VI SA/Wa 960/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. G. na pismo Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2016 r. w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia odrzucić skargę Pismem z 24 marca 2017 r. skarżąca, G. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2017 r. zawierające stanowisko organu odnośnie zarzutów skarżącej przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (v. akta administracyjne, pismo z 10 sierpnia 2016 r.). Jak wynika z akt sprawy, decyzją z [...] marca 2014 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz skarżącej patentu na wynalazek pt. "Sposób i instalacja do recyklingu opon" nr [...]. W dniu 26 stycznia 2015 r. do organu wpłynął wniosek o zmianę uprawnionego. Zgodnie z załączoną do wniosku umową z 14 stycznia 2015 r. prawo do patentu na wyżej wymieniony wynalazek zostało przeniesione przez skarżącą na rzecz M. S. W dniu 5 maja 2015 r. do organu wpłynął kolejny wniosek o zmianę uprawnionego. Do wniosku dołączono umowę z 18 grudnia 2012 r. zawartą pomiędzy skarżącą a R. sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w W., na mocy której skarżąca przeniosła na spółkę część prawa do ww. wynalazku. Pismem z 26 lutego 2016 r. organ poinformował skarżącą oraz wnioskujących o zmianę uprawnionego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2014 r. o udzieleniu patentu na ww. wynalazek. Zdaniem organu decyzja o udzieleniu patentu na rzecz skarżącej została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ została skierowana wyłącznie do skarżącej z pominięciem drugiego uprawnionego z patentu tj. R. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. W odpowiedzi na powyższe skarżąca (pismem z 29 kwietnia 2016 r.) poinformowała organ, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu. Z uwagi na istnienie sporu pomiędzy stronami postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności patentu, postanowieniem z [...] lipca 2016 r. organ, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 100 i 101 k.p.a. w związku z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (dalej p.w.p.) zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2014 r. Istnienie sporu co do prawa do patentu pomiędzy stronami postępowania administracyjnego organ uznał za zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia przez właściwy sąd okręgowy. Pismem z 10 sierpnia 2016 r. skarżąca złożyła w terminie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy od postanowienia z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2014 r., zarzucając organowi naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, iż w sprawie koniecznym jest uprzednie rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. Zdaniem skarżącej organ sam był uprawniony do rozpoznania tego zagadnienia. Wskazała na brak podstaw prawnych do wszczynania przez organ postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności prawa ochronnego w oparciu o przepisy k.p.a. Pismem z 20 lutego 2017 r. organ, nawiązując do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przedstawił stanowisko w sprawie. Na wstępie podsumował stan faktyczny sprawy. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, organ uznał, że wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu patentu w oparciu o przepisy k.p.a. znajdowało podstawę w prawie i było uzasadnione. Ponadto organ podkreślił, że istnienie sporu pomiędzy uczestnikami postępowania administracyjnego co do tego, komu przysługuje patent, stanowi zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej wyżej wymienionego patentu. Jednocześnie organ wskazał, że oczekuje na ewentualne odpowiedzi na sporządzone i wysłane przez siebie pismo w terminie 1 miesiąca od jego otrzymania. Ww. pismo skarżąca uczyniła przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: - art. 329 § 1 w zw. z art. 73 § 2 kc poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że umowa zastawu z 17 grudnia 2012 r. zawarta pomiędzy R. Sp. z o.o. sp. k. a skarżącą jest umową ważną, a co za tym idzie ww. spółka skutecznie nabyła na jej podstawie "część prawa do wynalazku" pt. "Sposób i instalacja do recyklingu opon" nr [...]; - art. 86 w zw. z art. 88 § 1 kc poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że umowa przeniesienia praw do patentu z dnia 14 stycznia 2015 r. zawarta pomiędzy skarżącą a M. S. jest umową ważną, a co za tym idzie M. S. skutecznie nabył na jej podstawie prawo do wynalazku pt. "Sposób i instalacja do recyklingu opon" nr [...]; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 245 ust. 1 p.w.p. poprzez jego błędne zastosowanie i nieprawidłowe oznaczenie wydanego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy rozstrzygnięcia terminem "stanowiska w sprawie", podczas gdy w myśl powołanego przepisu organ administracji publicznej zobligowany był do wydania rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej; - art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że sporne dla stron postępowania administracyjnego zagadnienia nie wchodzą w zakres spraw o unieważnienie patentu; - art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że w sprawie koniecznym jest uprzednie rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, podczas gdy to sam organ jest prawnie legitymowany do rozpoznania przedmiotowego zagadnienia; - art. 7 i 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że pismo organu z 20 lutego 2017 r. stanowi decyzję administracyjną, ponieważ zawiera wszystkie obligatoryjne elementy decyzji. Ponadto zwróciła uwagę, że rozstrzygnięcie zagadnienia komu przysługuje prawo do patentu należy do właściwości organu, nie wymaga zatem rozpoznania przez właściwy sąd okręgowy a w konsekwencji nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, wskazując na jej niedopuszczalność z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przed rozstrzygnięciem kwestii dopuszczalności skargi wniesionej przez skarżącą należy wskazać, że na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935; zwanej dalej ustawą nowelizującą) z dniem 1 czerwca 2017 r. dokonano zmian niektórych przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.: dalej p.p.s.a.). Jak stanowi art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9 w brzmieniu dotychczasowym. Z kolei w przepisie art.16 tej ustawy wskazano, że do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (tj. k.p.a.), w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1. W świetle powyższego, skoro przedmiotem kontroli sądowej jest pismo organu z dnia 20 lipca 2017 r., zaś skarga została wniesiona 3 kwietnia 2017 r., to w niniejszej sprawie znajdą zastosowanie przepisy p.p.s.a. oraz k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed dokonaną nowelizacją. Przystępując do rozpoznania skargi wskazać należy, że badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sądowej kontroli administracji określony został w art. 3 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z przedmiotowym przepisem, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej na akt lub czynność objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Na podstawie art. 3 § 3 cyt. ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W ocenie Sądu ocenę dopuszczalności wniesienia skargi musi poprzedzić ustalenie dwóch kwestii. Po pierwsze, jakim aktem administracyjnym powinno zakończyć się postępowanie prowadzone przez Urząd Patentowy RP na skutek wniesienie przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia o zawieszeniu postępowania. Po drugie, czy pismo Urzędu Patentowego RP z dnia 20 lutego 2017 r. stanowi właśnie ten akt administracyjny i wobec tego, czy od przedmiotowego pisma skarżącej przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, postanowieniem z [...] lipca 2016 r. organ zawiesił postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 7 marca 2014 r. o udzielenie patentu. Zgodnie z art. 244 p.w.p. od decyzji Urzędu Patentowego stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu, ust. 1 stosuje się odpowiednio do postanowień. Jak wynika z powyższego, stronom postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lipca 2016 r. przysługiwał środek odwoławczy od postanowienia o zawieszeniu postępowania – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 245 ust. 1 p.w.p., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy wydaje decyzję. Ust. 3 tego artykułu stanowi, że przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio przy rozstrzyganiu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wydanego postanowienia. Przenosząc powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy, należy wskazać, że Urząd Patentowy RP na skutek wniesienia przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia o zawieszeniu postępowania, powinien wydać decyzję administracyjną. Wobec powyższego, w kolejnym kroku należy ustalić, czy pismo z dnia 20 lutego 2017 r. stanowiło decyzję administracyjną kończącą postępowania zainicjowane wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. W ocenie organu wyżej wymienione pismo z 20 lutego 2017 r. nie stanowi decyzji administracyjnej, a jedynie stanowisko organu co do argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonym przez skarżącą. Jak podnosi, celem pisma było przede wszystkim zapewnienie stronom możliwości czynnego udziału w postępowaniu, zgodnie z art. 10 k.p.a. Świadczyć ma o tym znajdująca się na końcu pisma informacja o możliwości wyrażenia przez skarżącą stanowiska w sprawie. W ocenie skarżącej z kolei pismo z 20 lutego 2017 r. jest w istocie decyzją administracyjna, pomimo tego, że nie zawiera wszystkich wymaganych przez przepisy k.p.a. elementów. Skarżąca wskazuje, że niezależnie od swojej niepełności i wadliwości, pismo zawiera wszystkie obligatoryjne elementy decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 104 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Decyzja administracyjna jest władczym, jednostronnym oświadczeniem woli tego organu, opartym na przepisach prawa administracyjnego i określającym sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata (strony) w indywidualnie oznaczonej sprawie. Art. 107 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2017 r. wskazywał na formalne wymogi konstrukcyjne decyzji. Zgodnie z tym przepisem, decyzja administracyjna powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Sąd w pełni akceptuje wielokrotnie przedstawiany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym, pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania ich jako decyzje. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 14 lipca 2016 r., II SA/Po 126/16). O istocie aktu prawnego powinna przesądzać jego treść, a nie forma (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 września 2016 r., VI SA/Wa 552/16). Jeżeli więc określona sprawa podlega załatwieniu w drodze decyzji, to za decyzję należy uznać pismo organu rozstrzygającego tę sprawę zawierające, co najmniej oznaczenie tego organu, oznaczenie adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie oraz podpis upoważnionego pracownika organu, gdyż wówczas spełnia ono podstawowe, niezbędne warunki decyzji wymienione w art. § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, pisma Urzędu Patentowego RP z 20 lutego 2017 r. nie można zakwalifikować jako decyzji administracyjnej ze względu na brak wyraźnego i jednoznacznego rozstrzygnięcia o istocie toczącej się sprawy administracyjnej. W doktrynie przyjmuje się, że jeżeli treść pisma zawiera rozstrzygnięcie sprawy i adresatem jest strona, to mamy do czynienia z decyzją administracyjną, jeżeli zaś treść pisma nie zawiera rozstrzygnięcia, zaś adresatem jest strona, wówczas pismo traktujemy jako postanowienie lub informację (W. Taras, Informowanie obywateli przez administrację, Ossolineum 1992, s. 85-86). W ocenie Sądu pismo z 20 lutego 2017 r. było skierowane do strony, lecz stanowiło wyłącznie informację co do stanowiska organu oraz informację o możliwości przedłożenia przez strony postępowania dodatkowych uwag i stanowisk w terminie jednego miesiąca. Brak w treści pisma jednoznacznego, władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach uczestników postępowania, co jest niezbędnym warunkiem uznania danej czynności za decyzję administracyjną, jak również wyraźnego przesądzenia o zasadności wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy. Zaskarżone pismo nie mieści się zatem w katalogu aktów lub czynności wymienionych w art. 3 ustawy p.p.s.a. a zatem nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. Aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego będzie jedynie decyzja administracyjna wydana po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jeżeli skarżąca w przewidzianym przez prawo terminie nie otrzymała takiej decyzji, może wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa a następnie skorzystać ze skargi na bezczynność organu administracji. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę, jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego.