II SA/Po 410/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji; I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 22 października 2015 r. o sygn. akt IV SA/Po 530/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi Fundacji "[...]" w P. (dalej: Fundacja) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2015 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 2007 r. nr [...] [...]/2007 Burmistrza Gminy S. udzielającej, na wniosek Powiatu M. , zezwolenia na dokonanie wycinki 185 drzew będących własnością Powiatu, rosnących w pasie drogi powiatowej [...] S.–G. –droga wojewódzka nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2014 r. Ów wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wyrokiem z 20 marca 2014 r. o sygn. akt II SA/Po 1267/13 tutejszy Sąd uchylił decyzję SKO w P. z [...] 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z [...] 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ww. decyzji zezwalającej na wycinkę drzew. W jego uzasadnieniu wskazano, że decyzją z [...] 2007 r. Burmistrz Gminy S., na podstawie art. 83 ust. 1 i 3 oraz art. 86 ust. 1 pkt 5, 6 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.; dalej: u.o.p.) udzielił, na wniosek Powiatu [...], zezwolenia na dokonanie wycinki 185 drzew będących własnością Powiatu, rosnących w pasie drogi powiatowej [...] S.–G. –droga wojewódzka nr [...] (dalej: "zezwolenie"). Jednocześnie, w oparciu o art. 107 § 4 k.p.a., organ odstąpił od sporządzenia uzasadnienia. Decyzja ta, wobec niezaskarżenia jej przez stronę, uzyskała przymiot ostateczności. P. E. Okręg W. (dalej: "wnioskodawca" lub "[...]") w piśmie z 20 czerwca 2007 r. wniósł o stwierdzenie nieważności zezwolenia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Podniesiono, że drzewa objęte zezwoleniem rosły na obszarze Natura 2000, a zgodnie z art. 33 u.o.p. projekt przedsięwzięcia o potencjalnym bezpośrednim lub pośrednim wpływie na stan obszaru Natura 2000 podlega ocenie dokonywanej na podstawie tytułu I działu VI ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150; dalej: p.o.ś.), pod względem ewentualnych skutków planu lub przedsięwzięcia w odniesieniu do siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. [...] podniósł, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573), sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko mogą wymagać m.in. drogi publiczne o nawierzchni utwardzonej. Wskazano, że szczegółowymi uwarunkowaniami, związanymi z kwalifikowaniem przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, są m.in. walory przyrodnicze i krajobrazowe, obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk objętych ochroną, w tym obszary sieci Natura 2000, i w takim przypadku niezbędne jest zasięgnięcie opinii wojewody. Ten etap postępowania został, zdaniem [...], pominięty, a zgodnie ze wskazanymi przepisami dla inwestycji planowanej na obszarze Natura 2000 powinien być rozpatrywany wariant alternatywny, co również pominięto. Decyzją z [...] 2008 r. SKO w P. odmówiło stwierdzenia nieważności zezwolenia. Po rozpoznaniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium decyzją z [...] 2008 r. utrzymało w mocy własną uprzednią decyzję. Na skutek skargi [...], tutejszy Sąd wyrokiem z 19 maja 2009 r. o sygn. akt II SA/Po 968/08, uchylił zaskarżoną decyzję SKO z [...] 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] 2008 r. Następnie wyrokiem z 24 sierpnia 2010 r. o sygn. akt II OSK 1300/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną SKO w P. od ww. wyroku WSA. NSA stwierdził, że WSA zasygnalizował organowi, iż prawidłowe zakwalifikowanie wniosku S. M. z 16 października 2006 r. miało przesądzające znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów. Wskazanie prawidłowej podstawy prawnej (art. 83 ust. 1 lub art. 33–35a u.o.p.) oraz ocena ewentualnego naruszenia prawa winna zostać przeprowadzona z uwzględnieniem charakteru tego ewentualnego naruszenia. NSA wyjaśnił, że jeżeli SKO w toku postępowania nieważnościowego poczyniło ustalenia co do ewentualnej możliwości zastosowania w toku postępowania administracyjnego art. 33–35a u.o.p., to rozważania te winny znaleźć odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Brak ustaleń co do ewentualnej możliwości zastosowania art. 33–35a u.o.p. doprowadził do wniosku, iż postępowanie przeprowadzono z naruszeniem przepisów postępowania, i to w takim stopniu, że mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Decyzją z [...] 2011 r. Kolegium ponownie odmówiło stwierdzenia nieważności zezwolenia. Na skutek wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO decyzją z [...] 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję własną. Wyrokiem z 8 lutego 2012 r. o sygn. akt IV SA/Po 1043/11, wydanym po rozpoznaniu skargi [...], tutejszy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z [...] 2011 r. i poprzedzającą ją decyzję z [...] 2011 r. Sąd stwierdził, że organ nie wykonał wytycznych zawartych w wydanych orzeczeniach w odniesieniu do obowiązku zbadania, czy na gruncie złożonego wniosku dopuszczalne było wydanie zezwolenia na wycinkę drzew, czy też taki wniosek z uwagi na planowaną realizację inwestycji był niedopuszczalny ze względu na art. 33–35a u.o.p. WSA wytknął Kolegium, że skoncentrowało się na wykazaniu, iż treść wniosku wyraźnie wskazuje, że inwestor wystąpił o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew, jednak, pomimo wytycznych zawartych w wyrokach, nie zbadał możliwości zastosowania w toku postępowania administracyjnego art. 33–35a u.o.p. Sąd nie zgodził się, że wniosku inwestora nie można odczytywać jako dotyczącego inwestycji drogowej. Planowana wycinka drzew, co wynika wprost z wniosku, była związana z planowaną przebudową drogi, a więc z inwestycją drogową, zatem nie można się zgodzić się z organem, że kwestia wycinki drzew jest sprawą oddzielną od inwestycji budowlanej. Sąd przyznał zaś, że inna jest podstawa prawna wydana zezwolenia na wycinkę drzew, a inna jest podstawa do wydania zezwolenia na realizację planów, jak również inna jest właściwość organów w tych sprawach. Jednakże powyższe regulacje pozostają ze sobą w związku i wprawdzie oba przepisy nie mogą być jednocześnie stosowane, to dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu przewidzianego w art. 33–35a u.o.p. pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. Na uzasadnienie takiej wykładni Sąd powołał, wyrażoną w art. 5 Konstytucji RP i doprecyzowaną w art. 3 pkt 50 p.o.ś., zasadę zrównoważonego rozwoju, jak również przepisy u.o.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zezwolenia: art. 4 ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 9 i art. 2 ust. 2 pkt 5. Regulacje te wskazują, że organ – mając na względzie zasadę zrównoważonego rozwoju oraz wynikający z niej obowiązek organu dbałości o środowisko – po otrzymaniu wniosku na wycinkę tak dużej liczby drzew w związku z realizacją inwestycji drogowej na obszarze Natura 2000 - winien w pierwszej kolejności ustalić, czy w niniejszej sprawie nie będzie miała zastosowania procedura określona w art. 33–35a u.o.p. Dalej Sąd stwierdził, że wprawdzie w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie Wojewody z 2 lutego 2006 r., iż przebudowa drogi powiatowej [...] (nowy numer: [...] S.–U. na długości 7.157 m nie spowoduje negatywnych skutków dla obszaru Natura 2000, to jednak z uwagi na fakt, iż nie dysponuje aktami Wojewody związanymi z wydaniem takiego oświadczenia, brak jest możliwości dokonania oceny, czy oświadczenie to dotyczy dokładnie tej samej inwestycji, do której odnosi się zezwolenie. Sąd wskazał, że opis charakteru prac w tym oświadczeniu nie obejmuje wycinki drzew, a podniesiono w nim, że główne zagrożenie dla tego obszaru to wyrąb starodrzewu i drzew dziuplastych. WSA podniósł, że co do tej samej inwestycji Burmistrz wydał postanowienie z 18 grudnia 2003 r. o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Obowiązkiem organu było ustalenie, czy podstawą wydania oświadczenia Wojewody był ten sam projekt przebudowy drogi z zaznaczonymi drzewami do wycięcia, co pozwoli ocenić, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 33–35a u.o.p. Sąd uznał, że w razie ustalenia, iż Wojewoda wydał ww. oświadczenie na podstawie projektu budowlanego, który załączono następnie do wniosku o wydanie decyzji na wycinkę drzew, brak było podstaw do wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 34 u.o.p., ponieważ z oświadczenia tego jednoznacznie wynika, iż planowana przebudowa drogi mogła mieć istotne negatywne oddziaływanie na obszar Sieci Natura 2000. Zdaniem Sądu wydanie zezwolenia (art. 34 u.o.p.) uzależnione jest właśnie od tego negatywnego wpływu na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania Kolegium decyzją z [...] 2012 r. odmówiło stwierdzenia nieważności zezwolenia. Wskutek wniosków [...] i Fundacji o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO decyzją z [...] 2013 r. utrzymało w mocy własną decyzję. Przywołanym wyrokiem z 20 marca 2014 r. o sygn. akt II SA/Po 1267/13, wydanym na skutek skargi Fundacji, tutejszy Sąd uchylił ww. decyzję SKO z [...] 2013 r. i poprzedzającą ją decyzję z [...] 2012 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że Kolegium dopuściło się naruszenia art. 153 p.p.s.a., poprzez niedopuszczalne wyrażenie poglądu, iż skoro art. 33–35a u.o.p. znajdują się w części ustawy dotyczącej form ochrony przyrody, a przepisy dotyczące wydania zezwolenia na usunięcie drzew znajdują się w części dotyczącej ochrony terenów zadrzewień i zieleni, to wydanie decyzji na usunięcie drzew nie podlega przepisom dotyczącym form ochrony przyrody, a wyłącznie przepisom dotyczącym ochrony terenów zieleni i zadrzewień. Sąd uznał, że pogląd ten stoi w sprzeczności z wiążącą oceną prawną zawartą w wyroku sygn. akt IV SA/Po 1043/11, gdzie wskazano, iż choć inna jest podstawa prawna wydania zezwolenia na wycinkę drzew, a inna wydania zezwolenia na realizację planów mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, jak również inna jest właściwość organów w tych sprawach, to regulacje te pozostają ze sobą w związku i wprawdzie oba przepisy nie mogą być jednocześnie stosowane, jednakże dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu przewidzianego w art. 33–35a u.o.p. pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. Dalej WSA podkreślił, że przy wykładni pojęć użytych w art. 33 ust. 1 i art. 34 u.o.p. uwzględniać należy cele dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22 lipca 1992 r., dalej: "dyrektywa siedliskowa"). Zgodnie z art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii całego społeczeństwa. Zdaniem Sądu oznacza to, że pojęcia działania, czy też przedsięwzięcia, o jakich mowa w art. 33 i art. 34 u.o.p. wykładać należy szeroko i w połączeniu z innymi zamierzeniami dotyczącymi danego obszaru podlegającego ochronie. W realiach niniejszej sprawy również wycinka drzew nie tylko może, ale wręcz musi być oceniana pod kątem weryfikacji, czy nie stanowi ona działania mogącego w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Sąd uznał, że błędna wykładnia przepisów prawa materialnego dokonana przez Kolegium powiązana była z niewłaściwą realizacją wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku sygn. akt IV SA/Po 1043/11. W wyroku tym wskazano, że obowiązkiem organu było ustalenie, czy podstawą wydania przez Wojewodę oświadczenia z 2 lutego 2006 r. był ten sam projekt przebudowy drogi z zaznaczonymi drzewami do wycięcia, który załączono następnie do wniosku o wydanie zezwolenia. Podkreślono, że pomimo jednoznacznych wytycznych, Kolegium nie przeprowadziło dowodów w tym zakresie, ograniczając się do wystąpienia do Wojewody z prośbą o interpretację oświadczenia z 2 lutego 2006 r. i uzyskania odpowiedzi oraz przedstawienia wywodów jakoby wniosek o wydanie zezwolenia i oświadczenie Wojewody dotyczyły tego samego zamierzenia. Powyższe wystąpienie przez SKO do Wojewody stanowiło, zdaniem Sądu, naruszenie prawa procesowego, bowiem było próbą doprowadzenia do zastąpienia organu administracji prowadzącego postępowanie nieważnościowe w rozstrzygnięciu sprawy przez inny organ. Samodzielnych