I FZ 272/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ryszard Pęk (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2274/17 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 9 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatków od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego do grudnia 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2274/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi T. W. (dalej skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 9 maja 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego do grudnia 2008 r. Sąd I instancji, przedstawiając okoliczności faktyczne w jakich zapadło powyższe rozstrzygnięcie wskazał, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. (dalej organ I instancji) decyzją z 23 stycznia 2013r. określił skarżącemu zobowiązania podatkowe. W odwołaniu od tej decyzji, skarżący kwestionując ustalenia faktyczne i wartość zebranego w sprawie materiału dowodowego zarzucił m.in. naruszenie art. 180 w zw. z art. 120 i art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej "Ordynacja podatkowa") w związku z art. 237 § 8 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm., dalej Kodeks postępowania karnego), przez uznanie za dowód i włączenie do akt postępowania protokołów oględzin i odsłuchu płyt CDROM PF do sprawy [...] oraz analizę rozmów do sprawy sygn. akt VI Ds. [...] stanowiących materiał dowodowy zebrany w postępowaniu karnym, podczas gdy wykorzystanie dowodu uzyskanego podczas kontroli i utrwalenie treści rozmów telefonicznych jest dopuszczalne wyłącznie w postępowaniu karnym w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, w stosunku do którego jest możliwe zarządzenie takiej kontroli. Decyzją z 4 listopada 2013r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z 3 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 230/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu podkreślił że "(...) zgodnie z art. 237 § 8 Kodeksu postępowania karnego wykorzystanie dowodu uzyskanego podczas kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych jest dopuszczalne wyłącznie w postępowaniu karnym w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, w stosunku do którego jest możliwe zarządzenie takiej kontroli. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy decyzją z 9 maja 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podkreślił, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na zaistniałą po wydaniu wyroku z 3 marca 2015 r., III SA/Wa 230/14 zmianę stanu prawnego, podnosząc że 15 kwietnia 2016 r. uchylony został § 8 w art. 237 Kodeks postępowania karnego (na mocy art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw Dz. U. poz. 437 ze zm.), na który to przepis powołał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku. Organ odwoławczy wskazał ponadto na włączenie do akt sprawy postanowieniem z 30 stycznia 2017 r. kopi skierowanego przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia, zawierającego zarzuty oparte o dowody z podsłuchów z rozmów telefonicznych, których stenogramy (protokoły z podsłuchów rozmów) włączone zostały do akt rozpatrywanej sprawy przez organ I instancji. Powołując się na zawartą w akcie oskarżenia analizę odtajnionych materiałów w postaci komunikatów (stenogramów) z podsłuchów z rozmów telefonicznych, organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie padł ofiarą oszustwa, a był aktywnym i świadomym uczestnikiem obrotu mającym na celu zaniżenie zobowiązań podatkowych i uzyskanie nienależnych zwrotów VAT oraz świadomie wprowadzał do ewidencji faktury, które nie potwierdzały rzeczywistego nabycia usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawieszając w tej sprawie postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. dalej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) podkreślił, że ze względu na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1860/17, zarzuty podniesione na etapie postępowania odwoławczego i skargi, a także mając na uwadze istotną zmianę stanu prawnego zaistniałą po wydaniu wyroku z 3 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 230/14, podjęcie rozstrzygnięcia w kwestii przedstawionego zagadnienia prawnego będzie miało znaczenie dla oceny zasadności skargi w niniejszej sprawie. 2. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zarzucił naruszenie 2.1. art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez zawieszenie postępowania sądowego pomimo, że brak jest do tego przesłanek, albowiem rozstrzygnięcie sprawy wcale nie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2.2. art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niepełne przedstawienie stanu sprawy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w związku z pominięciem istotnej kwestii, że chociaż w materiale sprawy (zgromadzonym przez organ I instancji) znajdowały się protokoły to jednak organ II instancji w zaskarżonej decyzji w ogóle tych stenogramów nie interpretował poprzestając jedynie na wybiórczej analizie tych stenogramów dokonanej przez Prokuraturę (a zatem oparł się na ocenie tych dowodów dokonanej przez inny organ), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2.3. art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zignorowanie swojego wcześniejszego wyroku z 3 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 230/14, pomimo że Sąd I instancji jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi we wcześniejszym swoim orzeczeniu, albowiem przywołany w nim przepis art. 49 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który był podstawą tego orzeczenia nie uległ zmianie. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o powyższy przepis następuje z urzędu, lecz jego celowość została pozostawiona ocenie Sądu (por. postanowienie NSA z 11 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 45/05 oraz z 7 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 382/08; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjmuje się, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowości, sprawiedliwości jak również ekonomiki procesowej. Podkreślić należy, że w sprawach sądowoadministracyjnych zjawiskiem niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 221/08, publ. Lex nr 479145 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 302-303). Jednolitość orzecznictwa - dając stan stałości, pewności i bezpieczeństwa prawnego - służy respektowaniu zasady równości wobec prawa. Równe traktowanie stron znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej oznacza, że wobec nich powinno zapaść takie samo rozstrzygnięcie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy że, z treści zarzutów podniesionych przez stronę w postępowaniu odwoławczym jak i w skardze do WSA wynika, że istotną kwestią jest ustalenie czy organy podatkowego mogą wykorzystywać jako dowód w postępowaniu podatkowym przekazane przez Prokuraturę protokoły (stenogramy) z podsłuchów rozmów. Należy podkreślić, że podobna kwestia, związana ze spornym obecnie zagadnieniem została postanowieniem z 6 kwietnia 2018 r., o sygn. akt I FSK 1860/17 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) przedstawiona przez Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 187 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości: "Czy w świetle art. 180 § 1 i art. 181 w związku z art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., obecnie Dz.U. z 2017r. poz. 201 ze zm.) oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie C – 419/14, w stanie prawnym obowiązującym od 15 kwietnia 2016r., organy podatkowe mogą wykorzystywać jako dowód w postępowaniu podatkowym przekazane przez Prokuraturę protokoły (stenogramy) z podsłuchów rozmów, przeprowadzonych przez uprawnione do tego organy, bez stosownego potwierdzenia, że zostały uzyskane zgodnie z prawem i bez dołączonych do nich nagrań?" Powyższe oznacza, że przedmiotem oceny składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego będzie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, które jest również istotą sporu w obecnie rozpoznawanej sprawie. Zatem, treść rozstrzygnięcia składu siedmiu sędziów NSA w przedstawionej kwestii prawnej, będzie miała istotne znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy. Stąd też, mając na względzie wspomniane wcześniej zasady, w szczególności służące zachowaniu zasady pewności i bezpieczeństwa prawnego, zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie należy uznać za zasadne. 3.3. Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zasadność podniesionych w rozpatrywanym zażaleniu zarzutów naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 166 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełniało wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zarzuty, stanowisko stron oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia. 3.4. Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 ustawy – Prawo o należy wskazać, że jest on całkowicie chybiony. Przepis ten nie miał zastosowania na obecnym etapie postępowania, tj. w sytuacji jego zawieszenia. 3.5. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 184 w związku z art. 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy o kosztach postępowania zawarte w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.