II GZ 830/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 917/17 w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) marca 2017 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 917/17 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 917/17 na posiedzeniu niejawnym odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) marca 2017 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. Pismem z dnia 27 czerwca 2017 r. M. Ł. (dalej: Strona lub M.) wniosło o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) marca 2017 r. wydanej w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 392.445,83 zł. We wniosku wskazano, że organ przystąpił do czynności egzekucyjnych wobec Strony, a konsekwencje egzekucji kwoty 392.445,83 zł mogą być trudne do odwrócenia. Późniejszy zwrot kwoty może nie przywrócić stanu sprzed egzekucji. Strona wskazała, że ponosi dodatkowe, wysokie koszty reformy edukacji. Egzekucja pozbawi ją płynności finansowej, uniemożliwi pokrywanie bieżących, niezbędnych wydatków związanych z oświatą i może doprowadzić do zaprzestania realizacji obowiązków ustawowych M. w zakresie edukacji. M. zwróciło uwagę, że jest podmiotem stabilnym i wiarygodnym. Zdaniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w niniejszej sprawie Strona nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, ponieważ wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie został dostatecznie uzasadniony. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku Strony prowadząc do powstania znacznej szkody bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o ich rzeczywistej i aktualnej sytuacji finansowej. W ocenie Sądu zabrakło jakiejkolwiek argumentacji popartej dowodami w postaci dokumentów odzwierciedlających sytuację majątkową M. M. Ł. złożyło zażalenie na powyższe postanowienie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu Strona zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), ponieważ w jej ocenie zwrot subwencji oświatowej w wysokości 392.445,83 zł doprowadziłoby do wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, a późniejszy zwrot tej kwoty może nie przywrócić stanu sprzed egzekucji, pozbawi płynności finansowej M. Ł. Strona podniosła również, że realizacja zadań związanych z reformą edukacji wprowadzoną w życie w roku 2016, wymaga ciągłych nakładów finansowych, na które budżet M. Ł. nie przewidział. Realizacja należności z zaskarżonych decyzji pozbawi płynności finansowej i uniemożliwi pokrywanie bieżących, niezbędnych wydatków związanych z oświatą. Taka sytuacja może w konsekwencji doprowadzić do konieczności zaprzestania realizacji w pełni obowiązków ustawowych M. w tym zakresie. Ponadto w zażaleniu podniesiono, że M. Ł. jest podmiotem stabilnym, wiarygodnym nie ma więc uzasadnienia do realizacji funkcji zabezpieczającej do czasu orzeczenia merytorycznego w tej sprawie przez Sąd. Tymczasem organ rozpoczął działania egzekucyjne: Zdaniem Strony Sąd nie zauważył podniesionych argumentów przemawiających za wnioskiem oraz sytuacją związaną z nadzwyczajnym finansowaniem zmian w oświacie. Ponadto strona powołała się na postanowienie tegoż Sądu w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 891/17 gdzie w identycznym stanie faktycznym i prawnym podzielono jej argumentację przemawiającą za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów z dnia 6 marca 2017 r. w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie 7438.412,75 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą Sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Trzeba przy tym wyraźnie podkreślić, że nie zawsze w przypadku decyzji nakładającej obowiązek zapłaty sumy pieniężnej automatycznie przyjąć można, iż przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków nie wystąpią ze względu na oczywistą możliwością zwrotu kwoty uiszczonej w wykonaniu decyzji. Zapłata wskazanej w decyzji sumy pieniężnej może powodować zaistnienie tych przesłanek, zwłaszcza trudnych do odwrócenia skutków, gdy w związku z wykonaniem tej decyzji dojdzie do takiego negatywnego dla strony zdarzenia, które będzie stanowiło trudno odwracalne konsekwencje. Nie chodzi zatem o samą odwracalność uiszczenia sumy pieniężnej, lecz o to, że jej uiszczenie w całokształcie okoliczności sprawy może powodować takie konsekwencje, które są przesłankami udzielenia ochrony tymczasowej, w tym trudny do odwrócenia skutek – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Odnosząc powyższe do sprawy wskazać należy, że co do zasady świadczenie pieniężne jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym, jednakże rozważając skutki zapłaty wskazanej należności tj. kwoty 392.445,83 zł. dla M. Ł. jest z pewnością trudne do zrealizowania. Ponadto należy podkreślić, że skarżąca do akt sprawy przesłała kserokopię wezwania do zapłaty datowane na dzień 14 czerwca 2017 nr (...) jako dowód, że organ rozpoczął działania egzekucyjne. Należy również zauważyć, że skarżący jako specyficzna instytucja działająca na podstawie i w granicach określonych przepisami prawa oraz uchwałą budżetową, jest ograniczona w swobodnym dysponowaniu środkami pieniężnymi, a jej sytuacja jest odmienna niż w przypadku przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej (por. postanowienia NSA z dnia: 27 lipca 2011 r., sygn. akt II GZ 371/11, 26 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 72/13, 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3305/17). Wobec ww. specyfiki skarżącego oraz oświadczenia, iż nie dysponuje żadnymi wolnymi środkami na pokrycie należności objętej zaskarżoną decyzją Sąd uznał, że obowiązek natychmiastowego uregulowania tej kwoty spowodowałby zakłócenie w finansach (...) skutkujące dokonaniem w tym zakresie istotnych przesunięć, koniecznością zaciągania zobowiązań finansowych i w konsekwencji zachwianiem płynnością finansową gminy, co w przypadku jednostki samorządu terytorialnego ma istotne znaczenie. Nie ulega również wątpliwości, że potencjalna egzekucja należności w sytuacji skarżącego, związanego przecież dyscypliną budżetową, mogłaby pozbawić (...) środków na wykonywanie zadań oraz doprowadzić do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powyższe stanowi uzasadniony powód, który jest przesłanką umożliwiającą zastosowanie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (por: postanowienia NSA dnia: z 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 2092/11, 8 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 1476/14). Reasumując podnieść należy, iż wbrew stanowisku Sądu I instancji, wnioskująca uprawdopodobniła niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec powyższego, w świetle przedstawionych przez stronę skarżącą okoliczności należy uznać, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne. Z tych wszystkich względów - działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 193 i 61 § 3 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.