I SA/Wa 764/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania K. P., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] uznającej za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie [...] zł oraz zobowiązującej do zwrotu kwoty nienależne pobranego świadczenia wychowawczego w wysokości [...] zł. Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 5 kwietnia 2016 r. K. P. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko E. P. Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] przyznał K. P. świadczenie wychowawcze na E. P. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dochód rodziny wnioskodawczni z roku 2014 w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł, zatem spełnione zostało ustawowe kryterium do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Zawiadomieniem z dnia 14 października 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrz Miasta [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. decyzję wydano z rażącym naruszeniem prawa materialnego. Wydanie kontrolowanej decyzji odbyło się bowiem bez uwzględnienia dochodu uzyskanego w 2016 r. Miesięczny dochód rodziny na osobę wynosił [...] zł, zatem przekraczał ustalonego kryterium dochodowe na osobę w rodzinie – 800 zł. Zawiadomieniem z dnia 13 grudnia 2016 r. Burmistrz Miasta [...] wszczął postępowanie administracyjne w celu ustalenia wysokości nienależne pobranego świadczenia wychowawczego. Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] uznał za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie [...] zł oraz zobowiązał K. P. do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w wysokości [...] zł. Odwołanie od decyzji Burmistrz Miasta [...] z dnia [...] lutego 2017 r. złożyła K. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lutego 2017 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie ustalono nienależne świadczenie na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.). Świadczenie zostało przyznanie na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność, z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotowa decyzja jest konsekwencją prawną decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r., stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko E. P. Wskazana decyzja jest prawomocna i nie jest możliwe inne rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia. Jednocześnie Kolegium wskazało, że z powodu braku winy po stronie wnioskodawczyni organ pierwszej instancji zastosował przepis art. 25 ust. 3 w.w. ustawy i od nienależnie pobranego świadczenia nie naliczył odsetek ustawowych. Ponadto Kolegium wskazało, że organ, który wydał decyzję, na podstawie art. 25 ust. 10 ustawy może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła K. P., zarzucając jej: 1) naruszenie w sposób rażący prawa materialnego w postaci art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez błędne ustalenie, że świadczenie wypłacone odwołującej za okres od kwietnia 2016 r. do września 2016 r. było świadczeniem nienależnym w rozumieniu tego przepisu; 2) naruszenie w sposób rażący prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie do stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie pomimo zaistnienia przesłanek ustawowych; 3) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 25 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez zobowiązanie do zwrotu świadczeń w kwocie łącznej [...] zł. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] uznającej za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie [...] zł oraz zobowiązująca do zwrotu kwoty nienależne pobranego świadczenia wychowawczego w wysokości [...] zł. Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane uważa się m.in. świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa (art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy). W przedmiotowej sprawie Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] przyznał K. P. świadczenie wychowawcze na E. P. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrz Miasta [...] z dnia [...] maja 2016 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skutkiem decyzji Kolegium z dnia [...] października 2016 r. świadczenia pobrane przez skarżącą stały się świadczeniami nienależne pobranymi (art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy). Skarżąca nie złożyła wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] października 2016 r., co w konsekwencji doprowadziło do jej uprawomocnienia. W tej sytuacji Burmistrz Miasta [...], zobowiązany był wydać decyzję o ustaleniu, że pobrane świadczenie jest nienależnie pobrane i zobowiązaniu do jego zwrotu. Jednocześnie wskazać należy, że ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie przewiduje możliwości zastosowania poprzez analogię rozwiązań przewidzianych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym tzw. "zasady złotówka za złotówkę". Co prawa ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci miejscami zawiera odesłania do ustawy o świadczeniach rodzinnych (przykładowo art. 2 pkt 1), jednakże brak jest podstaw do stosowania rozwiązań tej ustawy w drodze analogii do ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zaznaczyć wymaga, że wyraźną wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci było przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W konsekwencji, zarzuty skargi Sąd uznał za chybione. Jednocześnie organy obu instancji właściwie wskazały na możliwość umorzenia w całości lub części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, w przypadku zajścia szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny, stosownie do art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci Wobec powyższego wniesiona skarga podlega oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369).