IV SA/Wa 1725/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Fundacji [...] z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Fundacji [...] z siedzibą w W. (dalej: Fundacja, skarżąca, strona) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 7 lipca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1725/17 skarżącą wezwano do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 29 lipca 2017 r. strona zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach Fundacja podała, że saldo należącego do niej rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniosło 1.230,25 zł, natomiast stan środków w kasie fundacji na dzień złożenia wniosku wyniósł 1.821,09 zł. Wskazała, że w 2016 roku poniosła stratę w wysokości 908,07 zł, natomiast w bieżącym roku kwota uzyskanych przychodów wyniosła 1.222,57 zł, a poniesione koszty 2.263,16 zł. W uzasadnieniu wniosku strona stwierdziła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Istnieje od dwóch lat i jest organizacją pozarządową nienastawioną na zysk. Jej statut nie przewiduje prowadzenia działalności gospodarczej, a wszystkie środki, które znajdą się w przyszłości w dyspozycji fundacji będą przeznaczone na realizację celów statutowych. Skarżąca wskazała dalej, że prowadzi jedynie działalność odpłatną, jednakże rok 2015 został zamknięty ze stratą -233,77 zł, a rok 2016 r. ze stratą -908,07 zł. Zgodnie z bilansem, w 2016 r. koszty odpłatnej działalności pożytku publicznego wyniosły 8.869,85 zł. Strata za rok 2017 r. wynosi -1.040,59 zł. Strona nadmieniła również, że nie zatrudnia pracowników i opiera się w głównej mierze na pracy wolontariuszy. Realizuje doniosłe społecznie cele, w tym działania na rzecz przyjaznego mieszkańcom środowiska. Konkludując, skarżąca stwierdziła, że ze względu na to, iż nie posiada wystarczających środków, aby opłacić wpis od skargi oraz z uwagi na ważny cel społeczny, dla którego została ustanowiona, wnosi o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Przystępując do rozpoznania wniosku Fundacji Pro Bono z siedzibą w Wejherowie o zwolnienie od kosztów sądowych, w pierwszej kolejności należy wskazać, że wedle reguły wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. 2016 r., poz. 40) fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. W świetle art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego przepisu wskazuje, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony, z uwzględnianiem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony - jej możliwości finansowych. Należy także wskazać, że z art. 246 § 2 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis od skargi w sprawie, w której kontroli Sądu podlegać będzie decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, wynosi 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 492/07. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to najwyższa opłata sądowa w sprawie. Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 100 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wysokość ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też ewentualnych wpisów od zażaleń także jednorazowo wyniesie 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192 oraz § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Przy opłatach sądowych ustalonych na wskazanym wyżej poziomie, nie ma podstaw, by stwierdzić, że skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazywana przez Fundację w kolejnych latach strata nie przesądza sama w sobie o złej sytuacji finansowej skarżącej. Z uzasadnienia przedmiotowego wniosku wynika, że od chwili powstania dwa lata temu skarżąca prowadzi działalność określoną w statucie i zamierza przeznaczyć wszystkie środki, które w przyszłości znajdą się w jej dyspozycji na realizację celów statutowych. W Krajowym Rejestrze Sądowym brak jest informacji o zaległościach, bądź likwidacji Fundacji, co mogłoby wskazywać na wyczerpnie posiadanych przez nią środków finansowych (art. 15 ust. 1 ustawy o fundacjach). Zarówno więc podawana przez skarżąca, jak i publicznie dostępne informacje, nie dają podstaw, by twierdzić, aby sytuacja finansowa, w której znajduje się skarżąca nie pozawalała jej na realizację założonych celów. Zarówno zaś zadeklarowane we wniosku saldo rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (1.230,2 zł), jak i stan środków pieniężnych w kasie Fundacji na dzień złożenia wniosku (1.821,09 zł) kilkakrotnie przekraczają wysokość wpisu od skargi na decyzję Ministra Środowiska i są wielokrotnie wyższe niż każda z innych, ewentualnie należnych w sprawie, opłat sądowych. Jeżeli zatem Fundacja, realizując zadania statutowe, kwestionuje decyzję w administracyjnym toku instancji, a następnie składa skargę do sądu administracyjnego, to środki pieniężne zdeponowane, czy to na rachunku bankowym, czy to w kasie, powinna w pierwszej kolejności przeznaczyć na koszty postępowania wywołanego jej skargę. Niewątpliwie bowiem, chcąc realizować szeroko określone w statucie cele fundacji, w tym ........, skarżąca musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów prowadzonych postępowań, w tym kosztów postępowania sądowego. W sytuacji zaś, gdy w statucie Fundacji nie przewidziano prowadzenia działalności gospodarczej, to powinna ona tak korzystnie obracać wniesionym majątkiem, aby przynosił on dochody na realizację założonych celów (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 114/12. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując, należy stwierdzić, że Fundacja posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania wszczętego skargą na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...]. Przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych stanowiłoby zatem nieuzasadnione "przerzucenie" na budżet państwa kosztów prowadzenia przez skarżącą działalności statutowej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.