II OZ 1238/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ł. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1184/17 w sprawie ze skargi Ł. L. na uchwałę Rady Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1184/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Ł. L. na uchwałę Rady Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, iż przedmiotowa skarga z 2 sierpnia 2017 r. została wniesiona do Sądu (za pośrednictwem organu) w dniu 2 sierpnia 2017 r. Skarga została przekazana przez organ do Sądu 16 sierpnia 2017 r. i zarejestrowana 18 sierpnia 2017 r. pod sygn. akt II SA/Wa 1184/17. Natomiast - jak wynika z akt sprawy o sygn. akt II SA/Wa 1089/17 - w dniu 12 lipca 2017 r. Ł. L. wniósł za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na tę samą uchwałę Rady Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]. Skarga wpłynęła do Sądu 27 lipca 2017 r. W związku z powyższym Sąd odrzucił skargę Ł. L. z dnia 2 sierpnia 2017 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej p.p.s.a.), gdyż sprawa pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku. W obu sprawach zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa. W zażaleniu na to postanowienie Ł. L. podniósł zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji: - art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne odrzucenie skargi, mimo braku zaistnienia przesłanki w postaci sprawy pomiędzy tymi samymi stronami pozostającej w toku, w rozumieniu w/w przepisu, - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez faktyczne pozbawienie skarżącego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny, i niezawisły sąd, - art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 384 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 15 ze zm.) poprzez faktyczne wyłączenie spod kontroli sądowoadministracyjnej uchwały organu samorządu terytorialnego podjętej na podstawie art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego, mimo przyznanego przez ustawę prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż pierwsza skarga na uchwałę z dnia [...] lipca 2017 r. została z ostrożności procesowej wniesiona 12 lipca 2017 r. w celu uniknięcia sporów w zakresie interpretacji dotrzymania 7-dniowego terminu do wniesienia skargi (art. 384 § 1 kodeksu wyborczego). Skarżący brał udział jako radny w podjęciu zaskarżonej uchwały i w dniu 12 lipca 2017 r. nie mógł wiedzieć czy uchwała ta zostanie mu jeszcze dodatkowo doręczona czy też organ uzna, że do jej doręczenia doszło przez sam jego udział w sesji. Odpis uchwały został skarżącemu doręczony z domniemaniem doręczenia na dzień 31 lipca 2017 r. Skarżący wniósł więc drugą skargę w dniu 2 sierpnia 2017 r. Sąd w tym samym dniu, tj. 28 sierpnia 2017 r. wydał dwa postanowienia: w sprawie II SA/Wa 1089/17 odrzucił pierwszą skargę jako wniesioną przedwcześnie, a w sprawie II SA/Wa 1184/17 odrzucił drugą skargę ze względu na zawisłość sprawy. Skarżący został w ten sposób pozbawiony prawa do sądu. W zażaleniu podniesiono, iż zawisłość sprawy zachodzi wtedy, gdy wcześniej wniesiona skarga nadaje się do merytorycznego rozpoznania, natomiast w tej sprawie pierwsza skarga została odrzucona jako przedwczesna. W piśmie z dnia 19 października 2017 r. Rada Dzielnicy [...] wniosła o oddalenie zażalenia oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Stan sprawy "w toku", tzw. zawisłość sprawy (lis pendens) w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. następuje, gdy skarga została wniesiona skutecznie i podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Skutecznie wniesiona skarga, to skarga która nie jest obarczona brakami formalnymi i fiskalnymi ani nie podlega odrzuceniu z innych przyczyn wymienionych w art. 58 § 1 p.p.s.a. Skutek procesowy w postaci zawisłości sprawy (stanu sprawy w "toku") powstaje więc pod warunkiem, że sąd uzna, że skarga została wniesiona skutecznie i zarządzi doręczenie odpisów skargi uczestnikom postępowania, jednocześnie kierując sprawę do merytorycznego rozpoznania (podobnie NSA w postanowieniu z dnia 22 czerwca 2012 r., II OSK 1509/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Posiłkowo należy wskazać, iż w postępowaniu cywilnym przepis art. 192 pkt 1 k.p.c. wprost wskazuje, że zawisłość sprawy następuje z chwilą doręczenia pozwu, a więc po stwierdzeniu przez sąd, że pozew został wniesiony skutecznie. W przypadku odrzucenia skargi skutek procesowy w postaci zawisłości sprawy nie następuje. Zatem do czasu uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu pierwszej skargi w sprawie tożsamej przedmiotowo i podmiotowo Sąd nie może stwierdzić czy skutek taki nastąpił, gdyż postanowienie o odrzuceniu skargi może zostać uchylone w ramach kontroli instancyjnej. W tej sprawie skarżący ma rację, że nie było podstaw do odrzucenia jego drugiej skargi z dnia 2 sierpnia 2017 r. na uchwałę Rady Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2017 r. z uwagi na zawisłość sprawy, w sytuacji, gdy pierwsza skarga z dnia 12 lipca 2017 r. też została odrzucona przez Sąd i to w tej samej dacie. Skutkiem takiego działania Sądu było pozbawienie skarżącego prawa do sądowej kontroli dotyczącej go uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego. Zasadne są zatem zarzuty zażalenia wskazujące na naruszenia przez Sąd i instancji - art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 384 ustawy - Kodeks wyborczy. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.