II GZ 573/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 944/17 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie Zarządzeniem z dnia 23 maja 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 944/17, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wezwał skarżącą [A.] Sp. z o.o. w W. (dalej: Spółka) do uiszczenia 31.397 zł wpisu sądowego od skargi, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W zażaleniu złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka argumentowała, że przedmiotem skargi jest bezpodstawne wypowiedzenie przez organ umowy o dofinansowanie, a nie obowiązek zwrotu udzielonego dofinansowania wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Dlatego, zdaniem Spółki, nie ma zastosowania § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tylko § 2 ust. 3 pkt 12, zgodnie z którym wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym z zakresu zobowiązań podatkowych – 500 zł. W ocenie Spółki jest tak dlatego, że kwota do zwrotu orzeczona zaskarżoną decyzją, do której wydania doszło z powodu wypowiedzenia umowy o dofinansowanie, ma charakter zobowiązania podatkowego. Poza tym, jak uznała składająca zażalenie, zbyt wysoki wpis stosunkowy od skargi podważa określoną Konstytucją zasadę dostępu do sądu i nadzoru sądowego nad postępowaniem administracyjnym. Podkreśliła też, że zarządzenie nie wskazuje organu, który je wydał i wniosła o uchylenie zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne, ponieważ zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, mimo że jest nieprecyzyjne, odpowiada prawu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości określiła Spółce kwotę zobowiązania do zwrotu w wysokości 3.139.700 zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Środki pieniężne zostały udzielone umową o dofinansowanie projektu pn. "[...]" z [...].06.2014 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Minister Rozwoju i Finansów uchylił powyższą decyzję organu I instancji w części dot. naliczania odsetek i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, a w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. W skardze Spółka wniosła o uchylenie decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lutego 2017 r. w całości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wbrew stanowisku składającej zażalenie Spółki, przedmiotem skargi, który zresztą Spółka sama określiła na stronie 1 skargi (zob. k. 2 akt), jest należność pieniężna, czyli orzeczona przez Ministra Rozwoju i Finansów zaskarżoną decyzją kwota dofinansowania do zwrotu w wysokości 3.139.700 zł (jako środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem i z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych; Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.) i to orzeczenie organu podlega kontroli sądu administracyjnego, nie natomiast – jak błędnie wskazuje się w zażaleniu – wypowiedzenie umowy o dofinansowanie projektu. Nawiasem mówiąc sąd administracyjny nie jest właściwy do kontroli takiego rozstrzygnięcia (co do wpisu stosunkowego od skargi, należnego w przypadku zaskarżenia decyzji "zwrotowej", zob. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2017 r. o sygn. akt II GZ 136/17; CBOSA). Oznacza to, że Przewodniczący Wydziału powinien wezwać skarżącą Spółkę do uiszczenia wpisu stosunkowego od skargi, a nie wpisu stałego, o czym niżej. Wynikającą z przepisu art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisem szczególnym jest art. 239 § 1 pkt 1-4 i § 2 p.p.s.a., określający ustawowe zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka skarżąca w dyspozycji wskazanego przepisu się nie mieści, natomiast wyjątkiem od ponoszenia kosztów sądowych jest także uzyskanie przez stronę od wojewódzkiego sądu administracyjnego prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (zob. art. 243 do 262 p.p.s.a.). O prawo pomocy w rozpoznawanej sprawie Spółka nie wnioskowała, więc spoczywa na niej, jako skarżącej, nałożony przez ustawodawcę, a nie Sąd I instancji, obowiązek uiszczenia wpisu od skargi, gdyż do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 p.p.s.a.). Takim pismem jest skarga na decyzję (art. 50 i nast. p.p.s.a.), którą wniosła skarżąca. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. od skargi) pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a.). Jak już wyżej wyjaśniono, Spółka wniosła skargę na decyzję "zwrotową" Ministra Rozwoju i Finansów. Przedmiotem sprawy jest zatem należność pieniężna. Wobec tego, stosownie do art. 231 zd. 1 p.p.s.a., w takiej sprawie pobiera się wpis stosunkowy. Ustalenia wysokości wpisu w konkretnej sprawie dokonuje przewodniczący wydziału na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie jest to § 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi ponad 100.000 zł – 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. Skoro Spółka wniosła skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lutego 2017 r. zobowiązującą do zwrotu dofinansowania w wysokości 3.139.700 zł, to wpis sądowy od skargi na tę decyzję Przewodniczący Wydziału określił na 31.397 zł. W stanie sprawy nie mógł więc znaleźć zastosowania wskazywany przez skarżącą § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia, w myśl którego wpis stały wynosi 500 zł w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu zobowiązań podatkowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z omówionych wyżej powodów ustalenie wpisu zostało dokonane prawidłowo, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa w tym zakresie, natomiast objęte zażaleniem zarządzenie, wydane na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. (wzbraniającego sądowi administracyjnemu podjęcia czynności na skutek pisma nieopłaconego) i § 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia pod rygorem odrzucenia skargi w razie nieuiszczenia wpisu w zakreślonym terminie (art. 220 § 3 p.p.s.a.), nie zawiera istotnej wady prawnej, która mogłaby skutkować jego uchyleniem, jak błędnie oczekiwała skarżąca. Wprawdzie zarządzenie jest nieprecyzyjne, gdyż omyłkowo nie wymieniono w nim zaskarżonej decyzji, jednakże tego rodzaju wada, choć dostrzegalna "na pierwszy rzut oka" (czego nie podniesiono w zażaleniu), pozostaje bez znaczenia tak dla samego obowiązku uiszczenia wpisu stosunkowego od skargi na wskazywaną decyzję, jak również dla poprawnie skalkulowanej przez Przewodniczącego Wydziału wysokości tego wpisu. Poza tym żadną miarą nie można uznać, że kontrolowane przez Naczelny Sąd Administracyjny zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi narusza chronione Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej prawa i wolności skarżącej. Z wymienionych względów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 198 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.