ustaleń Kolegium nie można zaś zastępować ocenami innego organu, nieorzekającego w sprawie. Kolegium powinno uzyskać wgląd do akt postępowania Wojewody i samodzielnie porównać dokumentację przedłożoną przez inwestora Wojewodzie z dokumentacją dołączoną do wniosku o wydanie zezwolenia. Pozwoliłoby to na ustalenie, czy Wojewoda oświadczeniem obejmował także ten element zamierzeń inwestycyjnych zarządcy drogi, jakim była wycinka 185 drzew rosnących wzdłuż tej drogi. WSA stwierdził, że w świetle wcześniejszych wytycznych (wyrok sygn. akt IV SA/Po 1043/11), ustalenie, że w dokumentacji przedłożonej Wojewodzie przed wydaniem oświadczenia z 2 lutego 2006 r. wskazane były drzewa przeznaczone do wycięcia w związku z modernizacją drogi, skutkować będzie stwierdzeniem, iż Wojewoda dokonał oceny, że powyższa wycinka nie będzie miała negatywnego wpływu na obszar Sieci Natura 2000, co z kolei pozwoli na stwierdzenie, iż Burmistrz uprawniony był do wydania decyzji o wyrażeniu zgody na wycięcie 185 drzew. W przypadku ustalenia zaś, iż w tej dokumentacji brak było wskazania, że inwestycja w postaci modernizacji drogi wiązać się będzie z wycinką 185 drzew wzdłuż tej drogi, na organie rozpatrującym wniosek o stwierdzenie nieważności zezwolenia spocznie obowiązek dokonania samodzielnej oceny, czy niniejsza wycinka 185 drzew była działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Zdaniem WSA nie można wykluczyć konieczności uzyskania w tym zakresie opinii biegłego, albowiem ustalenie, czy dane działanie może w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na te gatunki, wymagać może wiadomości specjalnych, których nie posiada organ. Sąd zaznaczył, że poczynienie tychże ustaleń jest niezbędne, bowiem dopiero wykluczenie możliwości zastosowania trybu z art. 33-35a u.o.p. pozwala na wydanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. Wykluczenie konieczności procedowania w trybie art. 33-35a u.o.p. wymaga zaś ustalenia, iż niniejsze zamierzenie nie jest działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Ponadto Sąd wskazał, że Kolegium winno też ustalić, czy w dacie wydania zezwolenia obszar wycinki drzew, był obszarem projektowanym do objęcia ochroną w ramach sieci obszarów Natura 2000, czy też został już zatwierdzony. Jest to niezbędne, gdyż – jak wyjaśnił Sąd z powołaniem się na wynikającą z art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, "zasadę ostrożności", na której oparta jest polityka Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska, a także na odnośne przepisy dyrektywy siedliskowej oraz orzecznictwo ETS – że w odniesieniu do projektowanych obszarów Natura 2000 konieczne jest przeprowadzenie oceny, o której mowa w art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej (implementowanym przez art. 33 ust. 3 u.o.p.), jednakże niedozwolone jest stosowanie procedury przewidzianej w art. 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej (implementowanym przez art. 34 u.o.p.) do czasu ich zatwierdzenia przez Komisję Europejską. Zdaniem Sądu w świetle wiążącego Polskę orzecznictwa wspólnotowego należy przyjąć, że wobec przedsięwzięć mogących znacząco negatywnie oddziaływać na projektowane obszary Natura 2000 konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania, o której mowa w art. 33 ust. 3 u.o.p. Jednakże jeżeli w trakcie takiej oceny stwierdzi się znaczące negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na dany obszar, nie jest dozwolone wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia, nawet jeśli spełnia ono przesłanki, o których mowa w art. 34 u.o.p. (czyli za jego realizacją przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, wykazano brak rozwiązań alternatywnych, a także zapewnione zostanie wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów "Natura 2000"). W takim przypadku zgoda może być wydana dopiero po zatwierdzeniu danego obszaru Natura 2000 przez Komisję Europejską. W rezultacie Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO winno uzupełnić postępowanie w powyższym zakresie, w tym zwłaszcza przeprowadzić dowód z akt postępowania Wojewody (opinia z 2.02.2006 r.), a następnie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem powyższych i uprzednich ocen prawnych. W wyniku powyższego, Kolegium decyzją z [...] 2014 r. odmówiło stwierdzenia nieważności zezwolenia. Wyjaśniło, że przed złożeniem wniosku o zezwolenie Starosta zwrócił się (pismo z 19.01.2006r.) do Wojewody o wydanie oświadczenia Natura 2000. Pismo to, poza informacją, iż inwestycja wiąże się z usunięciem drzew i gałęzi wchodzących w skrajnię drogową, nie zawierało wykazu drzew przeznaczonych do wycinki. To zaś na Wojewodzie jako organie odpowiedzialnym za monitorowanie obszarów sieci Natura 2000, który wydał żądane oświadczenie, ciążył obowiązek zbadania, czy inwestycja drogowa, wiążąca się z wycinką części przydrożnych drzew, będzie negatywnie oddziaływać na środowisko. Skoro Wojewoda wydał oświadczenie, że po przeprowadzeniu oceny nie przewiduje, aby przedsięwzięcie to mogło mieć istotne negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 oraz, że nie ma potrzeby dokonania oceny, o której mowa w art. 6 (3), to SKO nie ma podstaw do kwestionowania tego stanowiska. Wiązałoby się z przekroczeniem kompetencji Kolegium. Podkreślono, że z dokumentacji Urzędu Wojewódzkiego wynika, iż nie było wymogu dostarczenia zestawienia drzew przeznaczonych do wycinki. Jedynym dokumentem wymaganym do wydania oświadczenia była mapa z naniesionym przebiegiem modernizowanej drogi. Wojewoda zaś oceniał, jakie dokumenty są mu niezbędne do zajęcia stanowiska i w razie potrzeby mógł wezwać Starostę do ich uzupełnienia. SKO stwierdziło, że wniosek Starosty z 16 października 2006 r. o zezwolenie oraz wniosek Starosty z 19 stycznia 2006 r. o wydanie oświadczenia Natura 2000 związane były z tą samą inwestycją – przebudową drogi powiatowej nr [...] Kolegium podkreśliło, że w procesie wydania przez Wojewodę oświadczenia uczestniczył Wojewódzki Konserwator Przyrody (dalej: WKP), który miał wiedzę o tym, że przedmiotowa inwestycja drogowa, znajdująca się na terenie obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 "Puszcza Notecka", wiąże się z wycinką drzew, a mimo to podtrzymał swe stanowisko, iż przedsięwzięcie to nie będzie miało negatywnego wpływu na gatunki zwierząt i roślin oraz siedliska, dla których obszar ten został wyznaczony. Kolejny raz WKP w piśmie z 24 kwietnia 2008 r.) skierowanym do [...] wyjaśnili, że przeprowadzona w dniach 17–21 grudnia 2007 r. kontrola końcowa ww. zadania inwestycyjnego nie wykazała nieprawidłowości, w tym dotyczących zgodności realizacji projektu z polityką ochrony środowiska Unii Europejskiej, które stanowiłyby podstawę do wstrzymania dofinansowania. Wskazano też, że zwrócono się do PTOP "S. " o opinię, czy przedmiotowa wycinka drzew na początku 2007 r. mogła znacząco negatywnie wpłynąć na kolonię rozrodczą nocka dużego, dla ochrony której wyznaczono specjalny obszar siedlisk Natura 2000 S. i uzyskano odpowiedź (z 21.04.2008r.), że prawdopodobieństwo zaistnienia takiego wpływu jest znikome. SKO stwierdziło, że wiedza o siedliskach nietoperzy jest wiedzą powszechną, dostępną przeciętnie wykształconemu człowiekowi. Członkowie Kolegium kierując się doświadczeniem życiowym i wiadomościami pozyskanymi podczas edukacji szkolnej są w stanie ocenić, że informacja przekazana przez PTOP "[...]" WKP dotycząca siedlisk nietoperzy jest rzetelna. Uznano, że trudno wyobrazić sobie sytuację, że Wojewoda wydając oświadczenie z 2 lutego 2006 r. nie brał pod uwagę wszystkich chronionych gatunków, dla których utworzony został obszar Natura 2000. Zgromadzona dokumentacja fotograficzna wskazuje, że drzewa rosnące w pasie drogi powiatowej S.-U. nie są jedynym zadrzewieniem istniejącym wśród pól otaczających tę drogę, gdzie mogą znaleźć schronienie gatunki ptaków żyjących w krajobrazie rolniczym. Istotne jest też, że na 665 drzew rosnących przy drodze powiatowej nr 17736P między S. a [...], w dacie złożenia wniosku o zezwolenie, do wycięcia przewidziano 185 drzew. W związku z projektowaną przebudową drogi nie planowano wycięcia całej alei drzew, lecz pozostawiono przeważającą ich część i w miejsce wyciętych drzew przewidziano nowe nasadzenia, które zostały wykonane. Skoro zaś Wojewoda jako organ odpowiedzialny za ochronę obszaru Natura 2000 nie dopatrzył się znaczącego wpływu inwestycji drogowej, związanej z wycinką części drzew przydrożnych, rosnących w pasie drogowym, na obszar Natura 2000, to wyłączone zostało w odniesieniu do opisanej inwestycji drogowej, związanej z wycinką drzew, stosowanie przepisów art. 33–35a u.o.p. Dlatego zdaniem Kolegium, wobec oświadczenia Wojewody z 2 lutego 2006 r. prawidłowo Burmistrz orzekł w sprawie wycinki drzew na podstawie art. 83 u.o.p. Kolegium wskazało też, że w ramach realizacji zaleceń zawartych w wyroku o sygn. akt II SA/Po 1267/13 ustalono, iż wniosek Starosty dotyczył projektowanego obszaru Natura 2000 Puszcza Notecka PLB300015, który został zatwierdzony już po wydaniu zezwolenia, rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 179, poz. 1275). Reasumując Kolegium uznało, że kontrolowane zezwolenie nie narusza prawa, tym bardziej w sposób rażący, jak i nie wystąpiły pozostałe przesłanki nieważnościowe. Dodało, że zezwolenie nie doprowadziło do znaczącego uszczerbku w środowisku obszaru Natura 2000, a tylko znaczne (istotne) oddziaływanie planowanej inwestycji na środowisko wymagało dalszej oceny i podjęcia działań na podstawie art. 35a u.o.p. Przepis ten został dodany przez art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 113, poz. 954), wszedł w życie 28 lipca 2005 r. i nie obowiązywał w dacie wydania obu decyzji związanych z inwestycją drogową, tj. decyzji o warunkach zabudowy (z 31.12.2003r.) oraz pozwolenia na budowę (z 21.02.2005r.). Wydane zostało zaś postanowienie Burmistrza z 18 grudnia 2003 r. o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko dla ww. inwestycji, a ponadto samo wycięcie drzew nie będzie miało istotnego wpływu na obszar Natura 2000. WKP po kontroli z 17–21 grudnia 2007 r., stwierdził, że nie doszło do nieprawidłowości dotyczących zgodności realizacji projektu z polityką ochrony środowiska Unii Europejskiej. W wyniku wniosku Fundacji o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium decyzją z [...] 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z [...] 2014 r., popierając swe dotychczasowe stanowisko. Na skutek skargi Fundacji tutejszy Sąd powołanym na wstępie wyrokiem z 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję SKO w P. z dnia [...] 2014 r. Sąd uwzględnił uprzednio wydane prawomocne wyroki wydane w niniejszej sprawie (wyrok WSA w Poznaniu z 19 maja 2009 r. o sygn. akt II SA/Po 968/08, od którego skarga kasacyjna wniesiona przez SKO została oddalona wyrokiem NSA z 24 sierpnia 2010 r. o sygn. akt II OSK 1300/09, wyrok WSA w Poznaniu z 08 lutego 2012 r. o sygn. akt IV SA/Po 1043/11 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 20 marca 2014 r. o sygn. akt II SA/Po 1267/13). W rezultacie Sąd uznał, że zaskarżone decyzje SKO nie mogą się ostać w obrocie prawnym, gdyż doszło do naruszenia art. 153 i art. 170 P.p.s.a. poprzez niewyczerpujące wykonanie wytycznych i niepełne uwzględnienie ocen zawartych w ww. wyrokach. Sąd stwierdził, że oba składy Kolegium ponownie orzekające w sprawie, jak i Sąd w obecnym składzie, pozostawali związani oceną prawną i wytycznymi zawartymi w ww. wyrokach WSA i NSA. W związku z tym podkreślono, że w wyroku o sygn. akt II SA/Po 1267/13 tutejszy Sąd przypomniał, że w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt IV SA/Po 1043/11 wprost wskazano, że choć inna jest podstawa prawna wydana zezwolenia na wycinkę drzew, a inna jest podstawa do wydania zezwolenia na realizację planów mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, jak również inna jest właściwość organów w tych sprawach, to jednak powyższe regulacje pozostają ze sobą w związku i wprawdzie oba przepisy nie mogą być jednocześnie stosowane, jednakże dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu przewidzianego w art. 33–art. 35a u.o.p. pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. Ocena ta została dodatkowo wzmocniona, poprzez odwołanie się do odnośnych przepisów tzw. dyrektyw siedliskowej (zwłaszcza jej art. 6 ust. 3), w wyroku o sygn. akt II SA/Po 1267/13, w którym wskazano, że pojęcia "działania", czy też "przedsięwzięcia", o jakich mowa w art. 33 i art. 34 u.o.p. wykładać należy szeroko i w połączeniu z innymi zamierzeniami dotyczącymi danego obszaru podlegającego ochronie. Oznacza to, że również wycinka drzew nie tylko może, ale wręcz musi być oceniana pod kątem weryfikacji, czy nie stanowi ona działania mogącego w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Przesądzono zatem, że niniejsza wycinka powinna podlegać ocenie także przez pryzmat regulacji art. 33-art. 35a u.o.p. