II FSK 1053/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Sz 657/17 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 23 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2012 r. oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r., I SA/Sz 657/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę B. K. (zwanego dalej skarżącym) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 23 maja 2017 r. w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2012 r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że organ I instancji ustalił, iż naczepa ciężarowa oraz ciągniki siodłowe są zarejestrowane w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, a ich właścicielem jest skarżący. 3. W odpowiedzi skarżący poinformował organ, że nie jest osobą zobowiązaną do złożenia deklaracji na podatek od środków transportowych, w związku z tym, że ww. środki transportowe zostały przewłaszczone na zabezpieczenie roszczeń banku. Skarżący podkreślił, że jego zdaniem obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym właściciel pojazdów wyłączonych czasowo z ruchu, odbierze dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne, co oznacza dopuszczenie pojazdu do ruchu. Stwierdził, że nie odbiera dowodów rejestracyjnych pojazdów w celu uniknięcia ponoszenia ciężaru podatku od środków transportowych, a ustanowione zabezpieczenia na rzecz wierzyciela stanowią faktyczną i wyłączną przyczynę złożenia dowodów rejestracyjnych w Starostwie Powiatowym. 4. Organ I instancji wziął pod uwagę oświadczenie złożone przez skarżącego na rozprawie 17 kwietnia 2013 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie, sygn. akt. I SA/Sz 1004/12 (wyrok prawomocny), że współwłaścicielką pojazdów jest żona skarżącego. Organ uznał więc, że oboje współwłaściciele zobowiązani byli do złożenia stosownej deklaracji na podatek od środków transportowych na 2012 r., a także nie wpłacili należnego podatku za 2012 r. 5. Skarżący wraz z żoną w piśmie z 4 kwietnia 2017 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnieśli o przeprowadzenie dowodu z wyroku NSA z 1 marca 2017 r., II FSK 3597/15 i wyroku Sądu Okręgowego w [...] z 7 marca 2017 r., VII Ca 102/17 na okoliczność ustalenia osoby właściciela/podatnika podatku od środków transportowych. 6. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że rozstrzygającym dowodem w zakresie ustalenia kto jest właścicielem środków transportowych stanowi przedstawiony przez stronę prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 7 marca 2017 r. w sprawie VII Ca 102/17, w którym ustalono, że skarżący jest wyłącznym właścicielem wymienionych pojazdów, gdyż zostały one nabyte z jego majątku odrębnego. Organ odwoławczy uznał, że pojazdy nie należą do majątku wspólnego. Organ określił wysokość zobowiązania skarżącemu i umorzył postępowanie wobec żony skarżącego. 7. Skarżący w skardze zarzucił organowi niedostateczne wyjaśnienie sprawy i zażądał przeprowadzenia dowodów z dokumentu z dnia 8 maja 2013 r. zawierającego oświadczenie Starostwa Powiatowego o czasowym wycofaniu z ruchu od dnia 15 lutego 2005 r. przedmiotowych pojazdów i pisma Urzędu Miasta z dnia 6 maja 2013 r. Podkreślił, że pojazdy zostały w dniu 15 lutego 2005 r. czasowo wycofane z ruchu i taki status te środki transportu nadal posiadają. Zdaniem skarżącego obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym właściciel pojazdów wyłączonych czasowo z ruchu, odbierze dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne, co oznacza dopuszczenie pojazdu do ruchu. Przedłożył kserokopię dowodów rejestracyjnych (na dowód, że pojazdy nie mają aktualnych badań technicznych). Dodatkowo złożył kserokopie zaświadczeń o demontażu pojazdów z dnia 31 stycznia 2017 r. oraz pismo z dnia 8 maja 2015 r. 8. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 9. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę jako niezasadną wskazując, że sprawa określenia podatku od środków transportowych za 2012 r. była przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3597/15 uchylił wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1417/14, nakazując ustalić, kto jest właścicielem pojazdów. Zdaniem sądu I instancji organ wypełnił zalecenie, zasadnie opierając się na wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 7 marca 2017 r., VII Ca 102/17, z którego wynika, że wyłącznie skarżący jest właścicielem pojazdów, a zatem tylko na nim ciąży obowiązek uiszczenia podatku. Zdaniem sądu zasadnie zatem organ umorzył postępowanie wobec żony skarżącego. Sąd wskazał, że zdaniem skarżącego nie jest wystarczające samo wygaśnięcie decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu do ponownego powstania obowiązku podatkowego, konieczne jest ponowne dopuszczenie do ruchu tj. zwrot dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych na pisemny wniosek właściciela pojazdu. Z taką interpretacją sąd się nie zgodził. Wygaśnięcie decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu następuje w dniu ściśle określonym w decyzji. Właściciel pojazdu ma od tego momentu możliwość odebrania dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych od organu rejestrującego - zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie czasowego wycofania pojazdów z ruchu (Dz.U. nr 285, poz. 2856 ze zm.) - i użytkowania pojazdu. Organ nie jest zobowiązany do wydania kolejnej decyzji - tym razem o dopuszczeniu pojazdów do ruchu. Fakt nieodebrania przez skarżącego dowodu rejestracyjnego z depozytu nie ma wpływu na powstanie obowiązku podatkowego. Konieczność opłacania podatku od środków transportowych nie jest uzależniona od użytkowania pojazdu. Niweluje ten obowiązek dopiero wyrejestrowanie pojazdu, co w sprawie nie miało miejsca. 