiórkę.
Za nieuzasadnione Sąd uznał również zarzuty naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. (pkt 6 lit. b). Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2016 r. zostało wprawdzie wszczęte z urzędu – na podstawie art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1073 ze zm.) - postępowanie w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania terenu dotyczącej działki nr [...], jednakże zgodnie z art. 59 ust. 1 ww. ustawy zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Z powyższego przepisu wynikało, że wydanie decyzji o warunków zabudowy będzie miało miejsce tylko w sytuacji, gdy brak jest planu miejscowego, co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła T. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w P. zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
a. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 62 ustawy z dnia 14 czerwca [...]0 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - dalej K.p.a. polegającego na bezpodstawnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym doszło do rażącego naruszenia art. 1 pkt 1, art. 61, art. 66 § 1 oraz art. 104 K.p.a. poprzez wydanie kilku decyzji administracyjnych w jednym postępowaniu administracyjnym pomimo tego, że przesłanki połączenia kliku spraw do jednego postępowania, o których mowa w art. 62 K.p.a., nie ziściły się w badanym postępowaniu;
b. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. polegającego na oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a to:
• komu przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co też doprowadziło do wydania nakazu rozbiórki na podmiot nieuprawniony do wykonania tego rodzaju rozbiórek;
• poprzez zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania oraz rozważenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że ulokowanie elementów określonych przez organ jako szlabany wjazdowo-wyjazdowe wraz z czytnikami kodów oraz urządzenia dozorowe - bramki elektroniczne jest niezgodne z MPZP oraz pobieżne zbadanie sprawy, które skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania;
• poprzez zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania oraz rozważenia materiału dowodowego polegające na pomięciu wyjaśnień złożonych przez Prezesa Zarządu T. Sp. z o.o., w szczególności w zakresie faktu pozostawania w toku postępowania prowadzonego przez Burmistrza Obornik Śląskich w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania terenu działki nr [...] położonej w P. , co doprowadziło do zaniechania obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 4 K.p.a. przez organ pierwszej instancji;
c. art. 8 K.p.a., 11 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia przez organ w uzasadnieniu decyzji nr [...], jaki wpływ na wydane rozstrzygnięcie miałoby złożenie przez skarżącą do starosty wniosku o uznanie rekultywacji za zakończoną lub uzyskanie decyzji starosty w tym przedmiocie, a także wzajemnych relacji między ww. decyzjami oraz postanowieniami MPZP, w świetle przedstawionych rozważań organu w zakresie wykładni odnośnych przepisów Ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
d. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, w sytuacji gdy z uwagi na istotność wad powstałych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego przed organem I i II instancji zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza przepisy prawa materialnego i procesowego.
Zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. wskazano na:
a) błędną wykładnię art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo budowlane w zw. z § 5 ust. VI pkt 6 podpunkt 2 i 9 lit. b Uchwały Rady Miejskiej w Obornikach Śląskich z dnia 19 stycznia 2006 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy Oborniki Śląskie dla obrębów: Golędzinów, Kotowice, Paniowice, Pęgów, Wilczyn, Zajączków z późn. zm. (dalej jako "MPZP") poprzez niezasadne przyjęcie, że przewidziane w MPZP kierunki rekultywacji działki nr [...] w P. oznaczają jedynie wskazówkę dla starosty celem wydawania przez niego decyzji w przedmiocie rekultywacji, a w konsekwencji błędne uznanie, że ulokowanie na ww. nieruchomości elementów określonych przez organ jest niezgodne z MPZP, co doprowadziło do bezzasadnego nałożenia na inwestora nakazu rozbiórki, w sytuacji gdy badana inwestycja jest zgodna z MPZP;
b) błędną wykładnię art. 52 ustawy Prawo budowlane z uwagi na mylne przyjęcie, że organowi przysługuje prawo do nałożenia nakazu rozbiórki na każdego inwestora niezależnie od przysługujących mu praw do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, podczas gdy orzeczenie nakazu rozbiórki na inwestora jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy w momencie orzekania przez organy nadzoru budowlanego posiada on prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jest jej właścicielem.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja, mająca w ocenie skarżącej kasacyjnie Spółki potwierdzać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Stwierdzić również należy, że zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez T. Sp.z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w P. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zaznaczyć należy, że postawą uwzględnienia skargi kasacyjnej jest tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 62 K.p.a. w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony.
Jak wynika z akt sprawy organy prowadziły jedno postępowanie wyjaśniające dotyczące budowy na części działki nr [...] w P. kompleksu miejsc wypoczynkowych oraz miejsc do kąpieli. Objęty kontrolą teren działki [...], to teren, na którym znajduje sie zbiornik wodny o powierzchni 8 ha, wokół którego wykonano infrastrukturę techniczną służącą do jego obsługi jako miejsca wypoczynku i rekreacji. Teren ten został wyposażony w sieć energetyczną, instalacje do nawadniania terenów zielonych, instalacje i przyłącza wody ze studni głebionowej, utwardzone dojścia, dojazdy, ogrodzenia, obiekty kontenerowe, namiotowe o różnych funkcjach (gastronomiczne, magazynowe, higieniczo-sanitarne), urządzenia -elektroniczne bramki wejściowe. Teren pełni funkcję rekreacyjną jako miejsce wypoczynku wraz z miejscami do kąpieli i połowu ryb. W ramach tego postępowania oceniano legalność budowy zlokalizowanych tam obiektów budowalnych opisanych w protokole kontroli z dnia [...] września 2016 r. – 24 obiekty. W stosunku do części z tych obiektów tj. nr 3, 4, 6, 7, 8, 11, 16, 17, 18, 19, 20, 22 inwestor dokonał rozbiórki dobrowolnie. Zatem organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie legalizacyjne w stosunku do pozostałych obiektów budowlanych tj. 1, 2, 5, 9, 10, 12 - 15, 21, 23 i 24. Odnośnie do tych obiektów organy wydały odrębne decyzje o rozbiórce. Decyzje te zostały uchylone w części a w pozostałym zakresie utrzymane w mocy.
Wobec tego uznać należy, że podstawą tych decyzji był ten sam stan faktyczny. W sprawach legalizacji wzniesionych obiektów właściwe były te same organy nadzoru budowlanego, właściwe dla miejsca położenia tych obiektów tj. PINB w T. oraz Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego jako organ odwoławczy.
Organy te ustaliły, że legalizacja obiektów budowlanych wzniesionych na tym terenie jest niemożliwa i orzekły nakazy rozbiórki na podstawie art. 48, art. 49b oraz art. 51 ustawy Prawo budowlane, wydając w tym zakresie odrębne decyzje w stosunku do T. Sp.z o.o. z siedzibą w P. i T. Sp.z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w P. Wobec tego, że nakazy rozbiórki wydano na odmiennych podstawach prawnych stosownie do charakteru obiektu podlegającego rozbiórce uznać należało, że nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 62 K.p.a. Przepis ten stanowi wyraźnie, że jedno postępowanie administracyjne w stosunku do wielu stron może prowadzić jeden właściwy organ kiedy podstawą nałożonych praw lub obowiązków jest ten sam stan faktyczny i ta sama podstawa prawna. W niniejszej sprawie nie dopełniono przesłanki tej samej podstawy prawnej albowiem nakaz rozbiórki wynikał albo z art. 48 albo z art. 49b czy też z art. 51 ustawy Prawo budowlane. Wszystkie te przepisy miały jeden skutek dla stron tj. orzeczenie nakazu rozbiórki lecz okoliczność ta nie zmienia faktu, że podstawy prawne tego, identycznego obowiązku były odrębne.
Niemniej jednak naruszenie art. 62 K.p.a. przez organy i pominięcie tego uchybienia procesowego przez Sąd I instancji nie może skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Okoliczność, że organ prowadził jedno postępowanie i wydał 4 decyzje o nakazie rozbiórki na podstawie odrębnych podstaw prawnych zamiast prowadzić trzy odrębne postępowania w tym zakresie, kończąc je wydaniem decyzji na tych samych, odrębnych podstawach prawnych dowodzi tego, że wydzielenie odrębnych postępowań administracyjnych nie miałoby wpływu na wynik sprawy. W każdym odrębnie prowadzonym postępowaniu administracyjnym na jednolitej podstawie prawnej wydana zostałaby taka sama w skutkach decyzja tj. nakaz rozbiórki. Tym samym w ocenie NSA mając na uwadze podstawy wniesienia skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. uznać należało, że stwierdzone uchybienie przepisom procesowym (art. 62 K.p.a.) nie miało wpływu na wynik sprawy.
Zdaniem NSA, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 52 ustawy Prawo budowlane oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Wydanie nakazu rozbiórki wobec T. Sp.z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w P. , której komplementariuszem jest T. Sp. z o.o. z siedzibą w P. było uzasadnione albowiem T. Sp. z.o.o. Spółka komandytowa była inwestorem stosownie do art. 52 ustawy Prawo budowlane. Nie kwestionuje ona bowiem, że wykonała przedmiotowy szlabany wjazdowo-wyjazdowe oraz urządzenia dozorowe - bramki elektroniczne rejestrujące wejśca i wyjścia. Nie ma żadnych uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że brak tytułu prawnego do nieruchomości spwoduje niemożność wykonania przez Spółkę nałożonego na nią obowiązku. Z akt sprawy nie wynika by podmiot posiadający tytuł prawny do dysponowania nieruchomością podejmował lub zamierzał podjąć działania mające uniemżliwić skarżacej kasacyjnie Spółce wykonanie nałożonego na nią obowiązku.
Wbrew twierdzeniom skarżącej Spółki organy i Sąd na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego słusznie uznały, że ulokowanie szlabanów wjazdowo-wyjazdowych oraz urządzeń dozorowych - bramek elektronicznych rejestrujących wejśca i wyjścia na działce nr [...] w P. było niezgodne z obowiązującym na tym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Uchwała Nr 0150/XLII/311/06 Rady Miejskiej w Obornikach Śląskich z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy Oborniki Śląskie dla obrębów: Golędzinów, Kotowice, Paniowice, Pęgów, Wilczyn, Zajączków przewiduje, że działka nr [...] w P. , na której znajdują się wskazane w zaskarżonej decyzji obiekty przeznaczone do rozbiórki, znajduje sie na terenie oznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...]. Przeznaczeniem podstawowym tego terenu ([...]) jest eksploatacja udokumentowanych złóż surowców mineralnych, w tym obszary i tereny górnicze "P." wraz z zakładami górniczymi i przeróbczymi. Dla terenów i obszarów górniczych dopuszcza sie składowanie i zwałowanie mas ziemnych i skalnych pochodzących z eksploatacji złoża (§ 5 ust. VI pkt 6 ppkt 1). Dla terenu i obszaru górniczego [...] wymogi szczegółowe to m.in. wprowadzenie zieleni urządzonej, obiektów reklamowych oraz małej architektury (§ 5 ust. VI pkt 6 ppkt 9 lit b). Z kolei w § 5 ust. VI pkt 6 ppkt 2 uchwały stwierdzono, że dla ww. terenu [...] "określa się rolny, leśny bądź rekreacyjny kierunek rekultywacji terenów przekształconych górniczo".
NSA podziela pogląd Sądu I instancji, że z analizy zapisów § 5 ust. VI pkt 6 ppkt od 1 do 9 (lit. a do d) planu miejscowego wynika, że na terenie o symbolu [...], gdzie znajduje sie działka [...], nie dopuszcza się realizacji innych obiektów niż te, które związane są z wydobyciem surowców mineralnych. Obiekty, których dotyczy rozbiórka powiązane były z funkcją rekreacyjną – bramki i szlabany zaistalowano aby nadzorować ruch klientów kąpieliska w P. . Taka ich funkcja stoi w jawnej sprzeczności z wydobyciem surówców mineralnych. Wskazanie w ppkt 2 § 5 ust. VI pkt 6 uchwały, że dla terenu [...] "określa się rolny, leśny bądź rekreacyjny kierunek rekultywacji terenów przekształconych górniczo" należy rozumieć w ten sposób, że w razie podjęcia działań związanych z rekultywacją terenu przekształconego górniczo dopuszczalny jest rolny, leśny bądź rekreacjny kierunek rekultywacji. Zapis taki wskazuje wyłącznie jakie są dopuszczalne kierunki rekultywacji. Z tego zapisu nie można wywodzić, że możliwe jest przeznaczenie terenu [...] na zabudowę rekreacyjną, w tym małą architekturę, zwłaszcza gdy procedura rekultywacji nie została rozpoczęta.
Z akt sprawy nie wynika aby proces rekultywacji, który regulują przepisy art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze a poprzez zawarte tam odesłanie ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych został zapoczątkowany o czym miałoby świadczyć wydanie przez właściwego starostę decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania terenu działki [...] (art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Skarżąca Spółka nie uzyskała tego typu decyzji a nawet nie wnioskowała o wypowiedzenie się przez starostę w kwestiach wskazanych w art. 22 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, które stanowią element składowy decyzji dotyczącej rekultywacji.
Wobec powyższego kwestionowanie przez skarżącą kasacyjnie Spółkę ustaleń organów oraz stanowiska Sądu I instancji odnośnie do niezgodności wzniesionych na działce nr [...] obiektów z ustaleniami planu miejscowego jest bezzasadne. Wobec istniejącej niezgodności zrealizowanych obiektów z planem miejscowym organy nie miały podstaw do prowadzenia postępowania legalizacyjnego i doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Organ nadzoru budowlanego mógł zatem jedynie orzec w myśl art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane tj orzec o ich rozbiórce.