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania zezwolenia. Dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu z art. 33–art. 35a u.o.p. pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. Sąd przywołał ówcześnie obowiązujące przepisy art. 33–art. 35a u.o.p., by następnie wskazać, że w ich kontekście dodatkowo przesądzono w wyroku o sygn. akt II SA/Po 1267/13 – z powołaniem się na wynikającą z art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską "zasadę ostrożności", na której opiera się polityka Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska, a także na przepisy dyrektywy siedliskowej oraz orzecznictwo ETS – że w odniesieniu do projektowanych obszarów "Natura 2000" konieczne jest przeprowadzenie oceny, o której mowa w art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej (implementowanym przez art. 33 ust. 3 u.o.p.), jednakże niedozwolone jest stosowanie procedury przewidzianej w art. 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej (implementowanym przez art. 34 u.o.p.) do czasu ich zatwierdzenia przez Komisję Europejską. W konsekwencji Sąd uznał w świetle wiążącego Polskę orzecznictwa wspólnotowego, że wobec przedsięwzięć mogących znacząco negatywnie oddziaływać na projektowane obszary "Natura 2000" konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania, o której mowa w art. 33 ust. 3 u.o.p. Jednakże jeżeli w trakcie takiej oceny stwierdzone zostanie znaczące negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na dany obszar, nie jest dozwolone wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia, nawet jeśli spełnia ono przesłanki, o których mowa w art. 34 u.o.p. (czyli nawet jeśli za jego realizacją przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, wykazano brak rozwiązań alternatywnych, a także zapewnione zostanie wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów "Natura 2000"). W takim przypadku zgoda może być wydana dopiero po zatwierdzeniu danego obszaru "Natura 2000" przez Komisję Europejską. Podkreślono też, że powyższa ocena prawna pozostaje aktualna i relewantna na obecnym etapie sprawy, gdyż, jak ustaliło Kolegium (decyzja z 28.11.2014 r.), w dacie wydawania zezwolenia obszar planowanej wycinki drzew, był obszarem dopiero "projektowanym", w powyższym rozumieniu, do objęcia ochroną w ramach obszaru Natura 2000, tj. projektowanym obszarem Natura 2000 Puszcza Notecka, który to obszar został zatwierdzony już po wydaniu zezwolenia, rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 179, poz. 1275), z dniem 13 października 2007 r. Dalej Sąd wskazał, że w wyrokach o sygn. akt IV SA/Po 1043/11 i II SA/Po 1267/13 przesądzono, że wykluczenie konieczności procedowania w trybie art. 33–art. 35a u.o.p. wymaga ustalenia, iż zamierzenie nie jest działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Powyższa wiążąca ocena prawna musi być rozumiana tak, że, a contrario, ewentualne ustalenie, iż "zamierzenie" jest działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, nie pozwala na pominięcie procedury przewidzianej w art. 33–art. 35a u.o.p. W konsekwencji pominięcie w takich warunkach owej procedury przy wydawaniu na podstawie art. 83 u.o.p. decyzji zezwalającej na wycinkę drzew będzie musiało zostać uznane za wadę polegającą na wydaniu tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. Takiej kwalifikacji prawnej nie stoi na przeszkodzie prima facie proceduralny charakter wady (wyrażającej się wszak, w ostatecznym rozrachunku, w niewdrożeniu określonej procedury szczególnej), gdyż przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie przepisów o charakterze ustrojowym (kompetencyjnym), a nawet przepisów procesowych. Wniosek taki pozostaje spójny z wytycznymi wyroku sygn. akt II SA/Po 1267/13, z których wynika, że SKO winno ustalić – w drodze uzyskania wglądu do akt postępowania Wojewody (dot. oświadczenia z 2.02.2006r.,stwierdzającego, iż przebudowa drogi powiatowej [...], nowy nr: [...], nie spowoduje negatywnych skutków dla obszaru Natura 2000) – czy Wojewoda oświadczeniem tym obejmował też ten element zamierzeń inwestycyjnych zarządcy drogi, jakim była wycinka 185 drzew wzdłuż tej drogi. Dalej Sąd wskazał, że ustalenie, iż w dokumentacji przedłożonej Wojewodzie przed wydaniem oświadczenia wskazane były drzewa przeznaczone do wycięcia w związku z modernizacją drogi, skutkować będzie stwierdzeniem, że Wojewoda jako właściwy organ dokonał oceny, iż powyższa wycinka nie będzie miała negatywnego wpływu na obszar Sieci Natura 2000, co z kolei pozwoli na stwierdzenie, iż Burmistrz uprawniony był do wydania zezwolenia. W przypadku ustalenia zaś, że w dokumentacji Wojewody brak było wskazania, że opiniowana inwestycja drogowa wiązać się będzie z wycinką 185 drzew wzdłuż tej drogi, to na organie rozpatrującym wniosek o stwierdzenie nieważności zezwolenia spocznie obowiązek dokonania samodzielnej oceny, czy wycinka owych 185 drzew była działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Nie można przy tym wykluczyć konieczności uzyskania w tym zakresie opinii biegłego, albowiem ustalenie, czy dane działanie może w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na te gatunki wymagać może wiadomości specjalnych, których nie posiada organ. Sąd stwierdził, że SKO wywiązało się z obowiązku przeprowadzenia dowodu z akt postępowania Wojewody i że w rezultacie przeglądu tych akt niewadliwie ustaliło, iż zgromadzona w nich dokumentacja nie zawierała wykazu drzew przeznaczonych do wycinki, objętych późniejszym zezwoleniem. W konsekwencji Sąd uznał, że zaktualizowały się wytyczne z wyroku sygn. akt II SA/Po 1267/13, w myśl których w przypadku ustalenia, iż w dokumentacji Wojewody brak było wskazania, że opiniowana inwestycja wiązać się będzie z wycinką 185 drzew wzdłuż drogi, to na organie rozpatrującym wniosek o stwierdzenie nieważności zezwolenia spocznie obowiązek oceny, czy niniejsze przedsięwzięcie było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Nie można przy tym wykluczyć konieczności uzyskania w tym zakresie opinii biegłego. Sąd ocenił, że tym wytycznym Kolegium nie sprostało, czym naruszyło art. 153 i art. 170 p.p.s.a., albowiem nie przeprowadziło dowodu z opinii biegłego. Statusu tego nie miało żadne z pism WKP (w tym z 28.11.2007r.), ani też pismo z 21 kwietnia 2008 r. działacza PTOP "[...]", gdyż nie spełniają wymogów, jakie opinii biegłego stawiają przepisy K.p.a. Ponadto, dokumenty te nie zostały sporządzone w związku z rozpoznawaną sprawą i na jej potrzeby, a jedynie do akt tej sprawy zostały one "włączone". Zdaniem Sądu, skoro SKO nie uznało za konieczne przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, to przynajmniej winno dokonać "samodzielnej oceny" we wskazanym zakresie. Tymczasem obie decyzje Kolegium z [...] 2015 r. i z [...] 2014 r. takiej oceny nie zawierają. Należałoby oczekiwać od organu co najmniej precyzyjnego wskazania: na jaki to konkretnie obszar (obszary) sieci Natura 2000 to przedsięwzięcie (wycinka) mogło w sposób znaczący oddziaływać (w decyzji z 28.11.2014 r. wskazano obok obszaru Natura 2000 Puszcza Notecka także "specjalny obszar siedlisk Natura 2000 S.", bez wyjaśnienia wzajemnej relacji pomiędzy obszarami), jakich chronionych gatunków zwierząt lub roślin występujących na tych obszarach oddziaływanie to mogło, choćby potencjalnie, dotyczyć (w decyzji z 28.11.2014 r. "z imienia" wymieniono tylko nietoperza nocka dużego i to pomimo, że skarżąca stale wskazywała także na konieczność uwzględnienia w analizie kilku gatunków ptaków), oraz z jakich względów uznano, iż takie znaczące oddziaływanie rzeczywiście wystąpiło, bądź nie. Dalej Sąd wskazał, że SKO formułując pogląd o braku istotnego, negatywnego wpływu dokonanej wycinki drzew, której dotyczyło zezwolenie, na obszar Natura 2000, oparło się w istocie nie na własnej ocenie, lecz na ocenach formułowanych przez inne podmioty (organy). Świadczy to o niedostatecznym zrozumieniu sensu i mocy wiążącej wytycznych WSA nakładających na Kolegium obowiązek dokonania samodzielnej oceny kwestii oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Bazowanie zaś na ocenach wynikających z pism Wojewody lub WKP (lub innych podmiotów) stanowi naruszenie prawa procesowego będące "próbą doprowadzenia do zastąpienia organu administracji prowadzącego postępowanie nieważnościowe w rozstrzygnięciu sprawy przez inny organ". W ocenie Sądu, podobnie pozorny charakter mają też twierdzenia SKO przybierające postać "merytorycznej oceny" poglądu wyrażonego w piśmie PTOP "[...]" z 21 kwietnia 2008 r. o znikomym prawdopodobieństwie tego, aby niniejsza wycinka drzew mogła znacząco negatywnie wpłynąć na kolonię rozrodczą nocka dużego, dla ochrony której wyznaczono specjalny obszar siedlisk Natura 2000 S.. Sąd nie podzielił stanowiska Kolegium, że "wiedza o siedliskach nietoperzy jest wiedzą powszechną (notoryjną), dostępną przeciętnie wykształconemu człowiekowi." Przeciwnie, uznał takie wiadomości – a już na pewno pozostałą wiedzę niezbędną do przeprowadzenia rzetelnej oceny, czy dane przedsięwzięcie (tu: polegające na wycince 185 drzew) było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 – za domenę wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Reasumując Sąd podał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno uzupełnić postępowanie wyjaśniające o dowód z opinii biegłego przeprowadzony na okoliczność, czy przedsięwzięcie wycinki 185 drzew, dla której wydane zostało zezwolenie, było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 – w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zezwolenia). Następnie – w oparciu o konkluzje z tej opinii i przy uwzględnieniu ocen prawnych wyrażonych w wydanych w sprawie wyrokach sądowych – organ ten winien rozstrzygnąć kwestię ewentualnej nieważności zezwolenia, w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy SKO w P. decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności zezwolenia. W uzasadnieniu wskazano, że Starosta, przed złożeniem wniosku o przedmiotowe zezwolenie, zwrócił się do Wojewody o wydanie oświadczenia Natura 2000 (pismo z 19.01.2006r.), wskazując: "Uprzejmie prosimy o wydanie Oświadczenia Natura 2000 dla projektu "Przebudowa drogi powiatowej [...] (nowy nr: [...] P) S. - [...] na długości: 7157 m, wraz z budową ścieżki rowerowej na odcinku od wiaduktu kolejowego do ośrodków wypoczynkowych o długości 1703 m." Modernizacja drogi polegać będzie na wykonaniu odnowy nawierzchni bitumicznej poprzez nałożenie warstwy wyrównawczej i warstwy ścieralnej oraz na wykonaniu korekty łuków poziomych wraz z usunięciem drzew i gałęzi wchodzących w skrajnię drogowa a także na odwodnieniu drogi. W ramach projektu zostaną też wykonane: modernizacja chodników, przebudowa i budowa zatok autobusowych, zjazdów z drogi, modernizacja deptaka do ośrodków wypoczynkowych, wykonanie miejsc awaryjnego postoju oraz budowa wzdłuż drogi, w początkowym jej odcinku ścieżki rowerowej. Docelowa szerokość jezdni w miejscowości S. wynosić będzie 6,5 m a na pozostałym odcinku 5,5 m. Ścieżka rowerowa o szerokości 2 m wykonana będzie z kostki betonowej typu "Domino. Powiat aplikuje o dofinansowanie projektu ze środków unijnych w ramach ZPORR. W załączeniu przesyłamy mapkę z naniesionym przebiegiem modernizowanej drogi." Kolegium stwierdziło, że zgodnie z zaleceniami Sądu dokonało przeglądu akt Urzędu Wojewódzkiego uznając, że pismo Starosty, poza informacją, że inwestycja wiąże się z usunięciem drzew i gałęzi wchodzących w skrajnię drogową nie zawierało wykazu drzew przeznaczonych do wycinki. Dalej SKO stwierdziło, że to na Wojewodzie wydającym to oświadczenie Natura 2000 z 2 lutego 2006 r. ciążył obowiązek zbadania, czy inwestycja drogowa, wiążąca się z wycinką części przydrożnych drzew, będzie negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000. Skoro Wojewoda wydał oświadczenie, że nie przewiduje, aby przedsięwzięcie to mogło mieć istotne negatywne oddziaływanie na obszar Sieci Natura 2000 i chronione prawem polskim oraz, że nie ma potrzeby dokonania oceny, o której mowa w art. 6 (3), to Kolegium nie ma podstaw do kwestionowania tego stanowiska. Zdaniem Kolegium wniosek Starosty do Burmistrza S. o zezwolenie na wycinkę drzew i wniosek Starosty do Wojewody o wydanie oświadczenia Natura 2000 dla ww. projektu związane są z tą samą inwestycją drogową - przebudowa drogi powiatowej nr [...] 736 P. Burmistrz S. w zezwoleniu zajmował się sprawą wycinki drzew na odcinku S.-G. tj. części projektowanej przebudowywanej drogi powiatowej nr [...] P. Miejscowość G. położona jest przy ww. drodze powiatowej między S. a [...]. Do jednoznacznej oceny, czy badana przez Wojewodę przy wydaniu oświadczenia z 2 lutego 2006r. inwestycja jest tą samą inwestycją, co związana z wydaniem zezwolenia przez Burmistrza S., Kolegium zobowiązane zostało w wyroku z 8 lutego 2012r. sygn. akt IV SA/Po 1043/11. Stanowisko Kolegium znalazło potwierdzenie w aktach w dokumentacji technicznej projektu przebudowy, mapie zasadniczej, załączonych do akt I instancji oraz mapie dołączonej do wniosku Starosty z 19 stycznia 2006r. złożonego do Wojewody. Kolegium podało, że w procesie wydania oświadczenia Wojewody uczestniczył też WKP, wskazując w swoim piśmie z dnia [...] 2007r., że inwestycja znajduje się na terenie obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 "Puszcza Notecka" (kod obszaru PLB300015), obejmującego w woj. wlkp. pow. 136167,6 ha, 67% tego obszaru stanowią lasy, głównie sosnowe, znajduje się tu 50 jezior. Występuje w nim co najmniej 30 gatunków ptaków z zał. I Dyrektywy Ptasiej, 7 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi. Duży obszar leśny oraz liczne jeziora są ostoją rzadkich i zagrożonych gatunków ptaków i ssaków. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że inwestycja znajduje się na południowym najmniej zalesionym skraju tego obszaru oraz że nie jest to budowa nowej, lecz modernizacja już istniejącej drogi, dzięki której zwiększy się bezpieczeństwo ruchu drogowego, podtrzymał stanowisko, że przedsięwzięcie to nie będzie miało negatywnego wpływu na gatunki zwierząt i roślin oraz siedliska, dla których ochrony obszar ten został wyznaczony." Kolegium uznało, że z z pisma tego wynika, że WKP posiadał wiedzę o tym, że inwestycja drogowa wiąże się z wycinka drzew. Dodano, że WKP w piśmie z 24 kwietnia 2008r. skierowanym do M. S. Prezesa Zarządu Okręgu Wlkp. [...] (obecnie Prezesa F. dy ) wyjaśnił, że: "... od 17 do 21 grudnia 2007r. została przeprowadzona kontrola końcowa na miejscu u Beneficjenta, dotycząca wykonania zadania inwestycyjnego, podczas której nie stwierdzono nieprawidłowości, w tym dotyczących zgodności realizacji projektu z polityką ochrony środowiska Unii Europejskiej, które stanowiłyby podstawę do wstrzymania dofinansowania w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego." W piśmie tym wskazano też, że w związku z treścią pisma M. S. z 4 sierpnia 2008r. WKP zwrócił się do PTOP "[...]", które m.in. było inicjatorem wyznaczenia tego obszaru Natura 2000 w S., o opinię czy wycinka drzew, którą przeprowadzono w ramach remontu drogi S. - [...] na pocz. 2007 r., mogła znacząco negatywnie wpłynąć na kolonię rozrodczą nocka dużego, dla ochrony której wyznaczono specjalny obszar siedlisk Natura 2000 S. (kod obszaru PLH300013). W odpowiedzi PTOP "[...]" wskazało, że prawdopodobieństwo zaistnienia takiego wpływu jest znikome, wyjaśniając, że nocek duży jest gatunkiem żerującym przede wszystkim w luźnych drzewostanach, gdzie poluje głównie na duże, naziemne owady. Drzewa nie mają również istotnego znaczenia jako kryjówki nocków dużych - sporadycznie osobniki tego gatunku spotyka się w dziuplach ale na terenach leśnych. Zagrożeniem dla kolonii nocka dużego, wymienionym w Standardowym Formularzu Danych dla obszaru "S.", jest zmiana mikroklimatu, którą należy rozumieć jako zmiany w mikroklimacie kryjówki nietoperzy, w tym przypadku strychu zajmowanego przez kolonię. PTOP uznało, że wycinka drzew przydrożnych przy drodze S.-U. nie miała znaczącego wpływu na stan obszaru Natura 2000. Na tym tle Kolegium decyzją z [...] 2014r. stwierdziło, iż przedmiotowa wycinka 185 drzew nie stanowiła zagrożenia dla siedlisk nietoperzy. Jednakże ocenę tę podważył w wyroku z dnia 22 października 2015r. WSA w Poznaniu. Dlatego SKO postanowiło powołać biegłych w zakresie ochrony przyrody. Postanowieniem z 16 maja 2016r. powołany został biegły sądowy R. M., który wskazał, że nie jest możliwe sporządzenie przez niego opinii. Dlatego Kolegium zwróciło się do dr inż. T. M. z Uniwersytetu Przyrodniczego w P., wyznaczając go, jako biegłego z zakresu dendrologii (postanowienie z 29.07.2016 r.), do dr inż. A. W. (UP w P.), jako specjalisty z zakresu chiropterologii (postanowienie z 31.08.2016r.) oraz mgr inż. P. W. - specjalistę z zakresu ornitologii (postanowienie z 8.09.2016r.) o sporządzenie opinii dotyczącej oceny wpływu zezwolenia na wycinkę 185 drzew w gm. S. na stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary NATURA 2000 w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p (w ówczesnym brzmieniu). Biegli sporządzili opinię oraz przeprowadzono rozprawę administracyjną celem wyjaśnienia okoliczności skutków wycięcia drzew na stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary NATURA 2000. Następnie M. S. - Prezes Fundacji złożył dokument (Koreferat) jako dowód w sprawie. Zawarł w nim polemikę z ustaleniami biegłych. Kolegium uznało, że opinia biegłych jest spójna i logiczna, przydatna dla rozstrzygnięcia sprawy, zawiera charakterystykę obszaru, przedmiot ochrony, ocenę oddziaływania oraz każdorazowe podsumowanie w odniesieniu do wymienionych obszarów NATURA 2000. Biegli wskazali, iż niniejsza wycinka nie była działaniem mogącym w znaczącym stopniu pogorszyć stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz znacząco negatywnie wpłynąć na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary NATURA 2000: "Puszcza Notecka", "S." i "Ostoja M.-S." w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p.( w ówczesnym brzmieniu). Wskazali, że wycinka alei drzew mogła potencjalnie oddziaływać na populację nietoperza - nocka dużego, jednak nie miało to istotnego wpływu na jego populację. Zaznaczyli, iż obszar "Ostoi M.-S." został zaproponowany jako obszar o znaczeniu wspólnotowym w październiku 2009 r. - po wydaniu zezwolenia, co oznacza, że w chwili jego wydania nie było potrzeby wykonania oceny jej wpływu na gatunki i siedliska, dla ochrony których obszar NATURA 2000 został wyznaczony. Kolegium po przeanalizowaniu treści wniosku Starosty o wydanie zezwolenia stwierdziło, że dotyczył on wyłącznie wydania zezwolenia na wycięcie drzew z powodu planowanej inwestycji drogowej. Uznało, że treść wniosku sformułowana jasno i jednoznacznie nie pozostawia marginesu wątpliwości. Nie można z niego wywieść, że dotyczył realizacji inwestycji polegającej na przebudowie drogi powiązanej z wycinką drzew, zwłaszcza, że decyzje stricte inwestycyjne tj. decyzja o warunkach zabudowy (z 31.12.2003r.) i decyzja o pozwoleniu na budowę (z 21.02.2005r.) zapadły znacznie przed datą złożenia tego wniosku. Wniosek Starosty o wycinkę drzew z 16 października 2006r. złożony został wówczas, gdy ww. decyzje były już wykonalne, nie jest zatem możliwe, aby Starosta dysponując ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, składał kolejny wniosek w sprawie inwestycji drogowej, bowiem kolejna decyzja o warunkach zabudowy, czy decyzja o pozwoleniu na budowę dotknięta byłaby wadą nieważności (res iudicata). Kolegium stwierdziło, że Burmistrz S. posiadał kompetencje do wydania zezwolenia na podstawie art. 83 ust. 1 u.o.p. Organ ten działał w granicach swej właściwości, wyznaczonej ww. przepisem. Wyjaśniono, że sprawa dotyczyła wycięcia drzew rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej, pozostającej w zarządzie Starosty [...] w M.. W myśl art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych drogi powiatowe stanowią własność samorządu powiatu, wobec tego S. M. był uprawniony do wystąpienia do Burmistrza Gminy S. z wnioskiem o zezwolenie na wycięcie drzew. Wniosek Starosty dotyczył projektowanego obszaru NATURA 2000 Puszcza Notecka, obszar ten został zatwierdzony już po wydaniu zezwolenia rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 179, poz. 1275). Z poczynionych wówczas ustaleń wynika, że w pasie drogowym ww. drogi na odcinku od S. do drogi wojewódzkiej [...] (stan na XI 2006r.) rosło łącznie 665 drzew. W tej liczbie mieszczą się drzewa posadzone w latach 70-tych, poza rowem, które miały zastąpić te rosnące przy krawędzi jezdni. Stwierdzono, że jest ich mniej niż drzew przeznaczonych do wycinki i wymagać będą uzupełnienia. Po stronie wschodniej drzew za rowem było 38, a po stronie zachodniej 64. Zezwolenie dotyczyło zatem wycięcia części z tych drzew w liczbie 185, były to dwa gatunki drzew: klony i jesiony. Kolegium ustaliło, że w przed wydaniem zezwolenia Burmistrz S. znał oświadczenie Wojewody z 2 lutego 2006 r. Informacje o nim uzyskał na spotkaniu m.in. ze Starostą i Wójtem K. w dniu 8 stycznia 2007r., kiedy to Burmistrz S. zobowiązał Starostę do przedstawienia oryginału zatwierdzonego projektu, opinii Wojewody co do braku konieczności sporządzania raportu oddziaływania na środowisko oraz dokumentu potwierdzającego złożenie zamówienia na zakup drzewek. Starosta przy piśmie z 9 stycznia 2007r. przekazał wymagane dokumenty, zobowiązując się do wykonania nowych nasadzeń przy drodze powiatowej nr [...] P S.-G. - dr. woj. nr [...] do końca 2007r. Załączył przy tym postanowienie Burmistrza S. z 18 grudnia 2003r. o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko dla inwestycji polegającej na przebudowie drogi powiatowej nr [...] U.-S.. Dalej wskazano, że załączona do akt fotografia obejmująca drogę powiatową na odcinku S.-G. (k. 48 akt I instancji) potwierdza informację zawartą w piśmie WKP, że inwestycja znajduje się na południowym, najmniej zalesionym skraju obszaru NATURA 2000, co powoduje, że przedsięwzięcie nie będzie miało negatywnego wpływu na gatunki zwierząt i roślin oraz siedliska, dla których ochrony obszar ten został wyznaczony. Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 83 ust. 1 i 3 u.o.p. w zezwoleniu zobowiązano Starostę do uzupełnienia zadrzewienia poprzez dokonanie nasadzeń zastępczych w liczbie nie mniejszej niż liczba wyciętych drzew - 185. Z materiału dowodowego wynika, że Starosta zamówił w Nadleśnictwie 350 sadzonek klonów, co oznacza zamiar dokonania nasadzeń w liczbie znacznie przekraczającej ilość drzew poddanych wycince. Reasumując Kolegium uznało, że weryfikowane zezwolenie nie jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność. W szczególności stwierdzono, że decyzja ta nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Kolegium uznało, że decyzja Burmistrza S. nie narusza prawa, a tym bardziej nie narusza go w sposób rażący. Przepis art. 83 u.o.p. pozwalał na wydanie tej decyzji, przez ten organ. SKO stwierdziło, że nie wystąpiły też pozostałe przesłanki nieważnościowe. Reasumując Kolegium kierując się wydanymi w sprawie wyrokami WSA w Poznaniu, w szczególności wyrokiem z dnia 22 października 2015r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 dokonało oceny wniosku S. M. i możliwości działania w sprawie przez Burmistrza S. na podstawie art. 83 u.o.p. Kolegium stwierdziło, że sprawę przebudowy drogi powiatowej [...] S.