III SA/Kr 715/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant Małgorzata Krasowska-Świt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego skargę oddala. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 2, art. 4, art. 5, art. 8, art. 10, art. 13, art. 16, art.17.1, art. 18, art. 20, art. 21, art. 22, art. 27, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2016 r., poz.195 z późn. zm.) – dalej u.p.p.w.d., art. 104, art. 107, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) – dalej k.p.a., rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016, poz. 214), zarządzenia nr [...] Wójta Gminy z dnia 18 kwietnia 2016 r. w sprawie udzielenia upoważnienia dla Inspektora Urzędu Gminy do prowadzenia postępowań oraz wydawania decyzji administracyjnych w sprawach z zakresu świadczenia wychowawczego, należących do właściwości gminy, orzekł o zmianie M. G. (dalej – skarżącej) decyzji znak: [...] z 7 czerwca 2016 r. w sprawie świadczenia wychowawczego w ten sposób, że: L. G., ur. [...] 2011 r. uchylił prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 grudnia 2016 r. do 30 września 2017 r., a w pozostałej części pozostawił bez zmian. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż rodzina M. G. w trakcie pobierania świadczenia wychowawczego na dwie małoletnie córki uzyskała dochód, którego łączna miesięczna kwota wynosi 3.250,37 zł, co daje 812,59 zł miesięcznie i przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł, a zatem przyznane prawo na pierwsze dziecko w rodzinie, czyli L. G. od dnia 1 grudnia 2016 r. się nie należy. Wyjaśniono również, że dochód uzyskany z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego z ZUS nie został utracony, gdyż nie przysługiwał po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ powołał się na treść art. 2 pkt 19 lit. f ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W odwołaniu M. G. wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła decyzji rażące naruszenie art. 2 pkt 19 lit. f poprzez wliczenie do podstawy ustalenia wysokości dochodu rodziny utraconego zasiłku macierzyńskiego. Jak podkreśliła zasiłek macierzyński jest nierozerwalnie związany ze stosunkiem pracy. W związku z tym, w przypadku utraty dochodu w związku z utratą zatrudnienia zasadnym jest również potraktowanie zasiłku macierzyńskiego jako utraconego dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 czerwca 2017 r. znak: [...], na podstawie art. 2 pkt 19 i pkt 20, art. 4, art. 5, art. 7, art. 18, art. 48 u.p.p.w.d. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności wskazał na treść przepisów mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz wyjaśnił, że świadczenie wychowawcze przyznaje się na okres trwający od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku, z tym że pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się wyjątkowo z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 18 ust. 1 i art. 48 ust. 1 u.p.p.w.d.). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w art. 48 ust. 1 u.p.p.w.d., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 u.p.p.w.d.). Jak podniosło Kolegium, z uwagi na to, że skarżąca we wniosku z 19 sierpnia 2016 r. zawnioskowała o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze swoje dziecko, to organy musiały ustalać dochód rodziny za 2014 r. przy uwzględnieniu ustawowo wymienionych odliczeń od dochodu i badać, czy nastąpiła ewentualna utrata lub uzyskanie dochodu ale tylko z takiego źródła, o którym mowa w art. 2 pkt 19 i pkt. 20 u.p.p.w.d. Innych źródeł utraty dochodu, niż wymienione enumeratywnie w dziecięciu grupach art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d., uwzględniać nie można, bo prawo i jego wykładnia tego zabraniają. Rzecz podobnie się ma z katalogiem źródeł uzyskania dochodu wymienionych enumeratywnie w dziewięciu grupach art. 2 pkt 20 u.p.p.w.d. Następnie organ wskazał, że skarżąca w dniu 11 lipca 2013 r. urodziła drugie dziecko, tj. K. G. Z przedłożonego przez nią zaświadczenia od pracodawcy z dnia 12 grudnia 2016 r. wynika, iż była ona zatrudniona w Przedsiębiorstwie Handlowo-Usługowym A. M., S, ul. M od dnia 15 lipca 2010 r. do dnia 21 listopada 2014 r. W tym czasie skarżąca pracowała na stanowisku ekspedientki i była ubezpieczona w ZUS-ie. W ten sposób uzyskała prawo do zasiłku macierzyńskiego i za rok 2014 z tego tytułu uzyskała dochód w kwocie 7.345,40 zł. Z pisma ZUS z dnia 29 marca 2017 r. wynika, że skarżąca pobierała zasiłek macierzyński do dnia 9 lipca 2014 r. Prawo do tego zasiłku ustało więc w dniu 9 lipca 2014 r. Utrata zasiłku macierzyńskiego przez skarżącą nastąpiła zatem przed utratą zatrudnienia. W związku z tym, Kolegium podkreśliło, że brak jest podstaw prawnych do potraktowania utraconego zasiłku macierzyńskiego jako utraconego dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. f ww. ustawy. Organ wskazał też na wyrok WSA w Olsztynie z 9 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 95/17, w którym stwierdzono, że pobierany przez podatnika dochód w ramach zatrudnienia w postaci zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego nie może zostać potraktowany jako utracony, gdy świadczenia te nie były wypłacane po utracie zatrudnienia, o czym stanowi art. 2 pkt 19 lit. f ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Powyższe stanowisko można, w ocenie organu, również wprost odnieść do zasiłku macierzyńskiego, który obok zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego wymieniony został także w art. 2 pkt 19 lit. f u.p.p.w.d. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, art. 77 k.p.a., art. 2 pkt 19 lit. f, art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d., a tym samym uniemożliwienie jej nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na córkę L. G. od dnia 1 grudnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. W związku z powyższym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za przedmiotowy okres w kwocie po 500 zł za każdy miesiąc, zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości począwszy od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, ewentualnie o uchylenie decyzji obu instancji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wskazała, powołując się na orzeczenia sądowoadministracyjne, że organ administracji obliczając dochód jej rodziny winien był uwzględnić, jako dochód utracony nie tylko wynagrodzenie wypłacane przez pracodawcę, lecz również świadczenia wypłacane przez ZUS w formie zasiłku macierzyńskiego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przede wszystkim przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej podejmowania Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195; zwana dalej "ustawą") przytoczone i omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości wykładni przez organy administracyjne art. 2 pkt 19 lit. f ustawy, a w konsekwencji prawidłowości ustalenia dochodu rodziny i wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, organy obydwóch instancji prawidłowo przyjęły i wyczerpująco wyjaśniły skarżącej, że dochód uzyskany z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego z ZUS nie został utracony, gdyż "nie przysługiwał po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", jak wymaga przepis art. 2 pkt 19 lit. f ustawy. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 19 lit. f ustawy utratą dochodu jest utrata dochodu spowodowana m.in. utratą zasiłku macierzyńskiego przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a w sprawie bezsporne jest, że zasiłek macierzyński skarżąca pobierała nie po utracie zatrudnienia ale w jego trakcie, tj. do dnia 9 lipca 2014 r., podczas gdy zatrudnienie trwało do dnia 21 listopada 2014 r. Utrata zasiłku macierzyńskiego nastąpiła zatem przed utratą zatrudnienia. Dlatego zarzuty dokonania przez orzekające w sprawie błędnej wykładni ww. przepisu nie są zasadne. Treść art. 2 pkt 19 lit. f ustawy jest jasna. Ustawodawca, zdając sobie sprawę, że zasiłek macierzyński jest nierozerwalnie związany ze stosunkiem pracy, w art. 2 ustawy szczegółowo wymienił sytuacje, w jakich dochodzi do utraty dochodu, stanowiąc w pkt 19 lit. f, że dochodem utraconym jest jedynie utrata zasiłku macierzyńskiego "przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Ponieważ organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie prawa to obliczając dochód rodziny skarżącej dla celów ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego nie mogły uznać, wbrew art. 2 pkt 19 lit. f ustawy, że świadczenia wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w formie zasiłku macierzyńskiego w trakcie zatrudnienia skarżącej są dochodem utraconym. W związku tym nie mogły nie uwzględnić dochodu z tego tytułu. Przekroczenie z kolei ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 800 zł na członka rodziny zobligowało organy do wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Wobec powyższego w ocenie Sądu organy, zgodnie z postanowieniami art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23) – zwanej dalej k.p.a., zgromadziły i właściwie oceniły materiał dowodowy, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie. Motywy podjętych rozstrzygnięć są jasne i wskazują co legło u podstaw wydania przez organy takiego, a nie innego rozstrzygnięcia z odwołaniem się do wskazanych w uzasadnieniu decyzji przepisów prawnych, mających zastosowanie. Wszystkie więc wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. zostały zachowane. Przepisy te zostały także w sposób prawidłowy zinterpretowane i zastosowane. W kontrolowanych decyzjach nie tkwią kwalifikowane wady prawne skutkujące stwierdzeniem nieważności, czy też wznowieniem postępowania. Nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, ani do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik. Wobec powyższego uznając zarzuty skargi za niezasadne i nie znajdując z urzędu naruszeń prawa, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.