III SA/Po 66/17

Dnia 17 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi N. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2016r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] września 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92a oraz art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), zwanej dalej "u.t.d.", lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE L 2014 60.1 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 165/2014", utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2016 r. o nałożeniu na N. sp. z o. o. w M. kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że 12 kwietnia 2016 r. podczas kontroli drogowej samochodu ciężarowego będącego w dyspozycji spółki, kierowanego przez G. O., stwierdzono niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego na wykresówce wskazań w zakresie aktywności kierowcy, co stanowi naruszenie przepisu lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Protokół kontroli, protokół przesłuchania kierowcy w charakterze świadka i okazana podczas kontroli wykresówka oznaczona datą 11/12 kwietnia 2016 r. wykazała, że na wykresówce od godz. 8:30 nie ma żadnych zapisów, tzn. nie jest rejestrowana jazda. Kontrola miała miejsce o godz. 9:30. Nieścisłościom podlegały też przejechane kilometry - pokonana przez kierowcę trasa była o ok. 80 km dłuższa niż zarejestrowana na wykresówce. Kierowca pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania oświadczył: ,,(...) na parkingu na tzw. "gierkówce" wyłączyłem jeden z bezpieczników, który odłączał również tachograf. Zrobiłem to w celu zarejestrowania prawidłowego odpoczynku. Chciałem też odebrać wnuki ze szkoły i dlatego mi się spieszyło. Przejechałem bez rejestrowania jazdy około 80 km". Protokół przesłuchania został podpisany przez kierowcę, który nadmienił: "czytałem treść zgodnie z zeznaniami". Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 10 000 zł za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 6 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d. Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. a oraz lit. h u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21) i rozporządzenia WE nr 561/2006. Stosownie do art. 34 rozporządzenia 165/2014: 1) Kierowcy stosują wykresówki w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. 2) Kierowcy odpowiednio chronią wykresówki i nie używają zabrudzonych lub uszkodzonych wykresówek. 3) Jeżeli w wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w stanie używać tachografu zainstalowanego w pojeździe, to okresy, o których mowa w ust. 5 lit. b) ppkt (ii), (iii) oraz (iv), jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf analogowy - wprowadza się na wykresówkę ręcznie, w drodze automatycznej rejestracji lub innym sposobem, czytelnie i nie brudząc wykresówki. Konsekwencją powyższego jest treść Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., który karą pieniężną w wysokości 5 000 zł sankcjonuje nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego na wykresówce wskazań w zakresie aktywności kierowcy i przebytej drogi. W ocenie organu odwoławczego szczegóły techniczne związane z kontrolowanym pojazdem nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. Kluczowe jest stwierdzone naruszenie i dowody wskazujące na jego popełnienie. Nie było zatem konieczności zwrócenia się do warsztatu, do którego skierowano skontrolowany pojazd, w celu stwierdzenia przyczyny zakłócenia pracy tachografu. Kierowca od razu przyznał się bowiem do naruszenia przepisu, a niezgodności wynikają też z wykresówki. Brak przy tym dowodów wskazujących, że na kierowcę wywierano presję, aby złożył zeznania o określonej treści. Organ odwoławczy stwierdził, że aby doszło do przedmiotowego naruszenia nie jest konieczne użycie niedozwolonego urządzenia zakłócającego pracę tachografu. Zakłócenia może dokonać bezpiecznik, którym można bezprawnie regulować włączanie i wyłączanie tachografu. Strona nie złożyła wniosków dowodowych ani dowodów wpływających na rozstrzygnięcie. Nie można więc dać wiary argumentowi, że oględziny pojazdu przeprowadzone w firmie T. nie wykazały ingerencji w tachograf, a jedynie jego awarię, co strona wysnuwa jedynie z nazwy usługi na fakturze - "naprawa instalacji elektrycznej". Brak obciążenia strony zeznaniami kierowcy i obowiązywanie u strony zarządzenia o zakazie fałszowania zapisów urządzeń rejestrujących (którego strona zresztą nie nadesłała) nie oznacza, że strona jest zwolniona z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. To na niej bowiem ciąży obowiązek prawidłowego wyszkolenia personelu i taka organizacja pracy, aby była ona rzeczywiście wykonywana zgodnie z obowiązującymi przepisami. W sprawie nie znajduje więc zastosowania wyłączający odpowiedzialność przewoźnika art. 92c u.t.d. Ciężar dowodu zajścia okoliczności uzasadniających zastosowanie powyższego przepisu spoczywa na przedsiębiorcy. Strona wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego, zarzucając jej naruszenie: 1. przepisów postępowania, a to: a) art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", przez nieuwzględnienie wniosku o: - wystąpienie do firmy T. o opinię o rzeczywistych przyczynach braku zapisu na wykresówce między godz. 8:30 a 9:30, co mogło wyjaśnić, czy brak zapisu był wynikiem niedozwolonego działania czy awarii instalacji, jako że z wystawionej przez tą firmę faktury wynika, że oględziny wykazały awarię instalacji elektrycznej; - ponowne przesłuchanie kierowcy w zakresie udziału skarżącego przy powstaniu nieprawidłowości, co mogło wykazać istnienie przesłanek z art. 92c u.t.d.; było to konieczne z uwagi na: - wywieraną na kierowcę presję podczas składania zeznań, aby przyznał się do ingerencji w urządzenie rejestrujące oraz - konstrukcję urządzenia rejestrującego, gdyż wyłączenie bezpiecznika, które - zgodnie z zeznaniem kierowcy - zostało przez niego dokonane, nie spowodowałoby koniczności jego naprawy; b) art. 80 K.p.a. przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów polegające na bezzasadnym uznaniu że nie ma podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d.; c) art. 107 § 3 K.p.a. przez przytoczenie w uzasadnieniu decyzji argumentów sprzecznych z materiałem dowodowym; 2. przepisu prawa materialnego, a to art. 92c u.t.d. przez jego niezastosowanie, gdyż brak jakiegokolwiek dowodu świadczącego o udziale skarżącego w ewentualnej ingerencji w tachograf, skoro kierowca miał to uczynić z uwagi na pośpiech związany z odebraniem wnuków ze szkoły, a skarżący jako jego pracodawca uprzednio wydał zarządzenie o zakazie fałszowania zapisów urządzeń rejestrujących parametry związanych z jazdą; zarządzenie to przesłano organowi, a jego brak w aktach sprawy obciąża organ; obligowało to organ do zwrócenia się do skarżącego o jego nadesłanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela stanowisko organu, że kierowca kontrolowanego pojazdu zaingerował w urządzenie rejestrujące, co stanowi naruszenie wskazane w lp 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., tj. nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego na wykresówce wskazań w zakresie aktywności kierowcy i przebytej drogi, a jednocześnie nie ma podstaw do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego na podstawie art. 92c u.t.d. Jak wynika z ustaleń faktycznych, dokonanych przez organ na podstawie protokołu kontroli, protokołu przesłuchania kierowcy i danych pobranych z wykresówki, w należącym do skarżącego pojeździe, którym w dniu kontroli wykonywano przewóz drogowy, kierowca wyłączył bezpiecznik skutkując odłączeniem urządzenia rejestrującego (tachografu) w godz. od 8:30 do 9:30 i nierejestrowaniem na wykresówce wskazań w zakresie aktywności kierowcy i przebytej drogi. Organ trafnie przytoczył treść przepisów rozporządzenia 165/2014 wskazującego na obowiązki kierowcy. Podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej stanowi art. 92a ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 10 000 zł za każde naruszenie. Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. określa odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, która oparta jest na zasadach odpowiedzialności administracyjnej. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku niezależnie od tego, kto prowadził pojazd. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi ono odpowiedzialność. Na nim też spoczywa odpowiedzialność za skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA o sygn. akt II GSK 716/10 - dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. stwarza więc domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń. Ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania przy spełnieniu m. in. przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d., których - jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz - nie można interpretować rozszerzająco. W przedmiotowej sprawie organ prawidłowo ustalił i ocenił, że wyłączenie przez kierowcę bezpiecznika uniemożliwiające prawidłowe wskazania tachografu i nierejestrowanie w ten sposób na wykresówce wskazań w zakresie aktywności kierowcy i przebytej drogi należało zakwalifikować jako naruszenie wskazane w lp 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. W odniesieniu do wskazanego wyżej naruszenia lp 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. organ prawidłowo ocenił, że nie zachodzą przesłanki zastosowania wobec skarżącego art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Wskazany wyżej przepis odnosi się więc do wyjątkowych sytuacji, których podmiot wykonujący przewozy drogowe, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. W tym kontekście należy podnieść, że nawet gdyby w umowie o pracę zawarto klauzulę, że za wykroczenia co do czasu pracy i jazdy odpowiada kierowca oraz nawet gdyby skarżący jako pracodawca wydał zarządzenie zakazujące fałszowania danych w urządzenia rejestrujących, nie może to mieć znaczenia dla odpowiedzialności przewoźnika za działania kierowcy. Brak tego zarządzenia w aktach sprawy nie mogło więc mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Nie było również potrzeby ponowne przesłuchanie kierowcy na okoliczność jego udziału w powstaniu nieprawidłowych wskazań urządzenia rejestrującego, gdyż brak jakichkolwiek dowodów na wywieranie na niego presji przy składaniu zeznań. W aktach nie ma żadnego oświadczenia kierowcy w tym zakresie, stąd twierdzenia skarżącego o wywieraniu presji na kierowcę są bezpodstawne. Podpis kierowcy widnieje natomiast pod zeznaniami razem z jego własnoręczną adnotacją "czytałem treść zgodnie z zeznaniami". Wiarygodność zeznań przemawia także za brakiem potrzeby powoływania kolejnych dowodów na okoliczność konstrukcji urządzenia rejestrującego i możliwości jego wyłączenia w sposób wskazany przez kierowcę. Przedsiębiorca nie wskazał z kolei żadnych okoliczności ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że nie miał wpływu na powstanie wskazanego wyżej naruszenia - że nastąpiło ono wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W szczególności brak przekonujących dowodów, że wadliwe wskazania na wykresówce są spowodowane awarią tachografu. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie mogą przemawiać za tym dane zawarte na fakturze nr [...] wystawionej w dniu kontroli w warsztacie firmy T. (k. 54 akt adm.), w szczególności w kontekście zeznań kierowcy co do ingerencji w urządzenie rejestrujące. Nie było więc potrzeby powołania dowodu z opinii firmy T. na okoliczność przyczyn braku zapisów na wykresówce. Powyższe wskazuje, że organ nie naruszył wskazanych w skardze art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie naruszono również art. 107 § 3 K.p.a. stanowiącego, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie powyższe elementy. Podjęto wszelkie konieczne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dano im stosowny wyraz w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.