-U. zakończono ostatecznymi decyzjami przed złożeniem przez Starostę wniosku o wydanie zezwolenia. Istnieje duży odstęp czasowy między nimi a wnioskiem Starosty z 16 października 2006r. o wydanie zezwolenia. Następstwo czasowe wskazuje, że wniosek o zezwolenie złożono w miarę zbliżania się do wykonania prac związanych z przebudową drogi, wynikających z pozwolenia na budowę. Kolegium uznało przydatność sporządzonych opinii biegłych i stwierdziło, że zezwolenie na wycinkę 185 drzew rosnących w poboczu drogi powiatowej nr [...] nie doprowadziło do znaczącego uszczerbku w środowisku obszaru Natura 2000, a tylko znaczne (istotne) oddziaływanie planowanej inwestycji na środowisko wymagało dalszej oceny i podjęcia działań na podstawie art. 35a u.o.p. Podkreślono, że art. 35a u.o.p. został dodany przez art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005r. Nr 113, poz. 954) i wszedł w życie 28 lipca 2005r. Przepis ten nie obowiązywał w dacie wydawania obu ww. decyzji związanych z inwestycja drogową. Organ zaznaczył, że nie bez znaczenia jest też postanowienie Burmistrza S. z 18 grudnia 2003r. o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko dla ww. inwestycji (k. 26 akt I instancji). Również WKP po przeprowadzeniu w dniach 17- 21 grudnia 2007r. kontroli, stwierdził, że nie doszło do nieprawidłowości dotyczących zgodności realizacji projektu z polityką ochrony środowiska Unii Europejskiej. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO wniosła Fundacja żądając uchylenie decyzji Kolegium z [...] 2016 r. oraz postanowienia organu z [...] 2016 r. powołującego P. W. na biegłego do sporządzenia opinii z zakresu ochrony środowiska. Zaznaczono, że w postanowieniu tym błędnie wskazano miejsce zatrudnienia P. W. jako UP w P., a następnie informację tę uznano za błąd pisarski i sprostowano postanowieniem z 30 września 2016 r. Tymczasem P. W. nie jest pracownikiem naukowym. Wyszukiwarka internetowa kojarzy jego osobę z PTOP " [...]", lecz podczas rozprawy administracyjnej zaprzeczył on, jakoby był pracownikiem tej organizacji. Fundacja podała, że Sąd w wyroku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 odmówił innemu "działaczowi" stowarzyszenia "S. " kompetencji biegłego. Podniesiono, że skoro w aktach brak jest informacji, by powołany biegły posiadał udokumentowane kompetencje ornitologa, należy uznać, że jest on ornitologiem samozwańczym i odmówić mu kompetencji do występowania w charakterze biegłego. Ponadto wskazano, że SKO miało obowiązek SKO dokonać oceny 4 dowodów, których treści są sprzeczne: 1) opinii biegłego R. [...] (postanowieniem z 16.05.2016 r. który stwierdził, że wytworzenie przez niego opinii wg kryteriów Sądu uważa za niemożliwe, wskazując na "brak drzew - podstawy badań", a także samą ideę obszaru Natura 2000 i przedmiotów ochrony; 2) opinii Firmy A. (z 14.10.2016 r.) wykonanej na zlecenie SKO autorstwa biegłych T. M., A. W. i P. W.; którą SKO uznało za spójną, logiczną, przydatną dla rozstrzygnięcia sprawy, uchylając się od jej oceny, 3) Koreferatu do ww. opinii autorstwa M. S. (mgr biologii ze specjalnością biologii środowiskowej i blisko 20-letnie doświadczenie w zakresie ochrony przyrody, zdobyte w organizacjach ekologicznych) jako dowodu (art. 75 § 1 K.p.a.), wobec którego SKO uchyliło się od oceny, 4) protokołu z rozprawy administracyjnej (z 30.11.2016r.), podczas której przesłuchani biegli stwierdzili m.in.: - na pytanie, czy w planowanym przedsięwzięciu w latach 2006 - 2007 powinna być uwzględniona zasada przezorności wynikająca z traktatu akcesyjnego odpowiadają, że jeśli obowiązywała wówczas, powinna być zastosowana. - na pytanie, czy planując inwestycję (wycinkę) powinno się mieć na względzie oddziaływania skumulowane, czyli zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi przedsięwzięciami (wycinkami), odpowiedzieli: - zgodnie z prawem – tak; Fundacja wskazała, że w l. 2006-2007 w Polsce obowiązywały zarówno Traktat akcesyjny/Traktat z Lizbony, jak i dyrektywy "ptasia" i "siedliskowa". Wycinka alei 185 starych drzew była jedną z trzech decyzji na wycinkę drzew tworzących tę aleję: dwóch wydanych przez Burmistrza S. i jednej - przez Wójta [...]. SKO przypuszczalnie błędnie postawiło biegłym pytanie, zakreślone przez Sąd w wyroku IVSA/Po 530/15, uwzględniając tylko pierwszą część zalecenia Sądu (wycinki 185 przedmiotowych drzew), a pomijając nakaz szerokiego spojrzenia na podstawy prawne decyzji, w tym uwzględnienie oddziaływań skumulowanych z innymi przedsięwzięciami oraz zasady przezorności, która wymaga, aby wszelkie prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków przedsięwzięcia traktować tak, jak pewność ich wystąpienia (s. 7/8 Koreferatu). Zdaniem Fundacji SKO naruszyło tym samym art. 80 K.p.a. , gdyż bezkrytycznie przyjęło konkluzje z opinii biegłych, jednocześnie nie odnosząc się do ich tez, szczególnie, że inne dowody przeczą słuszności opinii biegłych. (s. 6 Koreferatu). Wskazano przy tym, że zawarte w zaskarżonej decyzji argumenty dotyczące m.in. bezpieczeństwa ruchu, usunięcia drzew rzekomo wchodzących w skrajnię drogi, ich rzekomej kolizji z bliżej nie wskazanymi zatokami dla autobusów itp. były już wielokrotnie powtarzane we wcześniejszych decyzjach SKO i nie znalazły uznania w zapadłych wyrokach. Podniesiono, że Kolegium błędnie przyjęło jakoby znaczenie miał fakt zatwierdzenia obszaru Natura 2000 Puszcza Notecka przez Ministra Środowiska w dniu 5 września 2007 r., podczas gdy u.o.p. wyraźnie mówiła, iż dla projektowanych obszarów Natura 2000 stosuje się te same zasady, co dla zatwierdzonych, a SDF z 2002 r. załączyono do Koreferatu, czy też przytoczenie liczby 665 drzew, bez wykazania związku ze sprawą. Wskazano, że kwestia liczby wyciętych drzew i ich pomnikowych rozmiarów przedstawiono na s. 11/12 Koreferatu. Istotą postępowania było wykazanie rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu zezwolenia. Jednym z istotnych dowodów przemilczanym przez SKO jest pismo dyrektora Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa W., działającego wówczas z upoważnienia Konserwatora Przyrody, do WKP z dnia 11.01.2007 r., które wskazuje m.in. na uchylenie się od obowiązku rozpatrzenia proponowanych wariantów alternatywnych oraz brak w dokumentacji wymaganych map. Reasumując Fundacja stwierdziła, że SKO nie przeprowadziło dowodów z opinii biegłych, z przedstawionego Koreferatu, ani nie wyciągnęło wniosków z rozprawy administracyjnej, co doprowadziło po raz kolejny do fałszywych wniosków. SKO decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ uznał, że zgodnie z zaleceniem Sądu dokonano przeglądu akt Wojewody uznając, że wniosek Starosty z 16 października 2006r. o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew (w związku z przebudową drogi powiatowej nr [...] P S.-G. - dr. Woj. nr [...]) i wniosek Starosty z 19 stycznia 2006 r. skierowany do Wojewody o wydanie oświadczenia Natura 2000 dla projektu "Przebudowa drogi powiatowej [...] (nowy nr: [...] S. - [...]" związane są z tą samą inwestycją drogową - przebudowa drogi powiatowej nr [...] Burmistrz S. w decyzji badanej w tym postępowaniu zajmował się sprawą wycinki drzew na odcinku S. - [...] tj. części projektowanej przebudowy drogi powiatowej nr [...] Miejscowość G. położona jest przy ww. drodze powiatowej między S. a [...]. Stanowisko Kolegium w tym zakresie znalazło potwierdzenie w dokumentacji technicznej projektu przebudowy, mapie zasadniczej, załączonych do akt I instancji (k. od nr [...]) oraz mapie dołączonej do wniosku Starosty z dnia 19 stycznia 2006r. Dodano, że w procesie wydania oświadczenia Wojewody (z 2.02.2006r.) uczestniczył WKP, wskazując (pismo z 28.11.2007r.), że inwestycja znajduje się na terenie obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 "Puszcza Notecka", obejmującego w woj. wlkp. pow. 136167,6 ha, 67% tego obszaru stanowią lasy, głównie sosnowe, znajduje się tu 50 jezior. Występuje w nim co najmniej 30 gatunków ptaków z załącznika I Dyrektywy Ptasiej, 7 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi. Duży obszar leśny oraz liczne jeziora są ostoją rzadkich i zagrożonych gatunków ptaków i ssaków. Biorąc to pod uwagę oraz fakt, że inwestycja znajduje się na południowym najmniej zalesionym skraju tego obszaru oraz że nie jest to budowa nowej lecz modernizacja już istniejącej drogi, dzięki której zwiększy się bezpieczeństwo ruchu drogowego, WKP podtrzymał stanowisko, że przedsięwzięcie to nie będzie miało negatywnego wpływu na gatunki zwierząt i roślin oraz siedliska, dla których ochrony obszar ten został wyznaczony. Zdaniem Kolegium z pisma tego wynika, że WKP posiadał wiedzę o tym, że inwestycja drogowa wiąże się z wycinką drzew. Nadto WKP wraz z Wojewodą w piśmie (z 24.04.2008r.) do M. S. - Prezesa Zarządu O. Wlkp. [...] wyjaśnił, że została przeprowadzona kontrola końcowa na miejscu u beneficjenta (17-21.122007r.) dotycząca wykonania zadania inwestycyjnego, podczas której nie stwierdzono nieprawidłowości, w tym dotyczących zgodności realizacji projektu z polityką ochrony środowiska Unii Europejskiej, które stanowiłoby podstawę do wstrzymania dofinansowania w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. Kolegium podało, że w piśmie tym wskazano ponadto, że w związku z treścią pisma M. S. z 4 sierpnia 2008r. "WKP zwrócił się do PTOP "[...]", które m.in. było inicjatorem wyznaczenia obszaru Natura 2000 w S., o opinię czy wycinka drzew, którą przeprowadzono w ramach remontu drogi S.- [...] na pocz. 2007 r., mogła znacząco negatywnie wpłynąć na kolonię rozrodczą nocka dużego, dla ochrony której wyznaczono specjalny obszar siedlisk Natura 2000 S.. W odpowiedzi PTOP "[...]" przesłało informację, że prawdopodobieństwo zaistnienia takiego wpływu jest znikome. Nocek duży jest gatunkiem żerującym przede wszystkim w luźnych drzewostanach, gdzie poluje głównie na duże, naziemne owady. Drzewa nie mają również istotnego znaczenia jako kryjówki nocków dużych - sporadycznie osobniki tego gatunku spotyka się w dziuplach ale na terenach leśnych. Zagrożeniem dla kolonii nocka dużego, wymienionym w Standardowym Formularzu Danych (SFD) dla obszaru "S.", jest zmiana mikroklimatu, którą należy rozumieć jako zmiany w mikroklimacie kryjówki nietoperzy, w tym przypadku strychach zajmowanych przez kolonię. Reasumując, uważa się, że wycinka drzew przydrożnych przy drodze S.-U. nie miała znaczącego wpływu na stan tego gatunku na ww. obszarze Natura 2000." Odnosząc się do zarzutów sformułowanych pod adresem dowodu z opinii biegłych zatytułowanej "opinia dotycząca oceny wpływu decyzji o wycince drzew w gminie S. na stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary NATURA 2000", Kolegium uznało ich bezzasadność. Wskazano, że dowód z opinii biegłego jako jedyny nie jest oceniany z punktu widzenia wiarygodności, lecz podlega uznaniu - bądź nie - przez decydenta procesowego (organ administracji publicznej, sąd). Wyjaśniono, że dla wypracowania najbardziej obiektywnego stanowiska, znajdującego uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym SKO posłużyło się opiniami biegłych, którzy decyzję o wycince drzew rosnących w Gminie S. wzdłuż drogi powiatowej nr [...] na odcinku Grobia-Sieraków ocenili jako działanie nie mogące w znaczący sposób pogarszać stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz znacząco negatywnie wpływać na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary NATURA 2000: "Puszcza Notecka", "S." i "Ostoja M.-S.". W ocenie Kolegium w treści przedstawionej opinii nie można przypisać cechy dowolności, sporządzonej w oderwaniu od tematu, a przez to wykluczyć jej waloru dowodowego. Wręcz przeciwnie opinie te wskazują na znajomość tematu, duże doświadczenie osób, które ją sporządziły, jest sporządzona metodycznie, zawiera wnioski końcowe wraz z oceną skutków przeprowadzonej wycinki. Rola organów administracji publicznej przy ocenie środka dowodowego, jakim jest opinia wyklucza ingerowanie w jej meritum, jej sprawdzanie ogranicza się wyłącznie do spełnienia warunków formalnych. W tym przypadku warunki formalne zostały spełnione. Ustosunkowując się do korefereatu M. S. Kolegium uznało, że przedstawia on pogląd strony w sprawie, a prywatna opinia strony może cechować się brakiem obiektywizmu, nawet bez złej woli jej autora, który informowany tylko przez jedną ze stron postępowania może eksponować momenty korzystne dla swego zleceniodawcy i jednocześnie pomijać, nawet nieświadomie, okoliczności mniej korzystne. Kolegium uznało też za niezasadny zarzut niewłaściwego wyboru biegłych wyjaśniając, że regulacje dotyczące wykorzystania opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym mają charakter ogólny i nie wskazują w sposób wyraźny, kto może być biegłym w postępowaniu administracyjnym. Osoby, które sporządzały opinie w charakterze biegłych nie występowały w tym postępowaniu na żadnym z jego etapów, zarówno w charakterze stron, jak i nie reprezentowały organizacji społecznych dopuszczonych do udziału w tym postępowaniu. Kolegium informowało strony o osobach biegłych doręczając im postanowienia o ich powołaniu i wówczas skarżący nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń co do ich bezstronności. Brak było podstaw do zastosowania instytucji wyłączenia osoby biegłego z art. 24 § 2 Kpa. W ocenie Kolegium osoby biegłych tj. dr inż. T. M., dr inż. A. W. oraz mgr inż. P. W. posiadają odpowiednią wiedzę specjalistyczną, która umożliwiła im sporządzenie opinii na potrzeby niniejszej sprawy. Z kolei w przypadku osoby mgr. inż. Pana P. W. Kolegium wskazało, iż posiada on odpowiednią wiedzę fachową zdobytą m.in. poprzez długoletnią działalność w PTOP [...] w dziedzinie ornitologii. Co do zarzutu niewzięcia pod uwagę opinii R. M. SKO wskazało, że biegły ten nie sporządził żadnej opinii, lecz poinformował, że wobec zaleceń Sądu jest to za niemożliwe. Okoliczność ta zdaniem Kolegium nie mogła w sposób wiążący wpłynąć na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż inne osoby posiadające specjalistyczną wiedzę uznały, że sporządzenie opinii jest możliwe i ją sporządziły. Odmowa sporządzenia opinii przez jednego biegłego z jakichkolwiek przyczyn nie może przesądzać o obiektywnym braku możliwości sporządzenia opinii w danym temacie. Z kolei dowód z przeprowadzonej w niniejszej sprawie rozprawy administracyjnej w ocenie Kolegium nie miał większego wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż przesłuchanie biegłych miało charakter polemiki pomiędzy nimi a skarżącym, który nie wykazał, iż w sprawie zaistniała przesłanka uzasadniająca wyłączenie, któregoś z powołanych biegłych. W ocenie Kolegium decyzja Burmistrza S. nie narusza prawa, a tym bardziej nie narusza go w sposób rażący. Przepis art 83 u.o.p. pozwalał na wydanie takiej decyzji, zezwolenie w pełni odpowiada jego wymogom. W sprawie nie wystąpiły również pozostałe przesłanki nieważnościowe. Fundacja wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję SKO zarzuciło organowi: - naruszenie art. 107 § 3, art. 77 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym przedstawionego koreferatu do opinii biegłych, - niewykonanie zaleceń wyroku Sądu z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 w części, w której Sąd odrzucił opinię PTOP [...] i odmówił jej mocy dowodowej, a Kolegium ponownie wykorzystało odrzucony dowód, - naruszenie art. 84 § 2 w zw. z art. 83 § 2 K.p.a. poprzez zaniechanie pouczenia biegłego T. M. o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, - naruszenie art. 75 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie jako dowodu opinii wykonanej przez Firmę A. A. W. nie posiadającą umocowania w postępowaniu, - naruszenie art. 7 K.p.a. i art. 12 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez okres 10 lat. W motywach skargi przytoczono argumentację tożsamą do powołanej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto wskazano, że Kolegium dopuszczając opinię sporządzoną przez Firmę A. W. zaakceptowało uchybienia polegające na zatajeniu rozmiarów (obwodów) wyciętych drzew. Wskazano, że wiedza na ten temat nie wymagała wiadomości specjalnych, a jedynie konieczne było sprawdzenie kompletności opinii dendrologicznej biegłego. Ponadto wskazano, że Kolegium wbrew wytycznym Sądu ponownie przywołało jako dowód opinię PTOP [...] z 21 kwietnia 2008 r. nt. rzekomego braku wpływu wycinki alei starodrzewu na ochronę kolonii nocka dużego. Kwestionując zaś powołanie biegłego P. W. Fundacja podniosła, że organ uzasadniając jego kompetencje jako ornitologa powołało się na zdobytą nań wiedzę przez działalność w PTOP [...]. W wyroku z 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 Sąd odmówił kompetencji biegłego osobie rekomendowanej przez tę organizację. Skarżąca podniosła, że na rozprawie administracyjnej A. W. potwierdził, że nie jest zatrudniony na UP w P., nie podając równocześnie gdzie jest zatrudniony jako ornitolog. Fundacja zarzucając Kolegium naruszenie art. 75 § 1 K.p.a. wskazało, że organ dopuścił jako dowód opinię Firmy A., gdy tymczasem w postępowaniu wydano trzy odrębne postanowienia powołujące imiennie trzech biegłych, które nie przewidywały możliwości ich współdziałania i wydania wspólnej opinii. Podniesiono, że biegły T. M. (dendrolog) jedynie kontrasygnował zbiorową opinię, nie sporządzając własnej. Sporządzona opinia nie zawiera zaś części z zakresu dendrologii, w tym dotyczącej rozmiarów (obwodów) drzew, co jest o tyle istotne, że ze względu na wiek drzew i ich rozmiary jest wysoce prawdopodobne, że występowały w nich dziuple kilku gatunków ptaków i nietoperzy, o których mowa w opinii. Skarżąca Fundacja podkreśliła, że kwestię niekompletności opinii biegłych w tym zakresie podniosła na rozprawie administracyjnej w przekazanym koreferacie, lecz została ona przez organ pominięta. Wskazano też, że biegli pominęli kwestię usytuowania wyciętych drzew. Nie dołączyli map, nie dokonali oględzin terenu, a nawet nie dołączyli do opinii powszechnie dostępnych zdjęć satelitarnych. Zdaniem strony skarżącej Kolegium powinno było również wziąć pod uwagę stanowisko powołanego biegłego R. [...] o niemożności sporządzenia opinii wedle kryteriów podanych przez Sąd ze względu na brak drzew- podstawy badań. Fundacja wyraziła pogląd, że obecnie, po 10 latach od przedmiotowej wycinki drzew, dalsze zbieranie materiału dowodowego mija się z celem, gdy sporządzenie precyzyjnej opinii przyrodniczej obecnie jest już niemożliwe. Zdaniem Fundacji naczelną zasadą, którą Kolegium winno się kierować przy rozstrzygnięciu sprawy jest zapisana w Traktacie akcesyjnym zasada przezorności. Niezbędna jest zatem ocena zebranych dowodów przez pryzmat tej zasady, z uwzględnieniem okoliczności, że w dacie wydania zezwolenia zastosowanie znajdowały już dyrektywy rządzące siecią Natura 2000. W odpowiedzi SKO w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Sądem w dniu 10 sierpnia 2017 r. J. J. - P. [...] poparł skargę, powołując się na jej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji SKO z [...] 2017r. Sąd miał na uwadze, że w rozpatrywanej sprawie, dotyczącej stwierdzenia nieważności zezwolenia, zapadło już uprzednio kilka prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, tj. kolejno: wyrok WSA w Poznaniu z 19 maja 2009 r. o sygn. akt II SA/Po 968/08, od którego skarga kasacyjna wniesiona przez SKO została oddalona wyrokiem NSA z 24 sierpnia 2010 r. o sygn. akt II OSK 1300/09, wyrok WSA w Poznaniu z 8 lutego 2012 r. o sygn. akt IV SA/Po 1043/11, wyrok WSA w Poznaniu z 20 marca 2014 r. o sygn. akt II SA/Po 1267/13 oraz kluczowy – jako ostatni – wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Kolegium nie może się ostać w obrocie prawnym, gdyż po raz kolejny w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 153 i art. 170 p.p.s.a. poprzez niewyczerpujące wykonanie wytycznych i niepełne uwzględnienie ocen zawartych w ww. wyrokach. Przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W świetle cytowanych przepisów organ administracji ponownie rozpoznający daną sprawę – a także sąd administracyjny następnie kontrolujący wydaną przez ów organ decyzję – są związani uprzednio zapadłymi w tej sprawie prawomocnymi wyrokami sądu administracyjnego, tak co do treści rozstrzygnięcia (sentencji wyroku), jak i zawartych w jego uzasadnieniu ocen prawnych oraz wytycznych. Co istotne ocena prawna może dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" – stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej – dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W związku z powyższym przyjmuje się, że odmienna ocena przez organ administracji publicznej materiału dowodowego w stosunku do tej wynikającej z zapadłego wcześniej w danej sprawie wyroku sądu stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. W sytuacji, gdy organ administracji nie podziela stanowiska lub argumentacji wyrażonych w wyroku sądu I instancji, jedyną drogą, jaka temu organowi pozostaje, to doprowadzić do wzruszenia kwestionowanego orzeczenia w trybie zwykłym (skarga kasacyjna), ewentualnie (i raczej wyjątkowo) w trybach nadzwyczajnych. Bez tego organ nie jest natomiast władny kwestionować, modyfikować ani tym bardziej ignorować ocen i wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego. Niezastosowanie się do wytycznych lub ocen wyrażonych w takim wyroku świadczy o naruszeniu art. 153 p.p.s.a. W związku z powyższym należy stwierdzić, że Kolegium ponownie orzekając w sprawie, jak i Sąd w obecnym składzie, pozostawali związani oceną prawną i wytycznymi zawartymi w ww. wyrokach sądowych. By móc przedstawić, dlaczego w ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie Kolegium nie sprostało wymogom przepisów art. 153 i art. 170 P.p.s.a. konieczne jest przypomnienie najistotniejszych ocen prawnych i wytycznych danych organowi przez sądy orzekające w niniejszej sprawie. W ostatnim z wydanych wyroków z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15, zawierającym zwięzłe przedstawienie wcześniejszych sądowych wskazań i ocen wyrażonych w sprawie – WSA przypomniał, co poniżej. Stwierdzono m.in. , że w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt IV SA/Po 1043/11 wprost wskazano, że choć inna jest podstawa prawna wydana zezwolenia na wycinkę drzew, a inna jest podstawa do wydania zezwolenia na realizację planów mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, jak również inna jest właściwość organów w tych sprawach, to jednak powyższe regulacje pozostają ze sobą w związku i wprawdzie oba przepisy nie mogą być jednocześnie stosowane, jednakże dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu przewidzianego w art. 33–art. 35a u.o.p. pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. Odwołało się przy tym do odnośnych przepisów tzw. dyrektyw siedliskowej (zwłaszcza art. ust. 3) i wskazano, że pojęcia "działania", czy też "przedsięwzięcia", o jakich mowa w art. 33 i art. 34 u.o.p. wykładać należy szeroko i w połączeniu z innymi zamierzeniami dotyczącymi danego obszaru podlegającego ochronie. Sąd stanął na stanowisku, że w realiach niniejszej sprawy oznacza to, że również wycinka drzew nie tylko może, ale wręcz musi być oceniana pod kątem weryfikacji, czy nie stanowi ona działania mogącego w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Za przesądzone w świetle wydanych w sprawie wyroków uznano, że przedmiotowe przedsięwzięcie polegające na wycince 185 drzew, będących własnością Powiatu, rosnących w pasie drogi powiatowej [...], dla której wydane zostało zezwolenie, powinno podlegać ocenie także przez pryzmat regulacji art. 33–art. 35a u.o.p. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania tego zezwolenia (tj. 16.01.2007 r.). Stwierdzono przy tym w sposób wiążący, że dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu z art. 33–art. 35a u.o.p. pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. W konsekwencji Sąd w późniejszym wyroku o sygn. akt II SA/Po 530/15 przypomniał treść ówcześnie (w dacie wydania zezwolenia) obowiązujących przepisów art. 33–art. 35a u.o.p. i następnie wskazał, że w wydanym w niniejszej sprawie wyroku o sygn. akt II SA/Po 1267/13 zostało przesądzone– z powołaniem się na wynikającą z art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską "zasadę ostrożności", na której opiera się polityka Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska, a także na odnośne przepisy dyrektywy siedliskowej oraz orzecznictwo ETS – że w odniesieniu do projektowanych obszarów "Natura 2000" konieczne jest przeprowadzenie oceny, o której mowa w art. 6 ust. 3 Dyrektywy siedliskowej (implementowanym przez art. 33 ust. 3 u.o.p.), jednakże niedozwolone jest stosowanie procedury przewidzianej w art. 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej (implementowanym przez art. 34 u.o.p.) do czasu ich zatwierdzenia przez Komisję Europejską. W konsekwencji Sąd - w świetle wiążącego Polskę orzecznictwa wspólnotowego - przyjął, że wobec przedsięwzięć mogących znacząco negatywnie oddziaływać na projektowane obszary "Natura 2000" konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania, o której mowa w art. 33 ust. 3 u.o.p. Jednakże jeżeli w trakcie takiej oceny stwierdzone zostanie znaczące negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na dany obszar, nie jest dozwolone wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia, nawet jeśli spełnia ono przesłanki, o których mowa w art. 34 u.o.p. (czyli nawet jeśli za jego realizacją przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, wykazano brak rozwiązań alternatywnych, a także zapewnione zostanie wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów "Natura 2000"). W takim przypadku zgoda może być wydana dopiero po zatwierdzeniu danego obszaru "Natura 2000" przez Komisję Europejską. Sąd w wyroku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 podkreślił, że powyższa ocena prawna pozostaje nadal aktualna i relewantna na obecnym etapie rozpoznawania przedmiotowej sprawy, gdyż, jak ustaliło SKO w ramach uzasadnienia decyzji z [...] 2014 r. – a prawidłowość tego ustalenia nie budzi zastrzeżeń – w dacie wydawania kwestionowanego zezwolenia obszar planowanej wycinki drzew, którego ta decyzja dotyczyła, był obszarem dopiero "projektowanym", w powyższym rozumieniu, do objęcia ochroną w ramach obszaru Natura 2000, tj. projektowanym obszarem Natura 2000 "Puszcza Notecka", który to obszar został zatwierdzony już po wydaniu zezwolenia, rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 179, poz. 1275), z dniem 13 października 2007 r. Nadto stwierdził, że w wyrokach o sygn. akt IV SA/Po 1043/11 i II SA/Po 1267/13 przesądzono, że wykluczenie konieczności procedowania w sprawie w trybie art. 33–art. 35a u.o.p. wymaga ustalenia, iż dane zamierzenie nie jest działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Podkreślono przy tym, że powyższa wiążąca ocena prawna musi być rozumiana w warunkach niniejszej sprawy w ten sposób, że a contrario, ewentualne ustalenie w rozpoznawanej sprawie, iż inkryminowana wycinka 185 drzew jest działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, nie pozwala na pominięcie procedury przewidzianej w art. 33–art. 35a u.o.p. W konsekwencji pominięcie w takich warunkach owej procedury przy wydawaniu na podstawie art. 83 u.o.p. decyzji zezwalającej na wycinkę drzew będzie musiało zostać uznane za wadę polegającą na wydaniu tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. Zastrzeżono przy tym, że takiej kwalifikacji prawnej nie stoi na przeszkodzie prima facie proceduralny charakter omawianej wady (wyrażającej się wszak, w ostatecznym rozrachunku, w niewdrożeniu określonej procedury szczególnej), gdyż przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie nie tylko przepisów materialnoprawnych, ale także przepisów o charakterze ustrojowym (kompetencyjnym), a nawet przepisów procesowych. Sąd w powołanym wyroku – przywołując ocenę prawną i wytyczne z wyroku o sygn. akt II SA/Po 1267/13 stwierdził, że SKO winno jednoznacznie i bezspornie ustalić – w drodze uzyskania wglądu do akt postępowania zakończonego wydaniem przez Wojewodę oświadczenia z 2 stycznia 2006 r. stwierdzającego, iż przebudowa drogi powiatowej [...] (nowy nr: [...] S.-U. na długości: 7.157 m, nie spowoduje negatywnych skutków dla obszaru Natura 2000 – czy Wojewoda oświadczeniem tym obejmował także ten element zamierzeń inwestycyjnych zarządcy drogi, jakim była wycinka 185 drzew rosnących wzdłuż tej drogi. Przy czym Sąd wyraźnie wskazał, że ustalenie, iż w dokumentacji przedłożonej Wojewodzie przed wydaniem oświadczenia wskazane były drzewa przeznaczone do wycięcia w związku z modernizacją drogi, skutkować będzie stwierdzeniem, że Wojewoda jako właściwy organ dokonał oceny, iż powyższa wycinka nie będzie miała negatywnego wpływu na obszar Sieci Natura 2000, co z kolei pozwoli na stwierdzenie, iż Burmistrz uprawniony był do wydania decyzji o wyrażeniu zgody na wycięcie 185 przedmiotowych drzew. W przypadku zaś ustalenia, że w dokumentacji, która stanowiła podstawę wydania Oświadczenia brak było wskazania, że opiniowana inwestycja w postaci modernizacji drogi wiązać się będzie z wycinką 185 drzew wzdłuż tej drogi, to na organie rozpatrującym wniosek o stwierdzenie nieważności zezwolenia spocznie obowiązek dokonania samodzielnej oceny, czy przedsięwzięcie polegające na wycince owych 185 drzew było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Sąd zaznaczył przy tym, że nie można wykluczyć konieczności uzyskania w tym zakresie opinii biegłego, albowiem ustalenie, czy dane działanie może w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na te gatunki wymagać może wiadomości specjalnych, których nie posiada organ. Wydając wyrok z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt II SA/Po 530/15 przesądzono, że SKO prawidłowo wywiązało się z obowiązku przeprowadzenia dowodu z akt postępowania zakończonego wydaniem przez Wojewodę oświadczenia z 2 lutego 2006 r. i że w rezultacie dokonanego "przeglądu" tych akt niewadliwie ustaliło, iż zgromadzona w nich dokumentacja nie zawierała wykazu drzew przeznaczonych do wycinki, objętych późniejszym zezwoleniem. W rezultacie zaktualizowała się ta część wytycznych zawartych w wyroku o sygn. akt II SA/Po 1267/13, iż to na organie rozpatrującym wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] 2007 r., spocznie obowiązek dokonania samodzielnej oceny, czy przedsięwzięcie polegające na wycince 185 przedmiotowych drzew było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Powodem, dla którego WSA wyrokiem z dnia 22 października 2015 r. uwzględniło skargę Fundacji na decyzję SKO z dnia [...] 2015 r. było stwierdzenie, że Kolegium nie uczyniło zadość dalszym wytycznym Sądu co do przeprowadzenia samodzielnej oceny, czy inkryminowana wycinka drzew, objęta zezwoleniem, była działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie również ponownie rozpoznając sprawę Kolegium nie poradziło sobie z rzetelną oceną powyższej kwestii. Zważyć należy, że ponownie prowadząc postępowanie Kolegium postanowieniem z dnia 16 maja 2016 r. powołało biegłego mgr inż. R. M. do sporządzenia opinii z zakresu ochrony środowiska. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że oczekuje się w szczególności od powołanego biegłego sporządzenia opinii na okoliczność, czy wycinka drzew, dla których zostało wydane zezwolenie, było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz znacząco negatywnie wpłynąć na gatunki, dla których ochrony wyznaczony został obszar NATURA 2000 w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zezwolenia). W odpowiedzi z dnia 1 czerwca 2016 r. biegły R. M. poinformował organ, że z uwagi na brak podstawy badań (drzew) i brak możliwości ustalenia gatunków na tych drzewach (głównie ptaki, bowiem droga znajdowała się na obszarze PLB czyli objętych dyrektywą ptasią), a także zważywszy, że obszar NATURA 2000 nie jest stricte powierzchniową formą ochrony przyrody, lecz chroni siedliska i gatunki w zakresie ich występowania, niemożliwe jest sporządzenie przez niego opinii wedle ustalonych przez Sąd kryteriów. Jednocześnie zaznaczył, że zasadne byłoby powołanie osoby, która posiada wiedzę głównie ornitologiczną oraz wiadomości z zakresu zasiedlenia tego zadrzewienia przed jego usunięciem. W związku z powyższym Kolegium postanowieniami z dnia 29 lipca, 31 sierpnia i [...] 2016 r. powołało odpowiednio biegłych: dr inż. T. M., mgr inż. P. W. i dr inż. A. W.. Powołani biegli sporządzili wspólną (z 14.10.2016 r.) "opinię dotyczącą oceny wpływu decyzji o wycince drzew w gminie S. na stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary NATURA 2000". Opinia objęto ocenę wpływu wydanego zezwolenia na gatunki i siedliska, dla których ochrony wyznaczone zostały 3 obszary NATURA 2000: "Puszcza Notecka", "S.", Ostoja M.-S.". Następnie w dniu 30 listopada 2016 r. Kolegium przeprowadziło rozprawę administracyjną, w której udział wzięli biegli, którzy sporządzili ww. opinię, przedstawiciel Fundacji – M. S., przedstawiciel [...] J. J.. Przedstawiciel kwestionując twierdzenia opinii biegłych przedłożył sporządzony przez niego koreferat, wnosząc o przeprowadzenie z niego dowodu. Jednocześnie M. S. zadał pytanie biegłym i uzyskał na nie odpowiedzi: Pytając, czy przy planowaniu przedsięwzięcia w 2006 i 2007 r. powinna być zastosowana zasada przezorności wynikająca z Traktatu Akcesyjnego, biegli odpowiedzieli, że jeśli wówczas obowiązywała, to powinna zostać zastosowana. Na pytanie, czy planując wycinkę powinno się mieć na uwadze skutki jakie ona powoduje zarówno oddzielnie (sama inwestycja), jak i w połączeniu z innymi przedsięwzięciami (wycinkami), biegli odpowiedzieli twierdząco. Na pytanie, z jakiego powodu opinia nie obejmuje ortolana, biegli podali, że nie był on przedmiotem ochrony w 2006 r. i 2016 r. (w okresie sporządzania opinii). Ponadto biegły P. W. podał, że inwentaryzacja została przyjęta z 2010 r. ze względu na to, że są to najlepsze dostępne dane z obszaru Puszczy Noteckiej, a zgodnie z najlepszą wiedzą stan liczebności ptaków nie zmienia się znacząco w krótki okresie czasu. Ustosunkowując się do tegoż M. S. wskazał, że interpretacja biegłego jest skrajnie błędna, ponieważ brak gatunków ptaków w 2010 r., a wykazanych w [...] wskazuje, że wycinka dla drzew przypuszczalnie była powodem braku tych gatunków w 2010 r. Jednocześnie M. S. zwrócił się do P. W. o wyjaśnienie, gdzie ten jest zatrudniony. Biegły odmówił udzielenia odpowiedzi. W przedłożonym przez M. S. koreferacie podniesiono następujące zarzuty: - podważono kompetencje biegłych sporządzających opinię pod firmą "A.", - zakwestionowano przedłożenie zbiorczej opinii wszystkich trzech powołanych biegłych (T. M.- dendrologa, A. W. - chiropterologa i P. W. – ornitologa), - podważono powołanej w postanowieniu SKO z dnia [...] 2016 r. okoliczności zatrudnienia P. W. na UP w P. i wskazanie, że biegły ten jest działaczem stowarzyszenia PTOP "[...]", w związku z czym dowód z jego opinii nie powinien zostać uwzględniony, - błędnego określenia przedmiotu opinii biegłych, bez uwzględnienia w całości wytycznych Sądu zawartych w wyroku z 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15, a mianowicie pominięcie, że zgodnie z zasadą przezorności wyrażoną w Traktacie Ustanawiającym Wspólnotę Europejską wszelkie prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków (negatywne oddziaływanie na środowiska) należy traktować tak, jak pewność ich wystąpienia, tj. nakazania oceny, czy przedmiotowa wycinka drzew była działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla ochrony których został wyznaczony obszar Natura 2000 – w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p., zamiast oceny czy wycinka ta mogłaby doprowadzić do pogorszenia właściwego stanu ochrony gatunków, - nieuwzględnienie oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia (wycinki) na obszary NATURA 2000 w połączeniu z dokonywanymi równocześnie przedsięwzięciami wycinki 57 drzew (na podstawie decyzji Wójta Gminy K. z [...].2007 r.) oraz wycinki 89 drzew (na podstawie decyzji Burmistrza Gminy S. z 5.02.2007 r.), a także samego remontu drogi S.-U. (kumulacja odziaływań), - dotyczące poszczególnych rozdziałów opinii biegłych dotyczących obszarów Natura 2000: "Puszczy Noteckiej", "S.", "Ostoja M.-S.", w szczególności wzięcie pod uwagę Standardowego Formularza Danych (SDF) z 2013 r., a nie z 2002 r. (tj. wedle stanu wiedzy przyrodniczej oraz stanu prawnego z 2007 r. – czasu wycinki drzew) oraz błędne odwołanie się do inwentaryzacji ptaków z 2010 r. Zważyć należy, że Kolegium przed zakończeniem postępowania postanowieniem z dnia 30 września 2016 r. sprostowało własne postanowienie z dnia [...] 2016 r. o powołaniu biegłego P. W. poprzez wykreślenie słów o zatrudnieniu ww. biegłego na UP w P.. Jednocześnie organ nie odniósł się do podnoszonego na rozprawie administracyjnej przez przedstawiciela Fundacji zarzutu braku kompetencji ww. biegłego do sporządzenia opinii. Następnie SKO wydając decyzję z dnia [...] 2016 r. w żaden sposób nie odniosło się do zarzutów Fundacji zawartych w tzw. koreferacie, wskazując, że dokument ten stanowi polemikę z ustaleniami biegłych, które zostały ujęte w sporządzonej przez nich opinii. Jednocześnie organ uznał opinię biegłych za spójną i logiczną, przydatną dla rozstrzygnięcia sprawy i powołał konkluzję opinii biegłych, iż przedmiotowa wycinka 185 drzew nie była działaniem mogącym w znaczącym stopniu wpłynąć na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary Natura 2000: "Puszcza Notecka", "S. i "Ostoja M.-S.". Kolegium ograniczyło się do podania, że biegli zwłaszcza w odniesieniu do gatunkiu nietoperza - nocka dużego wskazali, że wycinka alei drzew mogła potencjalnie oddziaływać na jego populację, jednak nie miało to istotnego wpływu na jego populację. Ponadto Kolegium podało, iż biegli zaznaczyli, że obszar "Ostoja M.-S." został zaproponowany jako obszar o znaczeniu wspólnotowym w październiku 2009 r., czyli już po wydaniu decyzji o wycince drzew, co oznacza, że w chwili wydania zezwolenia nie było potrzeby wykonania oceny jej wpływu na gatunki i siedliska, dla ochrony których obszar Natura 2000 został wyznaczony. Orzekając na skutek wniosku Fundacji o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium dostrzegając przedłożony przez przedstawiciela Fundacji M. S. dokument w postacie koreferatu i sformułowane w nim zarzuty wobec opinii biegłych, stwierdziło, że dowód z opinii biegłego jako jedyny nie jest oceniany z punktu widzenia wiarygodności, lecz podlega uznaniu – bądź nie – przez decydenta procesowego. Dalej Kolegium dając wiarę stanowisku biegłych, którzy ocenili, że przedmiotowe zezwolenie nie było działaniem mogącym w znaczący sposób pogarszać stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz znacząco negatywnie wpływać na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszaru Natura 2000: "Puszcza Notecka", "S." i "Ostoja M.-S.", stwierdziło, że opinii biegłych nie można przypisać cechy dowolności, sporządzonej w oderwaniu od tematu, a przez to wykluczyć jej waloru dowodowego. Przeciwnie, zdaniem SKO opinia ta wskazuje na znajomość tematu, duże doświadczenie osób, które ją sporządziły i jest sporządzona metodycznie, zawiera wnioski końcowe wraz z oceną skutków przeprowadzonej wycinki. Z kolei odnosząc się do koreferatu autorstwa M. S. Kolegium, całkowicie ignorując przedstawione w nim zarzuty strony, ograniczyło się stwierdzenia, że przedstawienie prywatnej opinii jest w rzeczywistości przedstawieniem własnego poglądu strony, a ten może cechować się brakiem obiektywizmu, nawet bez złej woli jej autora, który informowany jest tylko przez jedną ze stron postępowania może eksponować momenty korzystne dla swego zleceniodawcy i jednocześnie pomijać, nawet nieświadomie, okoliczności mniej korzystne. Kolegium nie podzieło przy tym zarzutu co do niewłaściwego wyboru na biegłego P. W. wskazując, że przepisy w tym zakresie mają charakter ogólny i nie wskazują w sposób wyraźny, kto może być biegłym w postępowaniu administracyjnym. Wystarczy, by była to osoba posiadająca wiedzę szczególną w określonej dziedzinie. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, w świetle mocy wiążącej oceny prawnej i wytycznych co do dalszego postępowania wyrażonych w wydanych w niniejszej sprawie, a powołanych wyżej wyrokach sądowych, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 i art. 170 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Po pierwsze wskazać należy, że zasada prawdy materialnej wyrażona w art. 7 K.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W judykaturze wskazuje się, że organy administracji mają obowiązek podejmować czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, nie zaś wszelkie czynności, których przeprowadzenie postuluje strona postępowania. To, czy dany dowód zostanie przeprowadzony, zależy od oceny przydatności tego dowodu dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, co do których organ ma wątpliwości. Szeroki zakres środków dowodowych możliwych do zastosowania w sprawie na podstawie art. 75 k.p.a. nie powoduje konieczności ich przeprowadzania, jeśli dana okoliczność została już wyjaśniona w oparciu o inny dowód i nie został on podważony. stosownie do przepisu art. 75 § 1 zd. pierwsze K.p.a. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2017 r., II OSK 1441/15, Lex nr 2292197). W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że Sąd w wyroku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 faktycznie nakazał Kolegium, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy skorzystało z dowodu z opinii biegłego. Sporządzona przez powołanych przez organ biegłych T. M. (specjalistę z zakresy dendrologii), A. W. (specjalistę z zakresu chiropterologii) i P. W. (specjalistę z zakresu ornitologii) opinia wzbudziła liczne zastrzeżenia Fundacji, wyrażone w koreferacie autorstwa M. S., a także zaprezentowane w trakcie przeprowadzonej w dniu 30 listopada 2016 r. rozprawy administracyjnej. W ocenie Sądu, mając na uwadze, że Fundacja zakwestionowała nie tylko merytoryczną treść opinii biegłych, ale i metodologię badań (uwzględnienie SDF z 2013 r., a nie z 2002 r.; odwołanie się do inwentaryzacji ptaków z 2010 r. tj. 3 lata po wydaniu zezwolenia i faktycznej wycince przedmiotowych drzew), jak i nieuwzględnienie w jej ramach całokształtu wytycznych zawartych w wydanych w niniejszej sprawie wyroków sądowych, obowiązkiem Kolegium było uwzględnienie wniosku dowodowego zgłoszonego przez M. S. (Prezesa Fundacji) na w trakcie rozprawy administracyjnej o uznanie za dowód dokumentu jego autorstwa (Koreferat do opinii...). Zważywszy, że – jak wyżej wskazano - w znacznym zakresie dokument ten odnosił się do sporządzonej przez biegłych opinii, Kolegium winno było umożliwić biegłym ustosunkowanie się do zarzutów strony. Odmawiając powyższemu żądaniu strony Kolegium dopuściło się naruszenia art. 78 § 1 i 2 K.p.a. Ponadto, zdaniem Sądu, obowiązkiem Kolegium było dokonać oceny opinii biegłych pod względem jej przydatności do zajęcia stanowiska co do kwestii, które nakazano wyjaśnić organowi w wydanych w niniejszej sprawie wyrokach. Kolegium w niniejszej sprawie działa jako organ administracji publicznej i obowiązuje je przepisy K.p.a. Nie do przyjęcia jest uznanie, że opinia biegłych jest dla niego wiążąca. Przepis art. 80 K.p.a. stwierdza bowiem, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, co oznacza, że żaden dowód nie ma mocy wiążącej, jak też i opinia wydana w trybie art. 84 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1984 r., I SA 251/84, LexPolonica nr 328957). Należy pamiętać, że stosownie do treści art. 80 K.p.a. organy administracji publicznej mają prawo do swobodnej oceny dowodów, co może również oznaczać, że dowód w postaci opinii biegłych można skutecznie obalić przez dowód przeciwny bądź przez żądanie powołania innego biegłego. Organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję, i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego (por. wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 1994 r., SA/Wr 147/94, Prok. i Pr. 1995, nr 2, s. 27). W związku z powyższym uznać należy, że Kolegium winno było ocenić sporządzoną w niniejszej sprawie opinię biegłych nie tylko w kontekście wiążącej oceny prawnej i wytycznych zawartych w zapadłych orzeczeniach sądowych w niniejszej sprawie, lecz również w kontekście przedstawionych przez Fundację zarzutów. Uprzednio organ winien był zwrócić się do biegłych o wyrażenie stanowiska co do treści (wszystkich zarzutów) koreferatu autorstwa M. S.. W szczególności, w świetle oceny prawnej i wytycznych zawartych w wydanych w niniejszej sprawie wyrokach, niezbędne było rozważenie, czego zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy biegli sporządzając ocenę, wzięli pod uwagę zasadę przezorności (ostrożności) i dokonali oceny, czy niniejsze przedsięwzięcie (wycinka 185 drzew) nie stanowi działania mogącego w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Przy czym pojęcie "przedsięwzięcia", o jakich mowa w art. 33 i art. 34 u.o.p., wykładać należy szeroko i w połączeniu z innymi zamierzeniami dotyczącymi danego obszaru podlegającego ochronie. W tym kontekście obowiązkiem organu było również zbadanie, co zostało podniesione przez M. S. w powołanym koreferacie, charakterystyki i rozmiarów przedmiotowej wycinki łącznie z przedsięwzięciami wycinki drzew objętymi decyzjami: Wójta Gminy K. z dnia 24 stycznia 2007 r. (57 drzew) i Burmistrza Gminy S. z dnia 5 lutego 2007 r. (89 drzew) 9kumulacja odziaływań). Raz jeszcze należy przypomnieć, że w wyrokach o sygn. akt IV SA/Po 1043/11 i II SA/Po 1267/13 przesądzono, że wykluczenie konieczności procedowania w sprawie w trybie art. 33–art. 35a u.o.p. wymaga ustalenia, iż dane zamierzenie nie jest działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej sporządzenia opinii przez biegłego P. W., który – jak podniesiono - nie miał do tego kwalifikacji, Sąd pragnie wskazać, że przepis art. 84 § 1 K.p.a. określa, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Jednocześnie K.p.a. nie ustanawia jakichkolwiek formalnych kryteriów kwalifikacji biegłego. Oznacza to, że biegłym w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. może być zarówno osoba wpisana na przewidzianą przepisami prawa listę biegłych (rzeczoznawców), jak i osoba spoza tej listy, która ma wiedzę fachową w danej dziedzinie. Biegłym może być osoba posiadająca specjalne wykształcenie, jak i nie mający takiego wykształcenia praktyk, który faktycznie ma potrzebne organowi wiadomości" (E. Iserzon (w:) Komentarz do K.p.a., 1970, s. 176). K.p.a. nie wymaga zatem od biegłego szczególnych kwalifikacji akademickich. Przesłanką pozytywną, od spełnienia której jest uzależniona zdolność do wystąpienia w charakterze biegłego, jest posiadanie wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.). W związku z powyższym należy uznać, że w świetle podjętych przez organ ustaleń, że biegły P. W. nie jest pracownikiem UP w P., a biegły winien wyróżniać się wiedzą specjalistyczną z dziedziny, w zakresie której sporządza opinię, Kolegium winno było zwrócić się do powołanego biegłego o wyjaśnienie, jakie specjalne kwalifikacje posiada i w jaki sposób może je potwierdzić. W przypadku powzięcia w wątpliwości co do posiadania przez P. W. wiadomości specjalnych z zakresu ornitologii organ powinien powołać nowego biegłego i jemu zlecić sporządzenie opinii w rzeczonym zakresie. Jednocześnie wbrew twierdzeniom Fundacji należy stwierdzić, że ewentualna sama w sobie współpraca P. W. z organizacją ekologiczną PTOP [...] nie dyskredytuje jego osoby w roli biegłego. W sytuacji, gdy opinię sporządza i firmuje z imienia i nazwiska powołany przez organ biegły nie oznacza to bowiem, że opinię wydaje PTOP [...], której opinię uprzednio zakwestionowano. Reasumując, uznawszy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. 3 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w pkt I. sentencji wyroku. Z powołanych wyżej względów, zdaniem Sądu, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno uzupełnić postępowanie: o wyjaśnienia co do kwalifikacji biegłego P. W., o uzupełnienie opinii biegłych poprzez ustosunkowanie się do koreferatu autorstwa M. S., a następnie odniesienie się przez Kolegium do wszystkich zebranych dowodów, w tym do wyjaśnień złożonych na rozprawie administracyjnej. W oparciu o konkluzje uzupełnionej opinii biegłych, pozostałych dowodów i przy uwzględnieniu ocen prawnych wyrażonych w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia oraz w uprzednio zapadłych w ramach tej samej sprawy administracyjnej prawomocnych wyroków sądowych – Kolegium rozstrzygnie kwestię ewentualnej nieważności zezwolenia, w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącą Fundację koszt wpisu w wysokości 200 zł (pkt II sentencji wyroku).