II OZ 1400/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 811/16 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić E. P. termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej Postanowieniem z dnia 26 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. P. (dalej również jako "skarżąca") na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "organ") z dnia [...] lutego 2016 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał na art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) mówiący, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sadowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Sąd zaznaczył, że warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. W niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia 9 maja 2017 r. (doręczone pełnomocnikowi w dniu [...] maja 2017 r.) Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie 1 egzemplarza odpisu skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. W zakreślonym terminie brak ten nie został uzupełniony. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik wskazał, że nie był w stanie dopełnić obowiązku terminowego wykonania wezwania Sądu z powodu choroby. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wyjaśnił, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu w ujęciu art. 86 § 1 zalicza się chorobę, ale nie każdą, a wyłącznie taką, która miała nagły i obłożny charakter (powodując zwłaszcza konieczność hospitalizacji) i nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą. W ocenie Sądu, przedstawione zaświadczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2017 r. nie stanowi dostatecznego uprawdopodobnienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podniósł, że pełnomocnik mógł, w celu dokonania czynności, ustanowić substytuta. Ponadto zwolnienie lekarskie w ocenie Sądu nie zwalniało profesjonalnego pełnomocnika z obowiązku dbałości o dochowanie terminów procesowych i w sytuacji świadomości, że termin do uzupełnienia braków formalnych upływa w dniu [...] czerwca 2017 r., powinien był się zabezpieczyć na ewentualność nagłej sytuacji mogącej utrudnić dokonanie czynności procesowej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył, działający w imieniu skarżącej, r. pr. K. P., wnosząc o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wyjaśnił, że Sąd I instancji nie posiadał wiedzy jakie były objawy towarzyszące jego sytuacji zdrowotnej oraz w jaki sposób wpływały na stan zdrowia pełnomocnika. Sąd nie miał wiadomości do dokonania oceny, że zdarzenie medyczne u pełnomocnika nie miało nagłego i obłożnego charakteru. Ponadto podniósł, że każde podjęcie pracy podczas zwolnienia lekarskiego, podważa kompetencji lekarza orzecznika i naraża na zarzut wyłudzenia świadczeń publicznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W świetle wyżej cytowanych przepisów każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie natomiast winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W sytuacji jednak, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach, a zatem kryterium należytej staranności – w kontekście przesłanki braku winy, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. – należy badać w stosunku do tego pełnomocnika. Mając na uwadze stanowisko Sądu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zgodzić się należy z wnioskiem, zgodnie z którym choroba pełnomocnika jest okolicznością co do zasady mogącą usprawiedliwić przywrócenie terminu, o ile strona lub jej pełnomocnik nie mają obiektywnie możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym. Jeżeli jednak przyczyną uchybienia była choroba pełnomocnika uniemożliwiająca w ocenie lekarza wykonywanie obowiązków zawodowych poprzez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez Sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazanie fałszu dokumentu – co do treści lub formy, wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego (post. Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt V CZ 29/06, Lex 200921). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej załączył do wniosku poświadczoną za zgodność kserokopię zaświadczenia lekarskiego, według którego w okresie od [...] czerwca 2017 r. do [...] czerwca 2017 r. był niezdolny do wykonywania pracy. Ponadto do rozpoznawanego zażalenia pełnomocnik skarżącej załączył także podpisane własnoręcznie oświadczenie lekarza dentysty, według którego dnia [...] czerwca 2017 r. pełnomocnik z powodu ostrego stanu zapalnego w jamie ustnej, któremu towarzyszyła gorączka i silny ból lewej strony twarzy, był niezdolny do wykonywania pracy. Biorąc pod uwagę nagły charakter choroby jak i spełnienie przesłanek formalnych przez pełnomocnika należy uznać, że uchybienie terminu było niezawinione i zachodzą przesłanki do jego przywrócenia. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.