Wbrew stanowisku Spółki § 5 ust. VI pkt 6 ppkt 2 planu miejscowego nie dopuszcza lokalizowania obiektów mieszczących się w kierunkach rekultywacji wskazanego terenu. W ocenie NSA, z samego faktu dopuszczenia rekultywacji terenu górniczego w określonym kierunku nie można wywodzić prawa do jego zabudowy odpowiadającego tymże kierunkom rekultywacji. Dopuszczalność rekultywacji w kierunku rekreacyjnym nie stanowi prawa do zabudowy rekreacyjnej. Ponadto jak już wcześniej wspomniano w sprawie nie zaistaniały żadne okoliczności świadczące o toczącej się czy przeprowadzonej procedurze rekultywacji tego terenu, a zatem nie sposób twierdzić, że dokonana zabudowa związana była z rekultywacją w kierunku rekreacyjnym.
Sposób korzystania z nieruchomości określa plan miejscowy poprzez swoje zapisy. Dopuszczenie korzystania z nieruchomości w określony sposób nie wynika automatycznie z każdego zapisu tego planu tylko z takiego jego zapisu, który mówi o dopuszczalnym sposobie zagospodarowania określonego terenu w określony sposób. Skoro w § 5 ust. VI pkt 6 ppkt 2 mowa jest wyłącznie o dopuszczalnych kierunkach rekultywacji terenu przekształconego górniczo, to z tego zapisu wynika dopuszczenie do rekultywacji w określonym kierunku a nie, jak twierdzi Spółka, do zabudowy odpowiadającej wskzanemu tu rekreacyjnemu kierunkowi rekultywacji.
Odnosząc się do twierdzenia Spółki, że przedmiotowy plan miejscowy ani przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie zawierają żadnych regulacji, które przesądzają, że do czasu przeprowadzenia procedury rekultywacji dopuszcza się wyłącznie realizowanie podstawowej funkcji terenu objętego symbolem [...], NSA stwierdza, że stanowisko to jest błędne. Zapis § 5 ust. VI pkt 6 ppkt 2 wskazując dopuszczalne kierunki rekultywacji terenu [...] potwierdza dopuszczalność przeznaczenia terenu pod rekreację tylko w ramach rekultywacji, a zatem wszczęcie i prowadzenie procedury rekultywacji jest elementem warunkującym zagospodarowanie obszaru [...] na cele rekreacji poprzez zabudowę o takim charakterze. Skoro rekultywacja nie była prowadzona to zabudowa rekreacyjna nie mogła mieć miejsca na tym terenie.
Wbrew twierdzeniom skarżącej także z zapisu § 5 ust. VI pkt 6 ppkt 2 pkt 6 ppkt 9 lit. b planu miejscowego nie wynika możliwość rekreacyjnej zabudowy działki [...] poprzez zainstalowanie bramek elektronicznych i szlabanów jako obiektów małej architektury. Wskazany przepis określa wymogi szczegółowe dla terenu i obszaru górniczego oznaczonego [...]. Z tego wynika, że na terenie i obszarze górniczym możliwe jest wprowadzenie zieleni urządzonej, obiektów reklamowych oraz małej architektury ale nadal obszar ten jest terenem i obszarem górniczym. Wymogi szczegółowe nie zmieniają ogólnego przeznaczenia terenu ale w ramach tego przeznaczenia przewidują określoną zabudowę w celu jej urozmaicenia. W okolicznościach sprawy nie sposób przyjąć, że zainwestowanie tego terenu poprzez instalację kilkunastu obiektów o funkcji rekreacyjnej, wokół zbiornika wodnego o powierzchni 8 ha z niezbędną infrastrukturą techniczną dla korzystania z tego terenu jako miejsca wypoczynku/rekreacji jest tylko urozmaiceniem zagospodarowania tego terenu górniczego, o czym stanowi powyższy przepis. Należy tę inwestycję rozpatrywać jako funkcjonalną całość, która powoduje zmianę przeznaczenia terenu górniczego w teren rekreacyjny, a tego nie dopuszcza plan miejscowy bez uprzedniej rekultywacji. Co prawda zaskarżona decyzja odnosi się jedynie do kilku odrębnych elementów tej inwestycji i orzeka ich rozbiórkę ale nie ulega wątpliwiości, że skala przedsięwzięcia nakazuje rozpatrywać wzniesione obiekty w powiązaniu z resztą obiektów składających się na to przedsięwzięcie. Nakaz rozbiórki bramek elektronicznych oraz szlabanów na terenie działki [...] wynika z tego, że w wyniku realizacji całej inwestycji powstał jednolity teren rekreacyjny a nie teren górniczy wzbogacony o zieleń urządzoną, obiekty reklamowe czy też obekty małej architektury.
