III SA/Kr 544/17

WyrokWSA w Krakowie2017-09-07

Skład orzekający: Hanna Knysiak-Sudyka, Ewa Michna, Krystyna Kutzner

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która utraciła uprawnienia do policyjnej renty rodzinnej, może zachować tytuł prawny do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji Policji po śmierci głównego najemcy (emeryta policyjnego)?
Ratio decidendi
Osoba, która utraciła uprawnienia do policyjnej renty rodzinnej, traci samoistny tytuł prawny do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji Policji. Prawo do takiego lokalu dla członków rodziny emeryta policyjnego jest ściśle powiązane z uprawnieniem do renty rodzinnej i wygasa wraz z jego utratą. W przypadku braku tytułu prawnego, organ Policji jest zobowiązany wydać decyzję o opróżnieniu lokalu na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
Stan faktyczny
Skarżący W. W. zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym pozostającym w dyspozycji Policji, który pierwotnie przydzielono jego ojcu, a następnie matce. Po śmierci matki, która posiadała uprawnienia do renty rodzinnej i tytuł prawny do lokalu, skarżący pozostał w lokalu sam. Organ Policji uznał, że skarżący utracił uprawnienia do lokalu, ponieważ wygasło jego prawo do policyjnej renty rodzinnej po ukończeniu edukacji. W związku z tym wydano decyzję nakazującą opróżnienie lokalu. Skarżący zaskarżył tę decyzję, argumentując, że nabył samodzielny tytuł prawny do lokalu w momencie śmierci ojca.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Krystyna Kutzner Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 17 marca 2017 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego skargę oddala. Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 17 marca 2017 r., znak [...], działając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23), art. 95 ust. 3 pkt 3 i ust 4, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 1782) oraz art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zapatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 708, ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania skarżącego W. W. od decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] 2017 r. w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] w G nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: W. W. jest osobą nieuprawnioną do świadczeń emerytalno- rentowych z MSWiA. Zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w G [...], położonym w budynku Posterunku Policji. Lokal ten pierwotnie przydzielono ojcu skarżącego – S. W. Na podstawie art. 42 ust. 3 ówcześnie obowiązującej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej w brzmieniu obowiązującym w dniu śmierci ojca skarżącego – S. W. (to jest w dniu 26 sierpnia 1980 r.) W. W. uzyskał jako niepełnoletni syn zmarłego uprawnienia do renty rodzinnej z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które utracił w 1989 r., po zakończeniu edukacji. Uprawnienia do lokalu uzyskała również matka skarżącego, a wdowa po zmarłym S. W. – J. W. Na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zapatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 708, ze zm.) z J. W. zawarto umowę najmu lokalu. W dniu 12 lipca 2016 r. J. W. zmarła, a w lokalu pozostał jedynie W. W. Przedmiotowy lokal w G [...] znajduje się w budynku stanowiącym własność Skarbu Państwa, pozostającym w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji i pozostaje w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji. Komendant Miejski Policji w dniu 2 września 2016 r., na podstawie art. 92 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1782), wszczął postępowanie administracyjne w sprawie opróżnienia zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego w G [...]. W trakcie postępowania organ ustalił, że skarżący na podstawie uchylonych już przepisów lokalowych dotyczących byłych emerytowanych funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej posiadał prawo do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji Policji jako członek rodziny S. W., a następnie J. W. Skarżący posiadał również własne uprawnienia, nie krócej niż na czas pobierania renty rodzinnej. Uprawnienie to wygasło z chwilą zakończenia edukacji przez zainteresowanego, co nastąpiło w 1989 r. W latach późniejszych jego uprawnienie do lokalu wynikało jedynie z faktu zamieszkiwania wspólnie z matką, która nieprzerwanie do dnia śmierci posiadała uprawnienia do renty rodzinnej, a więc również do przedmiotowego lokalu. W dniu [...] 