I SA/Gd 838/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 1 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Skarbowej z dnia 31 marca 2017 r., nr [...], [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. W dniu 13 grudnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydał decyzję, w której określił A. K., z tytułu podatku od towarów i usług różnicę podatku do przeniesienia na następny miesiąc za kolejne miesiące od stycznia do lipca, wrzesień, listopad i grudzień 2013 r., zobowiązanie podatkowe za sierpień i październik 2013 r. oraz na podstawie art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.) określił obowiązek zapłaty podatku w wysokościach stanowiących równowartość kwot zobowiązań w podatku od towarów i usług wynikających z wystawionych w w/w okresach rozliczeniowych faktur VAT. W decyzji zawarte zostało pouczenie o przysługującym prawie oraz trybie i terminie do złożenia odwołania. Przedmiotowa decyzja wysłana została do strony za pośrednictwem Poczty Polskiej przesyłką poleconą na adres ul. [...], [...] U. - wskazany przez stronę w trakcie postępowania podatkowego oraz zgłoszony w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej. Przesyłka ta, została zwrócona przez Pocztę Polską w dniu 3 stycznia 2017 r. do Urzędu Skarbowego w [...]. Jednocześnie z informacji zawartych na kopercie i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynikało, że przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach: 16 grudnia 2016 r. i 27 grudnia 2016 r.. W dniu 31 stycznia 2017 r. A. K. złożył wniosek o wydanie kserokopii przedmiotowej decyzji. Dokument wydano w siedzibie organu osobie upoważnionej przez podatnika w dniu 2 lutego 2017 r.. Następnie, pismem z dnia 6 lutego 2017 r. A. K. wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania podatnik podniósł, że o wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedział się w dniu 31 stycznia 2017 r. podczas zapoznawania się w Dziale Egzekucji z przyczyną zajęcia rachunku bankowego. W dniu 31 stycznia 2017 r. uzyskał informację o wydaniu decyzji oraz o sposobie jej doręczenia w trybie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z niepodjęciem korespondencji w terminie 14 dni od daty złożenia w placówce pocztowej. Również w tym dniu wystąpił o wydanie kserokopii przedmiotowej decyzji. A. K. wskazał, iż nie odebrał decyzji w terminie określonym w art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa, ponieważ w miesiącu grudniu 2016 r. przebywał poza miejscem zamieszkania z uwagi na prowadzenie robót budowlanych na terenie Polski tj.: w okresie 11-16 grudnia 2016 r. we W., w okresie 19-23 grudnia 2016 r. w W. oraz w okresie 26-30 grudnia 2016 r. we W. Podatnik podniósł, iż w grudniu 2016 r. przebywał w różnych miejscach i nie był w stanie zawiadomić organu podatkowego o zmianie adresu do doręczeń, zgodnie z art. 146 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Postępowanie podatkowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r.. Od daty wszczęcia postępowania do dnia wydania decyzji upłynął okres dziewięciu miesięcy, natomiast z uwagi na charakter prowadzonej działalności polegającej na wykonywaniu usług budowlanych na terenie całego kraju, podatnik nie miał możliwości każdorazowego wskazywania innego adresu do doręczeń. Mając na uwadze powyższe okoliczności, jak również fakt, iż decyzja nie została doręczona bezpośrednio, w ocenie skarżącego zachodziła uzasadniona wątpliwość, czy w świetle przepisów ustawy Ordynacja podatkowa można stwierdzić, że doręczenie było skuteczne. Wskazał, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podatnika, co powoduje, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z 31 marca 2017 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 13 grudnia 2016 r.. Wskazał, że w ocenie organu odwoławczego, prawidłowość i skuteczność doręczenia stronie decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 13 grudnia 2016 r. nie budzi zastrzeżeń. Mając na uwadze dyspozycję art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził, że skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło w dacie 30 grudnia 2017 r., tj. z upływem 14-ego dnia od pierwszego awizo i pozostawienia przesyłki w Urzędzie Pocztowym. W świetle powyższych ustaleń, termin do wniesienia odwołania od decyzji organu i instancji, zakreślony przepisem art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zaczął biec w dniu 31 grudnia 2016 r. i upłynął z dniem 13 stycznia 2016 r.. W tym terminie A. K. nie wniósł odwołania. Wniesiono je w dniu 6 lutego 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Odnosząc się do złożonego wniosku, w ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie zainteresowany przywróceniem terminu nie uprawdopodobnił, iż przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy. Wskazując