II FSK 2208/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia WSA del. Marek Olejnik (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "A." S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2348/15 w sprawie ze skargi "A." S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 12 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych oddala skargę kasacyjną. 1.Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2348/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "A." S.A. z siedzibą w W. (dalej "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 12 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod zajęcia środków pieniężnych. Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej "CBOSA". 2.Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca, która zaskarżyła ten wyrok w całości. Sformułowała także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nie uchylenie postanowienia, pomimo naruszenia przez organy podatkowe art. 13 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm., dalej "u.p.e.a.") oraz art.21 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613, ze zm., dalej "O.p."). W uzasadnieniu Skarżąca podkreśliła, ze istotną okolicznością co do oceny zasadności wniosku pomijaną zarówno przez organy podatkowe jak i Sąd jest charakter wypłaty, co do której uwolnienia spod egzekucji wystąpiła. Wypłata ta dotyczy bowiem ekwiwalentu za urlop otrzymywanego przez jedyna pozostałą pracownicę powracającą z urlopu macierzyńskiego. Nie jest to zatem bieżące wynagrodzenie za pracę, i jako takie nie podlega reżimowi art. 81 § 4 u.p.e.a. Stąd złożenie wniosku w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. było w pełni uzasadnione i konieczne. Skorzystanie z wyłączenia spod egzekucji było bowiem niemożliwe. 2.2. W zakreślonym ustawowo terminie organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, zważył co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji. 3.2. W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej zarzucono, że Sąd pierwszej instancji nie uchylił zaskarżonego postanowienia mimo naruszenia przez organy art. 13 §1 u.p.e.a. oraz art.121 O.p. Jak wynika z akt sprawy Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W.prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny - zawiadomieniem z dnia 3 marca 2015 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w B.[...] S.A. W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia 11 marca 2015 r. poinformował o braku środków na rachunku bankowym, jednocześnie stwierdzając, że doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową. Pismem z dnia 24 marca 2015 r. Skarżąca wniosła o wydanie postanowienia zezwalającego na wypłatę dla pracownicy wynagrodzenia za marzec 2015 r. ze środków zajętych na rachunkach bankowych w B.[...] S.A. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W., na podstawie art.13 §1 u.p.e.a. odmówił zwolnienia spod zajęcia ww. rachunków bankowych uznając, że przedstawiony we wniosku argument w postaci wypłaty wynagrodzenia nie uzasadnia zwolnienia spod zajęcia środków pieniężnych na rachunkach bankowych. Skarżąca nie określiła bowiem składnika majątkowego, który miałby zostać objęty zwolnieniem i nie wykazała, na czym polega jej interes w uzyskaniu zwolnienia oraz z jakich powodów należy go uznać za ważny. Ponadto na podstawie art. 81 § 4 u.p.e.a., wypłata wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Stanowisko to podtrzymał w swoim postanowieniu organ odwoławczy, a Sąd pierwszej instancji uznał skargę na powyższe postanowienie za niezasadną. 3.3. Zgodnie z art. 13 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji lub zabezpieczenia w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Uregulowana w przepisie art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do zwolnienia zabezpieczenia, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej w ograniczonym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2018 r., o sygn. akt II FSK 3609/15). Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z zabezpieczenia jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przy czym to zobowiązany musi wykazać argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji (z zabezpieczenia) określonych składników majątkowych. Art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. należy więc mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest zaspokojenie wierzytelności. 3.4. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarówno organ administracyjny pierwszej instancji, jak też drugiej instancji uwzględniły w swych rozważaniach przesłankę ważnego interesu Skarżącej, odmawiając zwolnienia spod egzekucji określonego składnika majątkowego – wierzytelności z rachunku bankowego. W przedmiotowej sprawie Skarżąca domagała się wydania postanowienia zezwalającego na wypłatę dla pracownicy wynagrodzenia za marzec 2015 r. ze środków zajętych na rachunkach bankowych w B.[...] S.A. zasadnie zatem organ wskazał, że od woli organu egzekucyjnego nie należy wyłączenie spod zajęcia bieżącego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w art. 81 § 4 u.p.e.a. Tego typu stwierdzenie organu odwoławczego należy uznać za trafne i mające uzasadnienie w treści przepisów. Prawidłowe jest również wskazanie, że wypłata wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu – Bankowi - odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Zauważyć należy, że Skarżąca na etapie postępowania przed organami oraz Sądem pierwszej instancji wskazywała, że chodzi o wypłatę wynagrodzenia za marzec 2015 r., natomiast dopiero w skardze kasacyjnej "zmodyfikowała" swoje twierdzenia w tym zakresie wskazując, że chodziło o wypłatę ekwiwalentu za urlop. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na podstawie stanu faktycznego jaki przyjął Sąd pierwszej instancji jeżeli nie zostanie on skutecznie zakwestionowany dlatego niezasadny jest zarzut naruszenia art.13 §1 u.p.e.a., w konsekwencji także art.145 §1 pkt 1 lit.c oraz art.151 p.p.s.a. Jeżeli natomiast chodzi o podnoszone naruszenie art.121 O.p. to podkreślić należy, że zgodnie z art.18 u.p.e.a. jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie Ordynacji podatkowej dlatego zarzut w ww. zakresie należy uznać za niezasadny. 4. Z powyższych przyczyn skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.