I OZ 835/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 248/17 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2016 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości postanawia: oddalić zażalenie. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z dnia 28 lutego 2017 roku (sygn. akt III SA/Kr 248/17) wydanym na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wezwał D. P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2016 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości, w kwocie 200 zł stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej: rozporządzenie) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zażalenie na to zarządzenie złożył D. P. W jego ocenie wpis w niniejszej sprawie nie powinien być pobierany z uwagi na treść art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Zdaniem żalącego sprawa dotycząca przyznania studentowi stypendium socjalnego jest bowiem sprawą z zakresu pomocy i opieki społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem, o którym mowa w § 1, jest między innymi skarga (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Nieuiszczenie opłaty od pisma czyni niemożliwym nadanie mu biegu. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, od której, pomimo wezwania, nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 231 tej ustawy wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. W niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia 28 lutego 2017 roku skarżący został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2016 roku w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Właściwie została również określona wysokość wpisu - 200 zł, stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia, zgodnie z którym w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1-5 wpis stały wynosi 200 zł. Nie można zgodzić się z żalącym, że wniesiona przez niego skarga należy do kategorii spraw zwolnionych od kosztów sądowych. W szczególności skarga na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości nie zalicza się do kategorii spraw wskazanych w art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Przepis ten, przewidujący, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, wbrew twierdzeniom żalącego, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. W art. 239 p.p.s.a. uregulowano zakres zwolnień o charakterze przedmiotowo-podmiotowym. Dotyczy on strony skarżącej działanie lub bezczynność organu w sześciu wymienionych w tym punkcie rodzajach spraw. W orzecznictwie podkreśla się, że o zwolnieniu od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 p.p.s.a. decyduje wyłącznie to, czy przedmiot skargi dotyczy jednej ze spraw wymienionych w tym przepisie (postanowienie NSA z dnia 2 lutego 2007 r., II OSK 65/07). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 roku, sygn. akt I OZ 639/10, że przepis art. 239 p.p.s.a. nie przewiduje ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy materialnej dla studentów, o jakiej mowa w art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 roku, poz. 1842 ze zm.). W ramach tej pomocy student może ubiegać się między innymi o stypendium socjalne - art. 173 ust. 1 pkt 1 i 179 ust 1 wspomnianej ustawy, którego odmowa przyznania w zwiększonej wysokości jest przedmiotem niniejszej sprawy. Sam fakt, że z regulacji dotyczących stypendium socjalnego wynika, iż prawo do przyznania studentowi stypendium socjalnego przysługuje, jeżeli student znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a ponadto gdy spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych, nie świadczy o tym, że są to sprawy z zakresu pomocy i opieki społecznej o których mowa w art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 539/15. Mając na uwadze powyższe należy uznać, że art. 239 p.p.s.a. nie przewiduje ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy materialnej dla studentów, o jakiej mowa w art. 173 ust. 1 i 179 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Należy tu dodać, że niezależnie od katalogu zwolnień zawartych w art. 239 p.p.s.a. również przepisy ustaw szczególnych mogą w odniesieniu do określonych podmiotów czy kategorii spraw przewidywać tego rodzaju zwolnienia. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zwrócono jednak uwagę, mając na względzie także treść art. 241 p.p.s.a., że te inne przepisy muszą zawierać wprost zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w ogóle, bądź ich części w postaci opłat sądowych, to znaczy, że przepisy te muszą mieć charakter przepisów szczególnych w stosunku do p.p.s.a. (por. komentarz do art. 239 P.p.s.a. [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III. oraz postanowienie NSA z dnia 18 sierpnia 2004 r., FZ 247/04). Akceptując zatem pogląd, iż skoro katalog zwolnień od obowiązku uiszczania kosztów sądowych określony w art. 239 p.p.s.a. nie ma charakteru zamkniętego i zwolnienie takie musi wynikać z przepisu ustawy szczególnej, to sama ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym, regulująca zasady udzielania pomocy materialnej dla studentów, również takiego zwolnienia nie zawiera. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone zarządzenie nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.