10. Powyższy wyrok skarżący zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie: - art. 9 ust 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm. – zwanej dalej: u.p.o.l.) - poprzez jego nienależyte zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi na decyzję określającą skarżącym zobowiązania podatkowe w podatku od środków transportowych, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności udokumentowanego przez skarżącego faktu czasowego wycofania z ruchu pojazdów od dnia złożenia wniosku do ponownego włączenia do ruchu podatek od środków transportowych nie może być naliczany, analogicznych decyzji z lat 2006 - 2011 oraz wpisów w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynikało, że jedynym właścicielem pojazdów jest skarżący; b) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – zwanej dalej: ord. pod.) - poprzez brak stwierdzenia naruszeń prawa i odmowę uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa o postępowaniu polegającym na przekroczeniu granicy swobodnej oceny dowodów, które polegało na jednostronnej, wybiórczej i niepełnej ocenie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, wadliwych wniosków poczynionych na podstawie przedłożonej dokumentacji (zawarte w piśmie Starostwa Powiatowego znajdującym się w aktach niniejszej sprawy) co skutkowało nieuwzględnienie zarzutu czasowego skutecznego wycofania z ruchu środków transportowych stanowiących przedmiot niniejszego postępowania, dokonania ustaleń na podstawie zebranego materiału w sposób niezgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, z niedołożeniem należytej wagi takim dowodom jak pisma Starostwa Powiatowego sporządzonego na wniosek organu pierwszej instancji z którego wynika, iż: "Pojazdy te zostały w dniu 15 lutego 2005 r. czasowo wycofane z ruchu do dnia 13 czerwca 2005 r. i taki też status w chwili obecnej widnieje złożenia przez skarżącego wniosku o czasowe wycofanie pojazdów z ruchu od dnia 13 czerwca 2005 r. i załączonych do wniosku tablic rejestracyjnych oraz dowodów rejestracyjnych środków transportowych, treści decyzji określających za lata 2006 - 2011, treść rejestrów Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz wyjaśnienia strony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało poczynieniem błędnych ustaleń faktycznych stwierdzeniem na ich podstawie, że powstał podatek od środków transportowych za rok 2012. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o: - uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie; - zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przypisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. 11. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 p.p.s.a. 12. Skarżący w niniejszej sprawie kwestionuje zasadność określenia zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych w sytuacji czasowego wycofania z ruchu pojazdów. Stosownie do treści art. 9 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2 (który nie ma w sprawie zastosowania), ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Z kolei art. 9 ust. 4a) i 4b) u.p.o.l. przewidują, że obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje także od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został dopuszczony ponownie do ruchu po upływie okresu, na jaki została wydana decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu tego pojazdu z ruchu (ust. 4a), a zarejestrowanie środka transportowego oznacza jego rejestrację, z wyjątkiem rejestracji czasowej, w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym (ust. 4b). Wygaśnięcie decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu następuje w dniu ściśle określonym w decyzji. Właściciel pojazdu ma od tego momentu możliwość odebrania dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych od organu rejestrującego - zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie czasowego wycofania pojazdów z ruchu (Dz. U. Nr 285, poz. 2856 ze zm., zwane dalej: "rozporządzenie MI") - i użytkowania pojazdu. Błędne jest stanowisko skarżącego wyrażone w skardze kasacyjnej, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych powstaje od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym skarżący odbierze dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne pojazdów, wyłączonych czasowo z ruchu. Zdaniem skarżącego art. 9 ust. 4a) u.p.o.l. moment powstania obowiązku podatkowego łączy z chwilą ponownego dopuszczenia pojazdu do ruchu, a więc wydaniem dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych tego pojazdu, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Skarżący