I GSK 1985/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Protokolant asystent sędziego Nina Pruk po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 862/14 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 862/14 oddalił skargę A. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia kwoty długu celnego po wznowieniu postępowania. Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: W Oddziale Celnym w Białej Podlaskiej [...] lutego 2006 r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu samochód osobowy Nissan X-Trial należący do skarżącego A. D., według dokumentu SAD Nr [...], nr nadwozia [...], sprowadzony ze Szwajcarii. Do zgłoszenia celnego została załączona m.in. faktura z dnia [...] lutego 2006 r. określająca wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę 2.000 CHF. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z [...] lutego 2011 r. określił kwotę należności wynikających z długu celnego w wysokości 3.169 zł, oraz ustalił wartość celną w wysokości 36.729 zł. Podstawą wszczęcia postępowania było pismo Prokuratury Apelacyjnej nr Ap V Ds. [...] z [...] października 2010 r., z informacją o ustaleniach szwajcarskich władz celnych dotyczących przedmiotowego pojazdu. Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się ostateczna. Wnioskiem z [...] lipca 2012r. A. D. wystąpił o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Białej Podlaskiej z dnia [...] lutego 2011 r. Postanowieniem z [...] września 2012 r. Naczelnik UC wznowił postępowanie, a decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. odmówił uchylenia decyzji z [...] lutego 2011 r., stwierdzając, że wskazane we wniosku nowe okoliczności faktyczne nie mają wpływu na wynik sprawy. Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] marca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzje organów podatkowych obu instancji zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 10 października 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 387/13 , ze względu na fakt, że obie decyzje wydane przez NUC (w postępowaniu wznowieniowym z [...] listopada 2012 r. i zwykłym z [...] lutego 2011 r.) podpisane zostały przez tę samą osobę. Tym samym, organ naruszył art. 130 § 1 pkt 6 O.p. Ponownie rozpoznając sprawę Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z [...] marca 2014 r., odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzją z [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że Naczelnik Urzędu Celnego wznowił postępowanie zgodnie z wnioskiem skarżącego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. W rezultacie przeprowadzonego postępowania organ I instancji nie stwierdził istnienia przesłanki określonej dyspozycją art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy zaaprobował argumentację przyjętą przez organ I instancji, że fakt sfałszowania podpisu strony na dokumentach importowych nie miał i nie ma wpływu na uznanie skarżącego za stronę postępowania. Organ odwoławczy zauważył, że postanowieniem z [...] lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego umorzył dochodzenie przeciwko skarżącemu o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 k.k.s. wobec niepopełnienia przez podejrzanego przestępstwa (art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.) oraz z powodu przedawnienia karalności (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.). W dniu [...] marca 2012 r. postanowienie to zostało zatwierdzone przez Dyrektora Izby Celnej. Wskazano, że w toku postępowania karnoskarbowego skarżący nie przyznał się do stawianych mu zarzutów, a w swoich wyjaśnieniach podniósł, że w 2006 r. zlecał jakiemuś człowiekowi sprowadzenie samochodu ze Szwajcarii. W tym celu udostępnił mu swoje dane osobowe, jednakże do umówionej transakcji nie doszło. Jednocześnie oświadczył, że nie zajmował się sprawami związanymi z przywozem i ocleniem samochodu, o który toczy się postępowanie. W ocenie organu odwoławczego z akt sprawy wynika, że skarżący nie kwestionował, że jest stroną postępowania i nie informował, że podpisy na dokumentach miały być nieautentyczne. W trakcie prowadzonych postępowań odbierał wszelką korespondencję do niego kierowaną. Ponadto wniósł o zwrot nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu rozpatrywanego importu i w ten sposób jednoznacznie wskazał, że jest stroną postępowania. Organ II instancji wskazał również, że twierdzenia strony zawarte we wniosku o wznowienie postępowania oraz odwołaniu dotyczące powodu nienabycia pojazdu, złożonymi do protokołu przesłuchania podejrzanego z dnia [...] stycznia 2012 r., są sprzeczne z wyjaśnieniami złożonymi do protokołu. Udostępniając dowód osobie trzeciej strona przekazała swoje dane osobowe na zasadzie ryzyka. Brak wiedzy, w jakim celu udostępnione dane zostały wykorzystane nie zwalnia strony z odpowiedzialności za efekty posłużenia się nimi przez osoby trzecie. Podsumowując, w ocenie Dyrektora Izby Celnej, nie ma wątpliwości, że stroną postępowania w sprawie importu samochodu osobowego wg dokumentu SAD z [...] lutego 2006 r. był skarżący. W ocenie organu odwoławczego wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogły mieć wpływu na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, zatem brak jest podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika UC z dnia [...] lutego 2014r. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie opisanym na wstępie wyrokiem wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji oceniając postępowanie organów celnych w niniejszej sprawie uznał iż zastosowały one prawidłowo normę wynikającą z art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Sąd przypomniał jakie wymogi winne spełniać dowody, aby mogły być uznane jako przesłanki wynikające z w.w. przepisu. W rezultacie Sąd wskazał, iż powołana przez skarżącego opinia biegłego grafologa nie może stanowić nowych dowodów w rozumieniu art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Dowody te nie istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej dotyczącej strony postępowania. Dodatkowo Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w toku postępowania celnego skarżący nie negował, że jest stroną postępowania oraz nie podnosił, że podpisy nakreślone na dokumentach nie zostały przez niego złożone. Skarżący skierował również do Naczelnika UC wniosek o zwrot nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu importu samochodu osobowego według dokumentu SAD z [...] lutego 2006r. W ocenie Sądu I instancji samochód został sprowadzony w porozumieniu ze skarżącym i za jego zgodą na wykorzystanie jego danych osobowych. Powoływana przez skarżącego okoliczność tj. sfałszowanie dokumentu SAD z dnia [...] lutego 2006r. mogłaby być rozważana w kontekście podstawy wznowieniowej wskazanej w art. 240 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Takiej podstawy skarżący jednak nie wskazał, zaś organ związany żądaniem skarżącego nie mógł badać pozostałych przesłanek wznowienia wskazanych w art. 240 §1 Ordynacji podatkowej. A. D. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w związku z art. 1 § 2 w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) w związku z art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, w wyniku czego odmówiono uchylenia decyzji pomimo, że na skutek toczącego się postępowania karnego skarbowego okazało się, że skarżący nigdy nie był importerem samochodu, gdyż dokumenty okazały się fałszywe, a jego podpisy sfałszowane, nigdy nie był również za granicą. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał argumenty na poparcie przedstawionego zarzutu. Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.). W ramach podstaw kasacyjnych został podniesiony zarzut naruszenia przepisów postępowania, co zobowiązywało do wskazania konkretnej normy prawnej, która zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną została naruszona, ale też do wykazania, na czym to naruszenie polega oraz że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 p.p.s.a.). Poza tym, skoro skarga kasacyjna przysługuje od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 173 p.p.s.a.), to podstawą formułowanych zarzutów procesowych powinny być przepisy regulujące procedurę przed tym sądem, ewentualnie w połączeniu z przepisami regulującymi procedurę przed organami administracji publicznej. Podniesiony przez skarżącego kasacyjnie zarzut nie odpowiada w pełni tym wymogom. Kierując się uchwałą NSA z 26 października 2009 r. nr I OPS 10/09 (publ. w: orzeczenia.nsa.gov.pl), z której wynika obowiązek odniesienia się przez sąd odwoławczy do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, rozumianych jako wskazanie przepisów, które zdaniem skarżącego kasacyjnie zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. (w zw. z art. 1 § 2, w zw. z art. 3 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 151, w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.), o treści nadanej przez autora skargi kasacyjnej. Przedmiotem kontroli sądu I instancji była decyzja podjęta w postępowaniu wznowieniowym w sprawie określenia należności wynikających z długu celnego z tytułu importu samochodu osobowego. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej polega na kontroli zaskarżonych aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.). Sądy administracyjne nie przeprowadzają więc co do zasady postępowania dowodowego (z wyjątkiem uregulowanym w art. 106 p.p.s.a.), a jedynie dokonują oceny procesu stosowania prawa (materialnego, procesowego) na tle konkretnego stanu faktycznego, a więc badają czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej oraz czy dokonał właściwej jej interpretacji. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. (w zw. z wskazanymi przepisami p.u.s.a. oraz p.p.s.a.), co wymagało wykazania istnienia przesłanki "wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję". We wniosku wnoszący skargę kasacyjną powołał się na opinię grafologiczną, w której stwierdzono, że podpisy na fakturze nabycia samochodu osobowego oraz na dokumentach celnych zostały sfałszowane. Ujawniona okoliczność, jak słusznie przyjął organ podatkowy, nie mogła wpłynąć na zmianę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, bowiem jak wynika z ustaleń tego organu, przedmiotowy samochód osobowy został zaimportowany w porozumieniu ze stroną i za jej zgodą oraz z wykorzystaniem jej danych osobowych, co z kolei pozwoliło uznać, że importerem tego pojazdu był skarżący kasacyjnie. Wprowadzenie towaru na obszar celny Unii Europejskiej lub jego wyprowadzenie z tego obszaru powoduje powstanie z mocy prawa obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym ratyfikowane umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej (art. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne; j.t. Dz.U. z 2016 poz.1880 ze zm.). Dług celny w przywozie powstaje w wyniku dopuszczenia do swobodnego obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym, w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, natomiast dłużnikiem jest zgłaszający. Jeżeli zgłoszenie celne o objęcie towaru jedną z procedur określoną w ust. 1 art. 201 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (WKC) zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna, osoby, które dostarczyły tych danych, wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub powinny były wiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, mogą również zostać uznane za dłużników zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi (art. 201 ust. 1 lit. a), ust. 2 i 3 WKC). Za dłużnika celnego prawodawca unijny uznaje bowiem osobę, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu, albo osobę, w której imieniu dokonywane jest zgłoszenie celne (art. 4 pkt 18 WKC). Analiza powołanych przepisów wskazuje, że organ celny prawidłowo zidentyfikował stronę postępowania celnego. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 O.p. znajdującego w sprawie zastosowanie z mocy art. 73 ust 1 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117b, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. O wystąpieniu interesu prawnego decydują właściwe normy materialnoprawne, kształtujące stosunki podatkowoprawne, decydujące o prawach i obowiązkach podmiotu. Z ustaleń organu przyjętych przez sąd I instancji wynikało że skarżący był odbiorcą towaru, zgłaszającym, a także kupującym. Należy też zauważyć, za organem i sądem I instancji, że strona w toku prowadzonych postępowań zarówno w zakresie należności celnych, jak i podatkowych na żadnym etapie tych postępowań nie kwestionowała faktu bycia stroną, ani tego, że posiadane przez organ dokumenty są sfałszowane, czego powinna mieć świadomość od samego początku postępowania. Tym samym opinia grafologiczna, na którą powołuje się obecnie strona potwierdza jedynie fakt sfałszowania podpisów pod umową i dokumentami celnymi. Skoro jednak została sporządzona po wydaniu przez organ decyzji wymiarowej, to nie może stanowić dowodu, w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Z koli informacje z niej płynące, tj. podpisanie faktury oraz dokumentów celnych przez inną osobę, wobec wcześniejszych wywodów na temat zakresu podmiotowo-przedmiotowego regulacji celnopodatkowych, mają drugorzędne znaczenie, tym bardziej, że sama strona wskazuje, iż zamówiła u pośrednika import ze Szwajcarii samochodu osobowego, ale go nie odebrała, ponieważ pojazd, jak wyraził się autor skargi kasacyjnej "nie nadawał się do użytku". To czy importowany samochód osobowy spełniał oczekiwania strony dla wymiaru należności celnopodatkowych nie ma znaczenia. Nadto, co ma istotne znaczenie dla oceny powołanej przez stronę przesłanki wznowieniowej, w kwestii sfałszowania dowodów nie wypowiedział się właściwy sąd, co ewentualnie pozwoliłoby na wzruszenie decyzji wymiarowych, na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 O.p. (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe), na co zasadnie zwrócił uwagę sąd I instancji. Podpisanie nazwiskiem innej osoby na dokumencie mającym znaczenie prawne, nawet za zgodą tej osoby lub używanie takiego dokumentu stanowi przestępstwo z art. 270 albo z art. 273 Kodeksu karnego. Z powyższych względów brak było podstaw do uznania, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania sądowoadministracyjnego. Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. stanowią podstawę orzeczniczą dla sądu I instancji, co oznacza, że ich zastosowanie zależy od wyniku przeprowadzonej przez sąd I instancji kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w brzmieniu właściwym dla sprawy, w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Zatem w sytuacji, gdy sąd I instancji nie stwierdził istotnych naruszeń procesowych, a strona skutecznie tego nie wykazała, zastosowanie powinien mieć art. 151 p.p.s.a. a nie jak tego oczekuje wnoszący skargę kasacyjną – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd I instancji nie mógł też naruszyć art. 3 § 2 p.u.s.a., w myśl którego Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania w trybie określonym ustawami, a w szczególności rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń tych sądów i podejmuje uchwały wyjaśniające zagadnienia prawne oraz rozpoznaje inne sprawy należące do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy innych ustaw, ponieważ, jak wynika z jego treści, nie ma on zastosowania w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Zaskarżony wyrok nie narusza też art. 133 § 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. W przepisie tym zostały wyrażone dwie zasady. Pierwsza, zgodnie z którą podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, co oznacza, że sąd, dokonując kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie może wyjść poza materiał znajdujący się w aktach sprawy i druga, zgodnie z którą wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym. Skarga kasacyjna nie wyjaśnia, w jaki sposób doszło do naruszenia tego przepisu, wobec tego należy wskazać, że wyrok został wydany na rozprawie, do czego był uprawniony sąd. Jeśli natomiast chodzi o materiał dowodowy sprawy jaki został wzięty pod uwagę przez sąd I instancji przy rozpoznawaniu skargi, to należy zauważyć, że orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Przepis ten oznacza więc zakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów nie wynikających z akt sprawy, a co za tym idzie zakaz wykraczania przez sąd administracyjny poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym. Z akt sprawy nie wynika, aby sąd I instancji orzekał na podstawie innego materiału dowodowego, niż został zebrany przez organ podatkowy, a tym samym, aby naruszył art. 133 § 1 p.p.s.a. Z powyższych względów skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Na wysokość kosztów złożyła się kwota 180,00 zł (wynagrodzenie pełnomocnika).