2017 r. Komendant Miejski Policji wydał decyzję nr [...], nakazującą opróżnienie z osób i rzeczy przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Od powyższej decyzji, w dniu 9 lutego 2017 r., skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów ustawy o Policji, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy M.O. oraz naruszenie przepisów kodeksu cywilnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Organ odwoławczy wskazał, iż kwestie dotyczące mieszkań przeznaczonych dla policjantów regulują przepisy zawarte w rozdziale ósmym ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 o Policji oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze w postaci rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1170, ze zm.). Zgodnie z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji przydział i opróżnianie mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 91, 92, 94 i 95 ust. 2-4, następuje w formie decyzji administracyjnej. Przepis art. 95 ustawy o Policji stwarza podstawy do wydawania decyzji administracyjnych o opróżnieniu lokalu mieszkalnego zajmowanego przez policjantów, emerytów i rencistów policyjnych, a także osoby nieuprawnione. Organ odwoławczy podkreślił, że regulacje prawne dotyczące policyjnych mieszkań służbowych stanowią rozwiązania szczególne wobec zasad ogólnych prawa lokalowego, w związku z czym rządzą się właściwymi jedynie sobie zasadami. Stosownie do postanowień art. 30 ust. 1 pkt 7 w związku art. 64 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe (tekst jednolity Dz. U. z 1962 r. nr 47, poz. 227, ze zm.) mieszkania przeznaczone na zakwaterowanie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej nie podlegały publicznej gospodarce lokalowej, realizowanej na danym terenie przez jednostki władzy publicznej szczebla podstawowego. Konsekwencją tego stanu rzeczy był z jednej strony fakt, iż nie one przydzielały takie lokale, a z drugiej niestosowanie Prawa lokalowego oraz Kodeksu cywilnego do spraw dotyczących takich mieszkań, (które zostały przekazane do właściwości organów spraw wewnętrznych, działających w tym przypadku jako organy administracyjne). Organ podkreślił, iż obecnie na określenie uprawnień jednostek Policji do zasiedlania takich mieszkań ma wpływ ustawa o Policji w art. 90, jak również szczegółowo regulujące omawianą materię przepisy rozporządzenia MSWiA z dnia 18 maja 2005 r. w § 1 ust. 1 (pośrednio - poprzez odesłanie) oraz w § 14 ust. 1, posługują się terminem dyspozycyjności. Choć żaden akt prawny nie podaje legalnej definicji tego pojęcia, było ono przedmiotem rozważań sądownictwa cywilnego, jak również znajduje wyraz w stosowanej praktyce lokalowej na terenie całego kraju. W szczególności kwestia ta została rozstrzygnięta w wyrokach z dnia 31 maja 1999 r. Sądu Rejonowego (sygn. akt [...]) oraz z dnia 20 grudnia 1999 r. Sądu Okręgowego (sygn. akt [...]), gdzie stwierdzono, iż zasadniczym elementem treści tak określonego stosunku prawnego jest uprawnienie dysponenta do wydawania przydziałów tego mieszkania jako lokalu służbowego, czyli każdorazowego wskazywania jego najemcy. Organ podkreślił, iż przepisy ustawy o Policji stanowią przepisy szczególne w odniesieniu do przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów i kodeksu cywilnego. Dlatego też sprawy przydziałów lokali pozostających w dyspozycji jednostek podległych ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych zostały wyłączone spod działania Prawa lokalowego oraz Kodeksu cywilnego i przekazane wyłącznie do właściwości organów spraw wewnętrznych, działających w tym przypadku jako organy administracyjne. Lokal mieszkalny znajdujący się w G [...] został przydzielony ojcu skarżącego S. W. w latach 50-tych ubiegłego wieku. Pomimo podjęcia wielu różnych działań nie udało się odnaleźć oryginału ani kopii przedmiotowej decyzji. Nie zmienia to jednak faktu, iż lokal pozostaje w dyspozycji organu Policji - mieszkanie położone jest w budynku Posterunku Policji, stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji. Lokal przydzielono ówczesnemu funkcjonariuszowi MO, a następnie po jego śmierci w prawa najemcy wstąpiła matka skarżącego. Lokal należy więc do kategorii mieszkań, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji. Krąg osób uprawnionych do lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji, jest zawężony i wyczerpująco wymieniony w art. 89 ustawy o Policji oraz ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708, ze zm.), której postanowienia art. 29 ust. 1 i 2 dają prawo do zajmowania takich mieszkań emerytom i rencistom policyjnym oraz członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach lub rencistach. Skarżący, urodzony 8 listopada 1969 r., nie jest i nigdy nie był funkcjonariuszem Policji, nie posiada już także uprawnień do policyjnej renty rodzinnej (gdyż ukończył 25 lat) i nie jest również (w chwili obecnej) członkiem rodziny zmarłego emeryta policyjnego w rozumieniu art. 89 ustawy o Policji. Tym samym zdaniem organu odwoławczego całkowicie bezzasadne są zarzuty strony o błędnym zastosowaniu przez organ pierwszej instancji przepisów art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji i art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji oraz ich rodzin. Organ nie mógł również naruszyć przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy MO. Zgodnie z art. 65 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy MO utraciła moc. Zgodnie z przepisem art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, "decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego". Według art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. Organ I instancji, jako dysponent lokalu, działając na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji działał więc na podstawie przepisów prawa. Skoro ustawa o ochronie praw lokatorów stosowana jest w stosunku do lokali pozostających w dyspozycji Policji jedynie w ograniczonym zakresie, to w stosunku do tych mieszkań pierwszeństwo mają przepisy ustawy o Policji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawo do lokalu służbowego przysługuje wyłącznie policjantom oraz emerytom i rencistom policyjnym. Małżonkowie i dzieci emeryta (rencisty) nie posiadają samoistnego prawa do lokalu i mogą w nim mieszkać wyłącznie w charakterze członków rodziny. Komendant Wojewódzki Policji rozpatrując wniosek o "prawo pozostania w lokalu na zasadach ogólnych", złożony przez zainteresowanego po śmierci matki musiał brać pod uwagę stan faktyczny i prawny w dniu złożenia takiego wniosku, to jest na dzień 19 lipca 2016 r. W tym dniu skarżący nie był osobą uprawnioną do lokalu pozostającego w dyspozycji Policji. Skarżący nie posiada uprawnień do renty rodzinnej, nie posiada również umowy najmu zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponosi koszty odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu w wysokości dotychczas naliczanego czynszu i opłat za media. Skarżący utracił już prawo do renty rodzinnej, ukończył bowiem 25 lat życia, jest więc osobą nieuprawnioną do jakichkolwiek świadczeń z resortu MSWiA. Stąd zajmowanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego skutkuje koniecznością wydania decyzji o opróżnieniu lokalu. Organ podkreślił, że przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji nie pozostawia dysponentowi lokalu prawa dowolności. Wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu jest w stosunku do osób nieuprawnionych obligatoryjne. Organ dodał, że opróżnienie lokalu mieszkalnego zajmowanego przez osobę nieuprawnioną leży również w interesie społecznym. Na powyższą decyzję skarżący W. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie art. 7 oraz art. 77 k.p.a., skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego, wskutek pominięcia okoliczności, że skarżący nabył prawo do lokalu z dniem 26 sierpnia 1980 roku wskutek śmierci ojca – S. W., emerytowanego milicjanta, jako niepełnoletnie dziecko zmarłego milicjanta, uprawnione do policyjnej renty rodzinnej; 2. naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia faktycznego i prawnego wraz z podaniem podstaw prawnych: co stało się z samodzielnym tytułem prawnym skarżącego do lokalu, które nabył w dniu 26 sierpnia 1980 roku na przestrzeni czasu do dnia 19 lipca 2016 roku, względnie na jakiej podstawie wygasł tytuł prawny do lokalu, w szczególności, że art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji, uchylającej ustawę z 1959 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, statuuje utrzymanie dotychczasowych uprawnień członków rodzin funkcjonariusza j lokalu mieszkalnego, jakie są relacje pomiędzy samodzielnym tytułem prawnym matki skarżącego (żony policjanta), a nim samym (syna policjanta) do zajmowania lokalu mieszkalnego po zmarłym w 1980 roku mężu i ojcu, charakteru orzeczenia komendanta potwierdzającego prawo do lokalu mieszkalnego w przypadku nabycia prawa do lokalu po zmarłym funkcjonariuszu w 1980 roku (deklaratoryjna czy konstytutywna), czy w okresie od 26 sierpnia 1980 roku do dnia 8 maja 2014 roku (zawarcie umowy najmu przez matkę skarżącego) skarżący i jego matka zajmowali mieszkalny bez tytułu prawnego, 3. naruszenie art. 95 ust. 3 pkt 3 ppkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji w związku z art. 42 ust. 2 i 3 w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 26 pkt 2 ustawy z 1959 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej w brzmieniu obowiązującym na dzień 26 sierpnia 1980 roku, dzień śmierci ojca skarżącego – S. W., a to poprzez błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem, a w efekcie nierozpoznaniem sprawy polegającą na orzeczeniu opróżnienia lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy skarżący posiada samodzielny tytuł prawny do lokalu od dnia 26 sierpnia 1980 roku, a to nabycia z mocy prawa tytułu prawnego do lokalu wraz ze śmiercią ojca, na podstawie przepisów z 1980 roku, podczas gdy organ błędnie ustalał uprawnienie skarżącego do nabycia tytułu prawnego do lokalu na dzień 19 lipca 2016 roku, w sytuacji gdy prawidłowo organ winien ustalić nabycie prawa skarżącego do lokalu na dzień śmierci ojca, to jest 26 sierpnia 1980 roku, w związku z faktem, że ojciec był uprawniony do świadczeń, a wraz z jego śmiercią skarżący nabył uprawnienia do milicyjnej renty rodzinnej jako niepełnoletnie dziecko własne wraz z prawem do mieszkania, które przysługuje do czasu przydzielenia mieszkania zastępczego, nie krócej jednak niż na czas posiadania uprawnień do renty rodzinnej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w całości i umorzenie postępowania, wskazując iż organ pominął okoliczność, że tytuł prawny skarżący wywodzi od emeryta milicyjnego, a nabycie uprawnień do lokalu ustala się na chwilę śmierci ojca, to jest 1980 rok. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1782 ze zm.), decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. W świetle art. 88 ust. 1 powyższej ustawy prawo do lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji przysługuje policjantowi w służbie stałej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, a w świetle art. 89 ustawy członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1) małżonek, 2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia, 3) rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że lokal mieszkalny nr [...] w G nr [...] pozostaje w dyspozycji organów Policji. Zgodnie z art. 90 ustawy o Policji na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Problematyka mieszkań dla funkcjonariuszy została objęta odrębną regulacją prawną w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania wynikające z innych regulacji prawnych rozwiązania dotyczące najmu lokali mieszkalnych, czy też ochrony praw lokatorów. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1610 ze zm.) stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów tymi przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Wewnętrznej oraz ich rodzin mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin. Powyższe przepisy w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku, gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. Stąd też do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, w tym art. 30 ustawy. Status zajmowanego przez skarżącego lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 k.c. Skoro bowiem prawo do takich lokali, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta, podlega szczególnej regulacji, to jest wskazanych wyżej przepisów, to regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym zostają w tej materii wyłączone. Pogląd ten nie budzi jakichkolwiek wątpliwości w orzecznictwie (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1122/10, z 30 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 220/12). Na podstawie ustawy o Policji tytuł prawny do lokalu mieszkalnego może otrzymać tylko i wyłącznie funkcjonariusz Policji. Osoby wymienione w art. 89 ustawy o Policji, które uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi, nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, ich uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego jaki posiada policjant. Natomiast na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji zachowują lub mogą taki tytuł uzyskać emeryci i renciści policyjni. Ten sam przepis art. 29 ustawy powołanej wyżej przewiduje możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez członków rodziny, ale tylko i wyłącznie w takim przypadku, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. A zatem tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji, po śmierci emeryta policyjnego może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym. W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, że tytuł prawny do przedmiotowego lokalu posiadał zarówno ojciec skarżącego, jak i – po jego śmierci – skarżący oraz matka skarżącego. Tytuł prawny do lokalu matki skarżącego, jako osoby uprawnionej do renty rodzinnej po mężu S. W. wygasł w chwili jej śmierci. Natomiast sam skarżący dysponował tytułem prawnym do lokalu w okresie, gdy był uprawniony do renty rodzinnej po ojcu S. W. Uprawnienie do renty rodzinnej wygasło jednak z chwilą zaprzestania przez skarżącego edukacji. Tytuł prawny skarżącego do przedmiotowego lokalu był powiązany z uprawnieniem do renty rodzinnej po S. W. i wygasł z chwilą wygaśnięcia powyższego uprawnienia. Skarżący zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu nadal z matką, która miała uprawnienie do renty rodzinnej i związane z tym prawo do lokalu. Od chwili jej śmierci po stronie skarżącego brak jest tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji przez osobę, która nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, a podstawą prawną takiej decyzji jest art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, który przewiduje wydanie decyzji związanej, przy wydaniu której nie ma podstaw do stosowania zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ze względu na jednoznaczne zdeterminowanie treści decyzji wolą ustawodawcy. Zdaniem Sądu prawo do lokalu zastępczego na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji jest ściśle uzależnione od posiadania przez członka rodziny uprawnienia do renty rodzinnej. Brak praw do renty rodzinnej wyklucza uprawnienie do uzyskania lokalu zastępczego. Należy podnieść, że zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin utraciła moc ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. poz. 210, z późn. zm.). Wobec powyższego nie można skutecznie czynić Komendantowi Wojewódzkiemu Policji zarzutu, iż nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla prawidłowego załatwienia sprawy okoliczności faktycznych, nie rozpatrzył całości materiału dowodowego kierując się dyspozycją art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego stanowiącego podstawę jej wydania oraz nie narusza przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć wpływ na końcowy wynik sprawy, to skarga nie mogła osiągnąć zamierzonego skutku. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna i orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło