I SA/Wa 316/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 502/13 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 17 marca 2015 r. J. K. wniósł skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 502/13 wnosząc o wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Nieruchomość położona w W. objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości w. - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 16 lipca 1985 r. J. K. złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. Pismem z dnia 25 lutego 1986 r. organ poinformował wnioskodawcę, że jego uprawnienia odszkodowawcze wygasły z mocy samego prawa z dniem 1 sierpnia 1985r. W dniu 6 kwietnia 2001 r. (data prezentaty) J. K. ponownie złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość. Pismami z dnia 14 czerwca 2002 r., 14 października 2004 r. i 5 grudnia 2007r. Prezydent W. poinformował wnioskodawcę, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania (art. 215 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – dlatego też brak jest podstaw prawnych do pozytywnego rozpoznania jego wniosku. W dniu 27 listopada 2012 r. J. K. podpisał z D. umowę barterową o dochodzeniu odszkodowania za powyższą nieruchomość, w zamian za cesję 35% udziału w roszczeniu o odszkodowanie. Umowa weszła w życie w dniu jej podpisania. Pismem z dnia 28 listopada 2012 r. ww. spółka działając w imieniu J. K., wystąpiła do Wojewody [...] - jako organu wyższego stopnia - z zażaleniem w trybie art. 37 § 1 kpa na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa. Pismem z dnia 27 marca 2013 r. Prezydent W. poinformował pełnomocnika skarżącego, że w związku z koniecznością uzupełnienia dokumentacji z Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] dotyczącej przejęcia przedmiotowej nieruchomości pod inwestycje, nie było możliwe wydanie decyzji w terminie. Jednocześnie zawiadomił o przewidywanym terminie załatwienia sprawy – do dnia 30 czerwca 2013 r. Ponieważ wyznaczony termin nie został dotrzymany, dlatego też J. K. pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. dotyczące rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. Wyrokiem z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 502/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 6 kwietnia 2001 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd stwierdził jednocześnie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone w dniu 23 maja 2014 r. (data prezentaty wpływu do Prezydenta W.). Pismem z dnia 14 sierpnia 2014 r. skarżący wezwał Prezydenta W. do wykonania powyższego wyroku. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wskazał, że pełnomocnik skarżącego został poinformowany o tym, że z uwagi na analizę zgromadzonej dokumentacji, nie było możliwe wydanie decyzji w sprawie o odszkodowanie w terminie wyznaczonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrokiem z dnia 3 lipca 2015 r., sygn., akt I SA/Wa 951/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1000 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2839/15 uchylił zaskarżony wyrok w zakresie wymierzenia Prezydentowi W. grzywny oraz w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji musi ponownie wyjaśnić okoliczności dotyczące wymierzonej grzywny i właściwie je umotywować. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola taka polega m.in. na rozpoznawaniu skarg na niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. W myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpatrując ponownie sprawę Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, co skutkować musiało wymierzeniem Prezydentowi W. grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powoływana dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 502/13 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 23 maja 2014 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent W. nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w. Skoro zaś Prezydent W. w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 7 marca 2014 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W realiach niniejszej sprawy Sąd ocenił, iż odpowiednio represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości pięciu tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku w sprawie I SAB/Wa 502/13, zostały zwrócone do organu w dniu 23 maja 2014 r. (data prezentaty wpływu do Prezydenta W.). Pomimo zakreślonego przez Sąd dwu miesięcznego terminu sprawa nie została zakończona. Pierwsze czynności w sprawie, po wyroku zobowiązującym organ do rozpoznania wniosku skarżącego, Prezydent W. podjął dopiero we wrześniu 2014 r. tj. już po przekroczeniu terminu zakreślonego wyrokiem Sądu. Ponadto, należy zaznaczyć, że organ od 2001r. nie zakończył merytorycznie niniejszej sprawy, a ograniczył się jedynie do informowania wnioskodawcy kolejnymi pismami, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania (art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami – Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i dlatego brak jest podstaw prawnych do pozytywnego rozpoznania wniosku. na wysokość. Oceniając w tym kontekście okres bezczynności organu liczony od daty wpłynięcia akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 7 marca 2014r., należało przyjąć wskazany wymiar grzywny za słuszny. Na wysokość wymierzonej organowi grzywny miała wpływ także skomplikowany i historyczny charakter niniejszej sprawy, należącej do kategorii spraw tzw. dekretowych. Wprawdzie grzywnę Sąd może wymierzyć maksymalnie do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów lecz jest to wysokość grzywny zarezerwowana dla szczególnie nagannych sytuacji. Sąd każdorazowo musi ocenić stopień represyjności grzywny, z uwzględnieniem charakteru i rodzaju spraw, jak również orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Grzywna powinna więc być adekwatna do stopnia naruszenia prawa przez organ ale też uwzględniać wszelkie okoliczności sprawy i być odpowiednia do wysokości tej sankcji stosowanej w sprawach podobnych rodzajowo (potrzeba zachowania jednolitego orzecznictwa, potrzeba zachowania poczucia sprawiedliwego osądu). Sąd starał się zatem w przedmiotowej sprawie wypośrodkować wskazane czynniki tak aby wysokość grzywny odpowiadała normom właściwym dla państwa prawa. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżącego o przyznanie przez Sąd na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. na jego rzecz sumy pieniężnej, wyjaśnić należy, że to nowe uprawnienie Sądu jest pozostawione uznaniu sądu orzekającego w sprawie. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie obecnie nie zaistniały takie okoliczności, które Sąd uznałby za uzasadniające i usprawiedliwiające (obok wymierzonej już grzywny) zastosowanie tej dodatkowej sankcji wobec organu. Mimo bowiem oceny rażącego naruszenia prawa sytuacja skarżącego w tej sprawie nie różni się w sposób znaczący od sytuacji innych stron, w tego typu sprawach. Opóźnienie organu w wykonaniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2014r. I SAB/Wa 502/13 jest znaczne lecz składa się na nie również szereg czynników niezależnych od organu. Należy tu wymienić chociażby skomplikowany charakter tego typu spraw, ilość spraw tego rodzaju czy chociażby koszty postępowania w sprawach o odszkodowanie za grunty objęte działaniem dekretu. W ocenie Sądu stosowanie tej dodatkowej sankcji wobec organu było zatem w przedmiotowej sprawie niecelowe i w tym zakresie wniosek został oddalony. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 oraz art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.