I OSK 691/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-08-21

Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Monika Nowicka, Marcin Kamiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę po uchyleniu jego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, naruszył art. 190 PPSA, dokonując oceny stanu faktycznego i prawnego niezgodnie z wykładnią prawa ustaloną przez NSA w poprzednim orzeczeniu w tej sprawie?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył art. 190 PPSA, ponieważ jego ocena prawna mieściła się w wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednim wyroku. NSA podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej ma umożliwić następcom prawnym przeprowadzenie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, a istnienie nierozpoznanego wniosku o zwrot nieruchomości ma znaczenie prawne w obu tych sprawach. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej funkcjonował nierozpatrzony wniosek o zwrot nieruchomości, co stanowiło rażące naruszenie praw osób trzecich.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg Poczty Polskiej S.A. i Telekomunikacji Polskiej S.A. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdzającą nieważność decyzji uwłaszczeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił te skargi. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę szczegółowego rozważenia dodatkowych okoliczności faktycznych i prawnych, w tym istnienia nierozpoznanego wniosku o zwrot nieruchomości. Po ponownym rozpoznaniu WSA oddalił skargi, co zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez Pocztę Polską S.A. zarzucającą naruszenie art. 190 PPSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Marcin Kamiński Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 478/17 w sprawie ze skarg Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie oraz Telekomunikacji Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 września 2017 r., I SA/Wa 478/17, oddalił skargi Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie i Telekomunikacji Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zgodnie z art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA jest wiążąca w sprawie dla sądu I instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że sąd I instancji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. NSA wyrokiem z 20 grudnia 2016 r., I OSK 381/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wskazując, że w rozpoznawanej sprawie występują dodatkowe okoliczności, które sprawiają, że stan faktyczny i prawny nie jest tak typowy. Postępowanie z wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości po stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej prowadzone jest w trybie postępowania zwykłego, które toczy się w aktualnym czasie. Aby takie postępowanie mogło być prowadzone, musi nadal istnieć wniosek o zwrot nieruchomości, a więc należy rozważyć, czy wniosek istniejący w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej z [...] września 1991 r. istnieje nadal. W zależności od wyniku tego rozstrzygnięcia należy się również odnieść do kolejnych wniosków o zwrot nieruchomości, jakie zostały złożone przez następców prawnych byłych właścicieli, tj. wniosku z 16 lutego 2009 r. (który wpłynął do organu 23 lutego 2009 r.) i wniosku z 19 października 2012 r. i rozważyć prawne znaczenia tych wniosków dla rozpoznania sprawy, uwzględniając zarówno datę ich złożenia jak i stan faktyczny i prawny, jaki miał miejsce w dacie składania wskazanych wniosków. Te okoliczności faktyczne i prawne, które występują w przedmiotowej sprawie powodują bowiem, że ocena prawna rozstrzyganej sprawy wymaga szczegółowego ich rozważenia. Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie jest sam fakt wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego, ale stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej ma umożliwić następcom prawnym przeprowadzenie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Z zaakceptowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny stanu faktycznego i prawnego wynika, że w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie art. 156 kpa przedmiotem oceny organu jest legalność aktu administracyjnego dokonana przez pryzmat stanu prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej Wojewody T. z [...] września 1991 r. wydanej na podstawie art. 2 ust. 1 - 3 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464). Ustawa ta weszła w 5 grudnia 1990 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu wejścia w życie w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Uprawnienia państwowych gospodarstw rolnych do będących w dniu wejścia w życie ustawy w ich zarządzie gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa reguluje odrębna ustawa. Prawo byłych właścicieli do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej korzysta z zasady pierwszeństwa przed prawami państwowej osoby prawnej, ponieważ zostało tym osobom przyznane znacznie wcześniej niż prawo państwowych osób prawnych, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. Ponadto, przekształcenie zarządu (prawa znacznie słabszego), nie może odbywać się kosztem utraty po stronie dawnego właściciela prawa do zwrotu jego własności (prawa znacznie silniejszego), gdyż godziłoby to w konstytucyjną zasadę ochrony własności. Dlatego, jeżeli przed wydaniem omawianej decyzji wojewody osoby trzecie zgłosiły we właściwej do tego procedurze roszczenie o uzyskanie stosownych praw do przedmiotowej nieruchomości, to rozstrzygnięcie o tym roszczeniu stanowiło procesową przeszkodę do wydania przez wojewodę decyzji potwierdzającej uwłaszczenie państwowej osoby prawnej na dzień 5 grudnia 1990 r. do czasu rozstrzygnięcia o prawach osób trzecich. Jak wynika z akt sprawy, w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej Wojewody T. z [...] września 1991 r. toczyło się postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wszczęte wnioskiem z 1971 r. Ta okoliczność wynika z faktu, że decyzją Ministra Infrastruktury z [...] lutego 2008 r. stwierdzona została (ze skutkiem ex tunc) nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] czerwca 1972 r. uchylającej decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z [...] listopada 1971 r. orzekającą o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Oznacza to, że w dacie wydawania kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji Wojewody T. z [...] września 1991 r. w obrocie prawnym funkcjonował nierozpatrzony ostatecznie wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, której dotyczyło uwłaszczenie, a tym samym decyzja uwłaszczeniowa rażąco naruszała prawa osób trzecich (w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] czerwca 1972 r. pociąga za sobą ten skutek, że były właściciel tej nieruchomości lub jego następca prawny uzyskał status osoby trzeciej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz stał się stroną postępowania uwłaszczeniowego, co daje mu przymiot strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym oceny prawidłowości decyzji kończącej postępowanie uwłaszczeniowe. Decyzja uwłaszczeniowa uwzględniała stan prawny i faktyczny gruntów na dzień 5 grudnia 1990 r. i niezależnie od daty jej wydania wywoływała skutki prawne z mocą wsteczną. Dlatego też ocena, czy decyzja uwłaszczeniowa narusza prawa osób trzecich, musi uwzględniać stan prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. Wszelkie natomiast zdarzenia zaistniałe po tej dacie (w tym i fakt umorzenia w 2009 r. postępowania zwrotowego ze względu na zmianę stanu prawnego) nie mają, w ocenie Sądu, znaczenia prawnego dla dokonywanej w trybie nadzoru oceny prawidłowości wydania decyzji uwłaszczeniowej. Co do kolejnych wniosków o zwrot nieruchomości, jakie zostały złożone przez następców prawnych byłych właścicieli, tj. wniosku z 16 lutego 2009 r. (który wpłynął do organu 23 lutego 2009 r.) i wniosku z 19 października 2012 r. zauważyć należy, że w ocenie Sądu są one kontynuacją wniosku z 1971 r. Równocześnie stanowią one również wykonanie zalecenia Ministra Infrastruktury zawartego w decyzji z [...] stycznia 2009 r., który umarzając postępowanie zwrotowe pouczył strony, że "obecnie spadkobiercy byłych właścicieli mogą wystąpić z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości do Starosty J.", który będzie rozpoznany już pod rządami nowej ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (art. 136 ust. 3). Dokonując tej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że żaden z złożonych wniosków o zwrot nigdy nie został skutecznie merytorycznie rozpatrzony oraz miał na względzie treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2006 r., I OSK 817/05, który zapadł już w sprawie przedmiotowej nieruchomości. Skoro istotą rozpatrywanej sprawy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej "nie jest sam fakt wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego, ale stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej ma umożliwić następcom prawnym przeprowadzenie następnego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości", to właśnie stwierdzenie w tej sprawie nieważności decyzji uwłaszczeniowej i powrót postępowania uwłaszczeniowego na etap rozpatrzenia złożonego wniosku niewątpliwie stworzy spadkobiercom byłych właścicieli możliwość rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i to niezależnie od daty jego złożenia. Czy to zatem będzie nowy wniosek czy wniosek z 16 lutego 2009 r. będący niewątpliwie kontynuacją wniosku z 1971 r., czy też ewentualnie ponowiony wniosek z 19 października 2012 r., fakt usunięcia z obiegu prawnego rażąco wadliwego orzeczenia uwłaszczeniowego da spadkobiercom byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości możliwość uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia w kwestii zwrotu spornej nieruchomości. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła Poczta Polska S.A. z siedzibą w Warszawie, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 190 p.p.s.a. przez dokonanie oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w sposób niezgodny z wytycznymi zawartymi w wyroku z 20 grudnia 2016 r., a przez to oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi Poczty Polskiej S.A. w sytuacji, gdy decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] października 2013 r., znak [...] została wydana z naruszeniem art. 105 § 1 w zw. z art. 28 K.p.a. i art. 64 § 2 oraz art. 8 K.p.a. przez błędne przyjęcie, iż w dacie wydania ww. decyzji toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości z wniosku A. M., W. M., A. M., E. J., B. A. i J. M., a zatem, że wnioskodawcy ci mieli interes prawny we wszczęciu postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w wyroku NSA z 20 grudnia 2016 r. stwierdzono, że w sprawie konieczne jest przeprowadzenie pełnej oceny prawnej, która powinna uwzględniać: a) "rozważenie, który z wniosków o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest tym nierozpoznanym wnioskiem, który umożliwił stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z [...] września 1991 r., a w konsekwencji po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji uwłaszczeniowej będzie rozpoznawany" oraz b) rozważenie prawnego znaczenia wniosków z 16 lutego 2009 r. (który wpłynął do organu w dniu 23 lutego 2009 r.) i wniosku z 19 października 2012 r. dla rozpoznania sprawy, uwzględniając zarówno datę ich złożenia, jak i stan faktyczny i prawny, jaki był ukształtowany w dacie składania wskazanych wniosków – gdyż istnienie nierozpoznanego wniosku w sprawie zwrotu nieruchomości ma prawne znaczenie zarówno w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, jak i postępowania zwrotowego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał w szczególności, że: - w dacie wydawania kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji uwłaszczeniowej Wojewody T. z [...] września 1991 r. w obrocie prawnym funkcjonował nierozpatrzony ostatecznie wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, której dotyczyło uwłaszczenie, a tym samym decyzja uwłaszczeniowa rażąco naruszała prawa osób trzecich, a wszelkie zdarzenia zaistniałe po dniu 5 grudnia 1990 r. (w tym i fakt umorzenia w 2009 r. postępowania zwrotowego ze względu na zmianę stanu prawnego), nie mają w ocenie Sądu pierwszej instancji znaczenia prawnego dla dokonywanej w trybie nadzoru oceny prawidłowości wydania decyzji uwłaszczeniowej; - wnioski z 16 lutego 2009 r. i 19 października 2012 r. w ocenie Sądu pierwszej instancji są kontynuacją wniosku z 1971 r., żaden z wniosków o zwrot nigdy nie został skutecznie merytorycznie rozpatrzony; - stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z [...] września 1991 r. oznacza usunięcie z obiegu prawnego rażąco wadliwego orzeczenia uwłaszczeniowego, co daje spadkobiercom byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości możliwość uzyskania merytorycznego (a nie tylko formalnego) rozstrzygnięcia w kwestii zwrotu spornej nieruchomości. Przedstawiona ocena prawna stoi w sprzeczności z wykładnią prawa przedstawioną w wyroku NSA z 20 grudnia 2016 r. Sąd ten bowiem jednoznacznie wskazał, że nierozpoznane na dzień 5 grudnia 1990 r. odwołanie od decyzji z [...] listopada 1971 r. zostało rozpoznane i decyzją z [...] stycznia 2009 r. Minister Infrastruktury uchylił decyzję z [...] listopada 1971 r. i umorzył postępowanie w sprawie zwrotu. Jak wskazał NSA, postępowanie z wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości po stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej, prowadzone jest w trybie postępowania zwykłego, które toczy się w aktualnym czasie. W ocenie strony skarżącej aktualnie brak nierozpoznanego wniosku o zwrot nieruchomości. Nie ma bowiem podstaw prawnych do zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzenia, że wniosek z 16 lutego 2009 r. jest niewątpliwie kontynuacją wniosku z 1971 r., skoro postępowanie z tego ostatniego zostało prawomocnie umorzone decyzją z [...] stycznia 2009 r. Ponadto, ewentualne postępowanie zwrotowe nie mogłoby się toczyć na podstawie wniosku z 16 lutego 2009 r., gdyż ten został pozostawiony przez Starostę J. bez rozpoznania, podobnie jak wniosek z 19 października 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne. Zgodnie z art. 190 zd. 1 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, ze sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Przede wszystkim, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznawał sprawę (art. 183) i w jakich wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1. Tak więc rozpoznając sprawę powtórnie, sąd pierwszej instancji musi interpretować i stosować art. 134 § 1 przy uwzględnieniu postanowień zawartych w art. 168 § 3, art. 183 § 1 i art. 190 – por. szerzej wyrok NSA z 20 września 2006 r., II OSK 1117/05. Mając na względzie powyższe znaczenie art. 190 p.p.s.a. należy jednoznacznie stwierdzić, że Sąd I instancji nie naruszył przywołanego przepisu przez dokonanie oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w sposób niezgodny z wytycznymi zawartymi w wyroku z 20 grudnia 2016 r., I OSK 381/15. Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że w tym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że: "Należy się również zgodzić z ogólnie ukształtowanym w orzecznictwie poglądem, że stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości, które wywołuje skutek ex tunc, może oznaczać, że w dacie podejmowania kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji uwłaszczeniowej nie był rozpoznany wniosek o zwrot nieruchomości". Niemniej jednak jest to tylko część oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu tego wyroku. Dalej bowiem Sąd stwierdziła, że "Należy (...) zwrócić uwagę, że w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1991r. skutkiem tego będzie, że działka oznaczona poprzednio nr ew. [...] , a obecnie [...] i [...] położona w J. stanowiąca własność Skarbu Państwa nie będzie obciążona prawem użytkowania wieczystego i to ze skutkiem ex tunc. Czy zatem stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z [...] września 1991r. będzie oznaczało dla następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości możliwość rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości, który w dacie wydania decyzji z [...] września 1991 r. nie był rozpoznany. Postępowanie z wniosku o zwrot tej nieruchomości w takich okolicznościach (tj. po stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej) prowadzone jest w trybie postępowania zwykłego, które toczy się w aktualnym czasie. Aby takie postępowanie mogło być prowadzone musi nadal istnieć wniosek o zwrot nieruchomości, należy zatem rozważyć, czy wniosek istniejący w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej z [...] września 1991r. istnieje nadal, skoro ostateczną decyzją z [..] stycznia 2009r. organ rozstrzygnął w sprawie tego wniosku uchylając decyzję z [...] listopada 1971r. w sprawie zwrotu i umarzając postępowanie. Po rozstrzygnięciu powyższej kwestii i w zależności od wyniku tego rozstrzygnięcia należy się również odnieść do kolejnych wniosków o zwrot nieruchomości jakie zostały złożone przez następców prawnych byłych właścicieli tj. wniosku z 16 lutego 2009 r. (który wpłynął do organu w dniu 23 lutego 2009 r.) i wniosku z 19 października 2012r. i rozważyć prawne znaczenia tych wniosków dla rozpoznania sprawy uwzględniając zarówno datę ich złożenia jak i stan faktyczny i prawny jaki był ukształtowany w dacie składania wskazanych wniosków. Powyższe okoliczności faktyczne i prawne, które występują w przedmiotowej sprawie powodują, że ocena prawna rozstrzyganej sprawy wymaga szczegółowego ich rozważenia i odniesienia się do nich." A następnie: "W okolicznościach tej sprawy istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie jest sam fakt wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego, ale stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej ma umożliwić następcom prawnym przeprowadzenie następnego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, stąd też istnienie nierozpoznanego wniosku w sprawie zwrotu nieruchomości ma prawne znaczenie w obu tych sprawach". Należało więc uznać, że Sąd I instancji rozpoznał sprawę stosując się do wykładni, dokonanej w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 20 grudnia 2016 r., I OSK 381/15, o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonego wyroku, a tym samym nie naruszył art. 190 zd. 1 p.p.s.a. Zdaniem NSA ocena prawna Sądu I instancji, "że decyzją Ministra Infrastruktury z [...] lutego 2008 r. stwierdzona została (ze skutkiem ex tunc) nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] czerwca 1972 r. uchylającej decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z [...] listopada 1971 r. orzekającą o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Oznacza to, że w dacie wydawania kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji Wojewody T. z [...] września 1991 r. w obrocie prawnym funkcjonował nierozpatrzony ostatecznie wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, której dotyczyło uwłaszczenie", mieści się w wykładni dokonanej w uzasadnieniu wyroku z 20 grudnia 2016 r., ponieważ w dacie podejmowania kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji uwłaszczeniowej nie był rozpoznany wniosek pierwotny o zwrot nieruchomości, który "odżył" na skutek stwierdzenia w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] czerwca 1972 r. i który nie został rozpoznany w zwyczajnym trybie tego postępowania. Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło