II GSK 4285/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 789/17 w sprawie ze skargi D. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. [...] 10 kwietnia 2017 r. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę. ZUS – Oddział w Nowym Sączu decyzją z dnia 12 czerwca 2017 r. odmówił umorzenia wnioskowanych odsetek. Skarżąca 5 lipca 2017 r. złożyła do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz pismem z 19 lipca 2017 r. złożyła skargę na decyzję ZUS z 12 czerwca 2017 r., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez niewyjaśnienie i niewzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. ZUS decyzją z dnia 2 sierpnia 2017 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 12 czerwca 2017 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 11 września 2017 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 12 czerwca 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sąd I instancji wskazał, że zaskarżony akt (decyzja ZUS z 12 czerwca 2017 r.) wydany został już po dniu 1 czerwca 2017 r., zaś skarga została wniesiona 19 lipca 2017 r., zatem po wejściu w życie nowelizacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym, w przedmiotowym przypadku zastosowanie znajdują przepisy obowiązujące po 1 czerwca 2017 r. W ocenie WSA, organ w decyzji z 12 czerwca 2017 r., prawidłowo na dzień wydania tej decyzji, pouczył skarżącą o możliwości zwrócenia się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ uczynił to na podstawie art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. (Dz.U.2017.935) o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej tę ustawę z dniem 1 czerwca 2017 r. – według którego do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia ustawy tj. przed 1 czerwca 2017 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym (...). Skarżąca skutecznie złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, stosując się do prawidłowego na ten czas pouczenia i skorzystała z możliwości weryfikacji decyzji organu I instancji, o czym świadczy wydanie przez ZUS, decyzji II-instancyjnej z 2 sierpnia 2017 r., którą utrzymał w mocy decyzję z 12 czerwca 2017 r. W zakresie weryfikacji decyzji II-instancyjnej z 2 sierpnia 2017r., skarżącej przysługuje skarga do sądu administracyjnego, o czym została pouczona. W związku z powyższym, skoro skarżąca skorzystała ze środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, to tym samym w ocenie WSA pozbawiała się prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 52 § 3 p.p.s.a, strona mogła wnieść skargę na tę decyzję, gdyby nie skorzystania z prawa do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże w realiach przedmiotowej sprawy, skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w konsekwencji, skarga do Sądu jest już niedopuszczalna i powinna zostać odrzucona. Skarżąca od postanowienia Sądu I instancji złożyła skargę kasacyjną zarzucając naruszenie przepisów procedury mające zasadniczy wpływ na orzeczenie a to przepisów art. 9 k.p.a. i art. 52 § 3 p.p.s.a., a w konsekwencji naruszenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu wyrażonej w przepisie art. 45 Konstytucji RP. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest częściowo zasadna. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., skutkujące nieważnością postępowania, kontrola zaskarżonego postanowienia mogła być dokonana tylko w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Stosowne do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skarga może zostać wniesiona do sądu po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie, stanowiąca przedmiot skargi decyzja ZUS z 12 czerwca 2017 r. wydana została w nowym stanie prawnym. Należy jednak wskazać, że art. 52 § 2 i § 3 został zmieniony przez art. 9 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej tę ustawę z dniem 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy "1. Do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym". Natomiast ust. 2 art. 17 wskazuje, że: "Przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy". W tym względzie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w doktrynie, że zgodnie ze znowelizowanym przepisem skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, o ile tylko służy one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Tym samym dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt lub czynność do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne. To ostatnie nie dotyczy takiego środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przypadku takiego środka zaskarżenia strona jest uprawniona i zobowiązana zdecydować, czy skorzysta z tego środka zaskarżenia, a zatem czy wniesie ona wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez ten sam organ, czy też od razu – nie korzystając ze wskazanego wyżej środka zaskarżenia – wniesie skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego (M. Jagielska [w: Komentarz Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, red. R. Hauser, M. Wierzbowski). Wobec powyższych rozważań i regulacji prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przy ponownym rozpoznaniu sprawy, winien raz jeszcze rozpoznać i ocenić dopuszczalność wniesionej skargi przy uwzględnieniu regulacji prawnych odnoszących się do zmiany treści art. 52 § 3 p.p.s.a. Wobec czego Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.