na świadomość konieczności powiadamiania o zmianie adresu w trakcie trwającego postępowania, organ zwrócił uwagę, że w zasadzie żaden z podniesionych przez podatnika argumentów nie spełnia wymogów uznania złożonego przez niego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], co potwierdza utrwalona linia orzecznicza sądownictwa administracyjnego. Nie jest bowiem okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminowi sytuacja związana z natłokiem prac w terminie do wniesienia odwołania - okoliczność ta, nawet jeżeli w subiektywnym odczuciu zainteresowanego była przeszkodą do dokonania czynności, nie ma charakteru ani zewnętrznego, ani obiektywnego (wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 stycznia 2012 r., i SA/Ke 529/11, LEX nr 1107885). Podobnie czasowa nieobecność w domu nie jest przeszkodą nie do przezwyciężenia do dokonania czynności procesowej polegającej na nadesłaniu brakujących dokumentów; wystarczyło upoważnić do jej dokonania jednego z domowników bądź inną osobę (postanowienie NSA w Katowicach z dnia 25 kwietnia 2003 r., I SA/Ka 34/03, nie publ.). Odnosząc powyższe orzeczenie do realiów niniejszej sprawy A. K. miał realną możliwość udzielenia innej osobie pełnomocnictwa do odbioru korespondencji, tym bardziej że miał on świadomość toczącego się postępowania. Uchybienie terminowi może być poczytane jako zawinione przez stronę, jeżeli strona godziła się na nie, jakkolwiek mogła mu zapobiec (wyrok NSA w W. z dnia 6 marca 2001 r., III SA 347/00, LEX nr 656890). W tym kontekście podkreślono, że okresy 17-18 oraz 24-25 grudnia 2016 r. nie zostały przez A. K. wskazane jako terminy, w których przebywał poza miejscem zamieszkania. Jak wskazano pierwsze awizowanie korespondencji zawierającej decyzję organu pierwszej instancji miało miejsce 16 grudnia 2016 r. Od tego czasu przesyłka przez 14 dni pozostawała do odbioru we wskazanym Urzędzie Pocztowym w Ustce, o czym adresat został zawiadomiony. Jeżeli w dniach 17-18 oraz 24-25 grudnia 2016 r., podatnik nie przebywał poza miejscem zamieszkania, to miał on obiektywną możliwość odebrania korespondencji i zapoznania się z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], czego nie uczynił - co doprowadziło do upływu terminu na wniesienie odwołania, czemu mógł i powinien był zapobiec. Kolejno, z ustalonego stanu faktycznego wynikało, że podatnik miał świadomość, toczącego się postępowania podatkowego - o czym niespornie świadczy fraki odbioru korespondencji kierowanej do strony w toku tego postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], w tym postanowienia w/w organu z dnia 14 października 2016 r. w którym wyznaczono termin zakończenia przedmiotowego postępowania do dnia 16 grudnia 2016 r. A. K. musiał więc mieć świadomość, iż w niniejszej sprawie będzie kierowana do niego korespondencja, a w konsekwencji wydane zostanie rozstrzygniecie. Zatem, to na stronie spoczywał obowiązek takiego zorganizowania swojej działalności, aby doręczenie pism było możliwe. Wobec zaistniałej konieczności przebywania poza wskazanym adresem - na którą strona powołuje się we wniosku - strona mogła ustanowić pełnomocnika do doręczeń, zadbać o to aby korespondencja była przez Pocztę przekierowana na inny adres, czy udać się do Urzędu Skarbowego w [...] w celu zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Tymczasem strona nie podjęła żadnego działania zabezpieczającego ją przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi, tym samym zgodziła się na sytuację, w której nie będzie w stanie odebrać korespondencji w terminie umożliwiającym jej skorzystanie z uprawnień procesowych, w tym przewidzianych prawem środków zaskarżenia. Strona jednak nie dochowała nie tylko szczególnej staranności, ale nawet minimum staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Strona bowiem - wobec częstego (ale jednak z przerwami) przebywania poza miejscem zamieszkania nie zainteresowała się czy w niniejszej sprawie zostało wydane rozstrzygnięcie. Dopiero 31 stycznia 2011 r. - tj. po upływie ponad miesiąca od terminu znanego jako termin załatwienia sprawy - A. K. podczas zapoznawania się z aktami sprawy w Dziale Egzekucji dowiedział się o wydaniu decyzji i złożył wniosek o wydanie jej kserokopii. Zatem, zdaniem organu, zaniedbania w podanym zakresie obciążają stronę. To w interesie strony leżało dopełnienie czynności, które pozwoliłyby uniknąć niekorzystnych dla niej konsekwencji. Z tej przyczyny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie był uzasadniony, nie wynikała z niego bowiem konkretna, niemożliwa do usunięcia i niemożliwa do przewidzenia przeszkoda do wniesienia odwołania w terminie, która uprawdopodobniłaby brak winy strony w jego uchybieniu. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 31 marca 2017 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 13 grudnia 2016 r. Skarżący w złożonej skardze wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; 2. zwrot kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił, iż zostało ono wydane z naruszeniem prawa, a w szczególności art. 162 § 1, art. 120, art. 121 § 1 przepisów ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 lutego 2012 r., III SA/G1 972/11, LEX nr 1146040). Przyczyna uchybienia terminowi wskazana przez wnioskodawcę każdorazowo winna być poddana ocenie organu podatkowego. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp.. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Zauważyć należy, że uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu, osoba zainteresowana musi wskazywać na takie okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu, dotyczące jednak tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa (por. Brolik Jacek i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. V; opublikowano: LEX 2013). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy zgodzić się należy z konstatacją organu odwoławczego, że skarżący nie uprawdopodobnił, że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Argumentacja skarżącego sprowadza się w zasadzie do powielania dotychczasowego stanowiska i stwierdzenia, że wiedzę o wydaniu przedmiotowej decyzji skarżący uzyskał w dniu 31 stycznia 2017 r.. Skarżący nie wykazał natomiast, że istniała konkretna, niemożliwa do usunięcia i niemożliwa do przewidzenia przeszkoda do wniesienia odwołania w terminie, która uprawdopodobniłaby brak winy skarżącego w jego uchybieniu. Należy się zgodzić z organem, że okoliczności przywołanych przez podatnika nie cechuje obiektywny charakter. Nie są to tez zdarzenia nagłe, ani trudne do przewidzenia, a od takich właśnie skuteczność wniosku z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej uzależnia ustawodawca. Skarżący miał też możliwość uniknięcie uchybienia terminowi, gdyby zachował podstawy starannego działania, wymagane od osób prowadzących działalność gospodarczą. Należy zwrócić uwagę, że A. K. był w pełni świadomy toczącego się wobec niego postępowania podatkowego, gdyż w dniu 16 marca 2016 r., zostało mu skutecznie doręczone postanowienie z dnia 7 marca 2016 r. o wszczęciu wobec niego postępowania podatkowego w sprawie prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku od towarów i usług za okres styczeń-grudzień 2013 r. Opisana korespondencja została odebrana przez skarżącego osobiście. Zawarto w niej także pouczenie o obowiązku powiadamiania o zmianie adresu. Przypomnieć należy utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż kryterium raku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu z art. 162 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa. W ocenie Sądu organ przekonująco uzasadnił brak powodów do uwzględnienia wniosku. Z jednej bowiem strony świadomość podatnika o obowiązkach wobec organu w trakcie trwającego postępowania, a z drugiej - przerwy w nieobecności w miejscu zamieszkania, dyskwalifikują wiarygodność jego twierdzeń o niezawinieniu. Jako całkowicie gołosłowne Sąd ocenił powoływaną w skardze okoliczności co do braku stosownych powiadomień w skrzynce pocztowej, czy też zarzuty co do prawidłowości trybu doręczenia decyzji. Sąd także zauważa, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił okoliczności przebywania poza U. w dniach, które wskazał we wniosku o przywrócenie terminu, co także czyni zaskarżone postanowienie słusznym. W tej sytuacji zgodzić się należy z organem odwoławczym, że skarżący nie podjął właściwych działań zmierzających do odbioru poczty, mimo wiedzy o toczącym się postępowaniu podatkowym. Ryzyko takiego działania obciąża skarżącego i w żadnym razie nie może dowodzić staranności, a w konsekwencji świadczyć o braku jego winy. Chybiony jest w związku z tym zarzut, że podatnik pozbawiony był czynnego udziału w toczącym się postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Sąd uznał, że nie sposób doszukać się w sprawie objętej skargą naruszenia art. 120, 121 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 i 7 Konstytucji RP. Postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami je normującymi. Organ wydający zaskarżone postanowienie działał na podstawie i w granicach prawa, a skarżący nie może niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia utożsamiać z naruszeniem jego praw. Sprawa została rozstrzygnięta prawidłowo, a przesłanki wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostały zbadane wnikliwie, z poszanowaniem wskazanych przepisów prawa, co doprowadziło do wydania prawidłowego postanowienia, zawierającego w tym zakresie stosowne uzasadnienie. Mając na uwadze powyższe Sąd - działając w trybie uproszczonym - orzekł o oddaleniu skargi (art. 151 p.p.s.a.).