nieprawidłowo odczytał zwrot "ponowne dopuszczenie do ruchu" bowiem w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. - dalej: Pr.r.d.) i rozporządzeniem wykonawczym do tej ustawy. Ze stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić. Jak wskazano wyżej wygaśnięcie decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu następuje w dniu ściśle określonym w decyzji. Właściciel pojazdu ma od tego momentu możliwość odebrania dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych od organu rejestrującego, zgodnie z § 7 rozporządzenia MI i użytkowania pojazdu. Nie ma żadnych podstaw prawnych, aby sądzić, że po wygaśnięciu decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, zaistniałaby konieczność podjęcia jakichkolwiek dodatkowych działań ze strony organu rejestrującego np. wydania kolejnej decyzji o dopuszczeniu do ruchu na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skoro zgodnie z art. 71 ust. 1 Pr.r.d. dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe, to oznacza, że pojazd – co do którego wygasła decyzja o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu – wciąż jest dopuszczony do ruchu drogowego, bowiem jego dowód rejestracyjny nie stracił automatycznie ważności, ale istnieje i jest od tego momentu do odebrania od organu. Należy także podkreślić, że w sprawie mamy do czynienia z wycofaniem pojazdu z ruchu o charakterze czasowym. Właściciel pojazdu wyrażając wolę skorzystania z tej instytucji z góry zakłada, że wycofanie pojazdu z ruchu ma być jedynie przejściową sytuacją. Co więcej - organ rejestrujący w decyzji ściśle określa datę ustania tego tymczasowego stanu rzeczy. Sam fakt wygaśnięcia decyzji nie spowoduje co prawda automatycznego zwrotu tablic i dowodu rejestracyjnego, konieczne jest bowiem złożenie pisemnego wniosku właściciela pojazdu oraz dołączenie decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Nie ma zaś wymogu dokonywania innych czynności organu rejestrującego, czy składania dodatkowych wniosków przez właściciela pojazdu. Podkreślić trzeba, że ponownego dopuszczenia pojazdu do ruchu, o który stanowi art. 9 ust. 4a) u.p.o.l. nie można utożsamiać z odebraniem dokumentów pojazdu z depozytu, jak czyni to skarżący. Przy takiej interpretacji w sytuacji, gdy podatnik nie odebrałby dowodu i tablic, pomimo faktu, że decyzja o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu wygasła, właściciel nadal nie byłby zobowiązany do zapłaty podatku. Przez ponowne dopuszczenie do ruchu należy w związku z tym rozumieć potencjalną możliwość wykorzystania przez właściciela pojazdu na drogach publicznych (por. B. Pahl, G. Dudar, R. Dowgier, Podatek od środków transportowych, Komentarz, Warszawa 2017). Wobec powyższego wskazać należy, że okolicznościami, z którymi ustawodawca wiąże powstanie obowiązku podatkowego od środków transportowych jest rejestracja oraz nabycie zarejestrowanego środka transportowego, a także ponowne dopuszczenie do ruchu środka transportowego po upływie okresu, na jaki została wydana decyzja o czasowym wycofaniu tego pojazdu z ruchu. Z żadnego fragmentu zacytowanych wyżej przepisów nie wynika, że konieczność opłacania podatku od środków transportowych uzależniona jest od użytkowania pojazdu, czy też jego fizycznego posiadania. To oznacza, że okoliczności wskazane przez skarżącego, takie jak niewykorzystywanie pojazdów od lat, brak badań technicznych, brak możliwości zbycia pojazdów gdyż stanowią zabezpieczenie dla wierzycieli, nie oznaczają, że doszło do wygaśnięcia obowiązku podatkowego. Do tego niezbędne jest bowiem wyrejestrowanie pojazdu lub wydanie decyzji organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. W rozpoznanej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek skutkujących wygaśnięciem obowiązku podatkowego. Dopóki dany pojazd jest zarejestrowany, na jego właścicielu ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych (art. 9 ust. 1 u.p.o.l.), nawet jeśli z pojazdów tych faktycznie nie korzysta. Obowiązek zapłaty tego podatku nie jest bowiem uzależniony od faktycznego korzystania z pojazdu, czy poruszaniu się nim po drogach. 13. Za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia przepisów postępowania. Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie - przy wydawaniu decyzji- przepisów odnoszących się do postępowania dowodowego oraz oceny zebranych dowodów. W ocenie strony skarżącej analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego jest jednostronna i wybiórcza, a wywodzone przez organ skutki prawne nie wynikają z udowodnionych w toku postępowania faktów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, aby sąd I instancji bezpodstawnie zaaprobował stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe. W niniejszej sprawie zakres prowadzonego postępowania określały przepisy materialnego prawa podatkowego. Zgromadzony przez organy materiał dowodowy w zakresie czasowego wycofania przedmiotowych pojazdów z ruchu dawał podstawy do stwierdzenia istnienia obowiązku podatkowego od środków transportowych. 14. Wobec powyższego skargę kasacyjną jako niezasadną należało na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalić.