I SO/Gl 3/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2017 r. sprawy z wniosku R. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący na urzędowym formularzu z dnia 25 lipca 2017 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Podkreślił, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2000 zł brutto miesięcznie, choć w dalszej części wniosku określił tę wysokość na kwotę 1470 zł, a łączną sumę swoich dochodów na 2940 zł brutto, przy czym stwierdził, iż koszty jego utrzymania wynoszą tyle co jego dochody, tj. 1470 zł. Według wniosku skarżący nie posiada majątku poza udziałem we współwłasności działki, udziałami w spółce, która nie prowadzi działalności, oraz kilkunastoletnim samochodem osobowym. Wniosek wpłynął do Sądu wcześniej niż skarga, wobec czego został zarejestrowany w repertorium SO. Pod taką sygnaturą referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za rok 2016, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, zaświadczenia Spółki, w której skarżący posiada udziały, że Spółka nie prowadzi działalności, a skarżącemu nie wypłacono żadnych kwot w okresie ostatniego półrocza, w szczególności w związku z posiadanym udziałem czy czynnościami wykonanymi na rzecz Spółki, dokumentu pozwalającego ustalić tytuł prawny, na podstawie którego skarżący korzysta z lokalu wskazanego jako jego adres zamieszkania, a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Przesyłka zawierająca wezwanie została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 11 sierpnia 2017 r., i po raz drugi dnia 21 sierpnia 2017 r., a następnie, jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy. Wezwanie nie zostało dotąd wykonane. Po wystosowaniu wezwania do Sądu wpłynęła skarga, której dotyczył wniosek, wraz z odpowiedzią na nią i z aktami administracyjnymi. Zarejestrowano ją pod sygn. akt I SA/Gl 922/17. Do skargi był załączony drugi egzemplarz formularza z dnia 25 lipca 2017 r. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. Strona może więc wnosić o przyznanie prawa pomocy przed wpłynięciem skargi do Sądu, czyli w postępowaniu sądowoadministracyjnym jeszcze w Sądzie nieodnotowanym – w przedmiocie decyzji, którą zaskarżyła lub dopiero zamierza zaskarżyć. Wówczas wniosek podlega rejestracji w repertorium SO i pod tą sygnaturą jest rozpoznawany, także w przypadku, gdy w trakcie tego postępowania do Sądu wpłynie skarga, którą należy zarejestrować w repertorium SA. Postępowanie (i rozstrzygnięcie) co do wniosku zawsze jednak odnosi się do postępowania toczącego się w sprawie skargi pod tą ostatnią sygnaturą, którego część stanowi jako postępowanie wpadkowe, tak samo zresztą jak każde postępowanie w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dlatego przyjąć wypada, że skarżący złożył jeden tego rodzaju wniosek w postępowaniu w przedmiocie decyzji opisanej w sentencji, tyle że wyraził go na dwóch jednobrzmiących formularzach, z których jeden przesłał bezpośrednio do Sądu, a drugi dołączył do skargi. Wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych miało na celu uzupełnienia danych podanych w tym właśnie wniosku, toteż nie ma w szczególności podstaw, by formularzowi załączonemu do skargi, bo nie odrębnemu wnioskowi, nadawać osobny bieg i np. ponawiać wezwanie, które zostało przecież dokonane skutecznie. Przystępując do rozpoznania tego wniosku, odnotować trzeba, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem skarżący nie wykonał takiego wezwania. Uznać bowiem należy, że termin do jego wykonania upłynął bezskutecznie, a co za tym idzie, że pociągnęło to za sobą następstwa tego stanu rzeczy. Otóż w świetle art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej (§ 1), pozostawiając dwukrotnie zawiadomienia o tym m.in. w skrzynce pocztowej (§ 2 i 3), przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu (§ 4). W konsekwencji doręczenie wezwania skarżącemu nastąpiło z dniem 25 sierpnia 2017 r., a zakreślony w nim termin upłynął z dniem 10 września 2017 r. Według art. 255 P.p.s.a. wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, co gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak tych dokumentów wyłącza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji skarżącego, w szczególności dochodów i wydatków, a nawet składu jego gospodarstwa domowego. Jest to zaś niezbędne tym bardziej, że we wniosku złożone rozbieżne wyjaśnienia na temat wysokości wspomnianych dochodów, podając w tej materii aż trzy różne kwoty. Nie wiadomo również, na podstawie jakiego tytułu prawnego wnioskodawca korzysta z lokalu mającego stanowić jego miejsce zamieszkania. Wskutek niewykonania wezwania nie można stwierdzić, że poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Taki stan rzeczy uniemożliwia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego wniosku nie można wówczas rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.