I OSK 1602/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J.B. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2793/16 oddalającego skargę kasacyjną J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 355/16 w sprawie ze skargi J.B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania wypisu i wyrysuj z rejestru gruntów postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2. odmówić przyznania prawa pomocy. J.B., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2793/16 oddalającego skargę kasacyjną J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 355/16 w sprawie ze skargi J.B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy wydania wypisu i wyrysuj z rejestru gruntów. Skargę o wznowienie skarżący oparł na art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej "p.p.s.a."), tj. pozbawienie skarżącego możności działania wskutek naruszenia przez Naczelny Sąd Administracyjny art. 106 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., poprzez niezapoznanie się sędziego referenta z uzasadnieniem skargi kasacyjnej, co doprowadziło do orzekania na podstawie wyobrażenia Sądu (po treści zarzutów) o sposobie naruszenia prawa przez zaskarżony wyrok, przez co nie doszło do przedstawienia istoty sporu i wydania opinii prawnej w wyroku – co pozbawiło skarżącego możności obrony swych praw. Skarżący wskazał, że trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. należy liczyć od dnia wydania wyroku, tj. od dnia 28 marca 2017 r. Wniósł o skierowanie sprawy na rozprawę, o uchylenie zaskarżonego skargą o wznowienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2793/16 oraz o zniesienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie I OSK 2793/16 i ponowne rozpoznanie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 355/16. Skarżący wniósł także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego w całości, w tym kosztów pełnomocnika według norm przepisanych i zwrotu opłaty skarbowej oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu wznowieniowym. W uzasadnieniu skarżący przedstawił swoje stanowisko przemawiające, jego zdaniem, za zasadnością skargi o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 280 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), merytoryczne rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania sądowego przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzedzone jest zbadaniem na posiedzeniu niejawnym dopuszczalności tej skargi, uwarunkowanej wniesieniem skargi w terminie oraz oparciem jej na ustawowej przesłance wznowienia. W braku jednego z tych wymagań, Naczelny Sąd Administracyjny skargę o wznowienie postępowania sądowego odrzuci. Oparcie skargi o wznowienie postępowania sądowego na ustawowej przesłance wznowienia nie polega jedynie na powołaniu przepisu, z którym ustawa wiąże skutek w postaci wznowienia postępowania sądowego. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego na podstawie ustawowej wiąże się z należytym uzasadnieniem przesłanki wznowieniowej, pozwalającej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu stwierdzić, że w danej sprawie okoliczności, o których mowa w art. 271 - 274 P.p.s.a., rzeczywiście zaistniały. Podstawą wznowienia postępowania sądowego może być, stosownie do art. 271 pkt 2 P.p.s.a. nieważność postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na pozbawienie strony możności działania. Wymieniona w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. przyczyna nieważności nie dotyczy każdej sytuacji, z powodu której strona była pozbawiona możności działania, ustawodawca wyraźnie ogranicza jej zasięg, stanowiąc w tym przepisie, że pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem naruszenia przepisów prawa. Wystąpienie tej przesłanki wznowienia postępowania wymaga wykazania związku między naruszeniem prawa a pozbawieniem strony możliwości działania. Wyczerpujące przedstawienie okoliczności, których zaistnienie wypełnia ustawową przesłankę wznowienia postępowania sądowego ma szczególne znaczenie w sytuacji, w której argumentacja strony zawarta w skardze o wznowienie postępowania sformułowana została przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego wymagać należy przestrzegania wzorca należytej staranności w prowadzeniu sprawy strony, która ustanowiła go dla reprezentowania własnych interesów przed sądem administracyjnym. W tej sprawie, w ocenie skarżącego pozbawienie możności działania było skutkiem naruszenia przez Naczelny Sąd Administracyjny przepisu art. 106 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a. Skarżący podniósł, że sędzia sprawozdawca nie zapoznał się z uzasadnieniem skargi kasacyjnej, co doprowadziło do orzekania wyłącznie na podstawie treści zarzutów skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi o wznowienie skarżący wskazał, jak – w jego ocenie – powinny być interpretowane zarzucane skargą kasacyjną przepisy, jak należało je stosować oraz podniósł, że zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy wydania wypisu i wyrysu z rejestru gruntów została wydana przedwcześnie i należało ją wyeliminować z obrotu prawnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności te nie stanowią o wyczerpaniu przesłanki powołania ustawowej przyczyny wznowienia postępowania sądowego, która uzasadniałaby dopuszczalność prowadzenia merytorycznego postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego. Zaznaczyć należy, że w zakreślonym powyżej pojęciu "możności działania" strony nie mieści się sam tok rozumowania sądu przedstawiony w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. Nie stanowi zatem o pozbawieniu skarżącego możności działania uznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że wniesiona przez niego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Złożona skarga o wznowienie stanowi natomiast niedopuszczalną polemikę ze stanowiskiem Sądu zawartym w prawomocnym orzeczeniu. Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż z akt sprawy wynika, że skarżący był prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy przed Naczelnym Sądzie Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2793/16 wyznaczonej na dzień 28 marca 2017 r. Z protokołu wynika zaś, że w rozprawie osobiście uczestniczył popierając skargę kasacyjną. W toku całego postępowania sądowego mógł swobodnie składać wnioski i przedstawić swoje stanowisko. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.), co skutkuje jej odrzuceniem. W odniesieniu do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, iż zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na wydanie pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia, bądź gdy zachodzą oczywiste przesłanki odrzucenia skargi. W tej sprawie skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, zatem brak jest podstaw do prowadzenia postępowania sądowego w tej sprawie, a tym samym do przyznania skarżącemu prawa pomocy w tym postępowaniu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 oraz art. 247 P.p.s.a. orzekał, jak w sentencji.