Wobec tego, w ocenie NSA, sfromułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi gdy organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, jest chybiony.
Organy nadzoru budowlanego swoje ustalenia faktyczne w zakresie niezgodności ulokowania szlabanów oraz bramek elektronicznych na terenie górniczym oparły na na zapisach uchwały Rady Miejskiej w Obornikach Śląskich z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy Oborniki Śląskie dla obrębów: Golędzinów, Kotowice, Paniowice, Pęgów, Wilczyn, Zajączków. Dla stwierdzenia niezgodności wzniesienia ww. obiektów na działce nr [...] z obejmującym tę nieruchomość planem miejscowym nie było konieczne odwoływanie się przez organy nadzoru do wyjaśnień Prezesa Zarządu Skarżącej Spółki w zakresie prowadzenia przez Burmistrza O. postępowania w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania działki nr [...] położonej w P. .
Na ustalenie zgodności wzniesionych obiektów z planem nie ma wpływu toczące się postępowanie w sprawie zmiany jego zapisów skoro oceniane są zapisy tego planu obowiązujące na działce nr [...] w chwili wzniesienia tych obiektów. Dopóki plan nie został zmieniony i nie wszedł w życie w zmienionym kształcie, oceny zgodności z planem, wzniesionych na terenie jego obowiązywania, obiektów dokonuje się na podstawie dotychczas obowiązującego planu. Toczące się postępowanie w zakresie jego zmiany nie ma żadnego znaczenia dla tej oceny. Organy postąpiły prawidłowo pomijając zeznania Prezesa Zarzadu Skarżącej Spółki bowiem ustalenie, że toczy się postępowanie w sprawie zmiany planu nie miało jakiegokolwiek znaczenia dla oceny zgodności wzniesionych już obiektów, co do których orzeczono nakaz rozbiórki z uwagi na ich niezgodność z aktualnyum planem.
Wobec powyższego toczące się postępowanie w sprawie zmiany planu miejscowego nie miało charakteru zagadnienia wstępnego dla postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego na zasadzie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane a zatem nie można było zawiesić tego postępowania na zasadzie art. 97 ust. 1 pkt 4 K.p.a.
Zarzut, że organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji o rozbiórce nie wyjaśnił jakie znaczenie dla sprawy miało złożenie przez Spółkę wniosku do Starosty o uznanie rekultywacji za zakończoną lub uzyskanie decyzji w tym przedmiocie, nie mógł odnieść skutku w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej albowiem brak uzasadnienia decyzji przez organ w ww. zakresie nie miał istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.) i Sąd I instancji mógł oddalić skargę.
Z akt sprawy niewątpliwie wynikało, że skarżąca kasacyjnie Spółka nie zainicjowała przed Starostą postępowania o rekultywację działki nr [...] ani taka decyzja nie została dla tej działki wcześniej wydana przez Starostę. Brak jakiejkolwiek informacji o rekultywacji tego terenu już sam z siebie powodował, że organy nie mogły rozpatrywać zgodności wzniesionych obiektów rekreacyjnych w kontekście zaspisów planu miejscowego tj. § 5 ust. VI pkt 6 ppkt 2. Zatem wykazanie przez organ w uzasadnieniu decyzji wpływu istnienia decyzji o rekultywacji na ustalenie zgodności wzniesienia placu zabaw i pomostów z planem było zbędne albowiem taka zależność wynikała wprost z zapisów planu. Organ powinien odnieść się do tej kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji ale okoliczność, iż tego nie uczynił nie zmienia faktu, że brak decyzji rekultywacyjnej przesądzał o niezgodności zrealizowanej zabudowy z planem.
Sąd I instancji postąpił prawidłowo nie stosując art. 145 § 1 pkt 1 li. a i c P.p.s.a. i oddalając skargę bowiem w postępowaniu organów słusznie nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosił się oddzielnie do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze kasacyjnej albowiem argumentacja NSA odnosząca się do prawidłowego ich zastosowania została przedstawiona już wcześniej w rozważaniach dotyczących zarzutów naruszenia prawa procesowego (niezasadne przyjęcie, że wskazane w planie kierunki rekultywacji oznaczają jedynie wskazówkę dla Starosty w celu wydania decyzji w przedmiocie rekultywacji, naruszenie art. 52 ustawy Prawo budowlane).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło