I OZ 1291/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1850/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi A.P. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prowadzenia procedury "[...]" i udzielenia pomocy finansowej postanawia: oddalić zażalenie. A.P. (dalej powoływana jako wnioskodawczyni) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prowadzenia procedury " [...]" i udzielenia pomocy finansowej, wnosząc jednocześnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów. Z uwagi na oczywistą bezzasadność wniesionej skargi, na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., obecnie Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej powoływanej jako p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1850/17 odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Następnie postanowieniem tego Sądu z dnia 29 sierpnia 2017 r. odrzucono wniesioną w sprawie skargę jako niepodlegającą kognicji sadów administracyjnych, a zatem niedopuszczalną. W wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy (w którym zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając prezentowany w sprawie pogląd o oczywistej bezzasadności skargi, oddalił je postanowieniem z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OZ 1931/17. Wnioskodawczyni złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego powołanym postanowieniem, którą Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 lipca 2018 r., sygn. akt I OZ 638/18 odrzucił. W piśmie z dnia 9 lipca 2018 r. wnioskodawczyni złożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Sąd pierwszej instancji uznał rozpoznawany wniosek za złożony w trybie art. 165 p.p.s.a. i powołując postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2018 r. stwierdził, że skoro w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 247 p.p.s.a. to brak jest podstaw do uznania, że doszło do zmiany jakichkolwiek okoliczności, które miałyby wpływ na uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na to postanowienie złożyła wnioskodawczyni. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego podniosła, że orzeczenie wydane zostało z naruszeniem zasady sprawiedliwości proceduralnej, prawa do obrony skutkującego nieważnością postępowania, Konstytucji RP, prawa wspólnotowego i międzynarodowego. Ponadto wniosła o przyznanie jej prawa pomocy oraz o wyłączenie sędziego, który wydał zaskarżone postanowienie (ten ostatni wniosek załatwiony został odmownie przez Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 20 listopada 2018 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie pozbawione jest uzasadnionych podstaw. Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym po wydaniu postanowienia niekończącego postępowania w sprawie zgłoszony ponownie wniosek dotyczący tej samej kwestii podlega rozpoznaniu, jednakże w razie niestwierdzenia zmiany okoliczności podlega on oddaleniu. Mając na uwadze bezzasadność wniesionej w sprawie skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2017 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Słuszność tego rozstrzygnięcia potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OZ 1931/17 oddalając zażalenie skarżącej na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji, że kolejny wniesiony w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy, ściślej wniosek o zmianę postanowienia wydanego w tym przedmiocie, nie mógł wywołać zamierzonego skutku, bowiem w sprawie nie doszło do zmiany jakichkolwiek okoliczności, które miałyby wpływ na jego uwzględnienie. Tym samym nie zaistniały przesłanki, które uzasadniałyby zmianę wydanego wcześniej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Należy mieć w polu widzenia, że w sprawie, w której wnioskodawczyni zgłosiła wniosek o zmianę postanowienia w zakresie prawa pomocy, a zatem w rozpoznawanej sprawie, skarga została już prawomocnie odrzucona. Prawomocne jest również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucające skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem tegoż Sądu, którym oddalono zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności skargi. W tej sytuacji składając kolejny wniosek na wnioskodawczyni spoczywał obowiązek wykazania, jakie konkretne czynności procesowe zamierza podjąć w postępowaniu zakończonym prawomocnym orzeczeniem sądu odrzucającym skargę, np. zmierzające do wzruszenia tego orzeczenia i stąd udział fachowego pełnomocnika jest niezbędny. Podkreślić przy tym wypada, że przyznanie prawa pomocy w konsekwencji oznacza ponoszenie kosztów postępowania ze środków publicznych, dlatego też limitowane jest różnymi ograniczeniami, m.in. wyłączeniem przewidzianym w art. 247 p.p.s.a. Bezwzględny charakter powołanego przepisu wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w przewidzianym w nim przypadku, w którym prawo pomocy stronie "nie przysługuje". Fakt obciążenia strony kosztami wniesionej przez nią oczywiście bezzasadnej skargi nie może też być kwalifikowany jako pozbawienie strony prawa do sądu czy nawet ograniczenie w dostępie do tego prawa (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 533/18, LEX nr 2565352). Tym samym należy uznać, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2018 r. odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.