II FZ 105/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. K. i J. Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Ol 507/17 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi I. K. i J. Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 26 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 507/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: "WSA") odmówił I. K., J. Z. K. (dalej: "Skarżący") wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "Dyrektor IAS") z dnia 26 maja 2017 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie opisu i oszacowania wartości użytkowania wieczystego nieruchomości oraz prawa własności. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Ze stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wynika, że Skarżący wnieśli do WSA skargę na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 26 maja 2017 r., Nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie opisu i oszacowania wartości użytkowania wieczystego nieruchomości oraz prawa własności. W skardze zawarli także wniosek o wstrzymanie wykonania "decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie do czasu rozpatrzenia skargi przez sąd". W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że Skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora IS. Zdaniem WSA, mając na uwadze całą treść wniesionej skargi uznać należało, że Skarżący wnieśli w rzeczywistości o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS z dnia 26 maja 2017 r. Dokonując oceny zasadności wniesionego wniosku o wstrzymanie, WSA stwierdził, że postanowienie, którego dotyczy niniejszy wniosek nie podlega wykonaniu, dlatego też żądanie Skarżących nie mogło zostać uwzględnione. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w toku postępowania egzekucyjnego, które zmierza do przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości (prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z jego pożytkami oraz znajdującego się na gruncie budynku). W tym celu Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął czynności zmierzające do opisu i oszacowania nieruchomości. W ich wyniku Skarżący zgłosili zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, które jednak zostały oddalone. Po wniesieniu przez Skarżących zażalenia, Dyrektor IAS wydał zaskarżone postanowienie z dnia 26 maja 2017 r., w którym utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Przedmiotem sporu w tym postępowaniu była w szczególności wartość nieruchomości określona w operacie szacunkowym przez biegłego rzeczoznawcę. Tym samym zaskarżone postanowienie nie nakłada na Skarżących nowych praw i obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wnieśli o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym miejscu należy podkreślić, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu lub zdrowiu. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia) powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja (postanowienie), zanim zostanie zbadane przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Instytucja ta dotyczy przy tym aktów i czynności wykonalnych, tj. nadających się do wykonania i wymagających wykonania. Przedmiotem wykonania aktu jest każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania (adresata rozstrzygnięcia) polegające na działaniu, zaniechaniu pewnego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów, czy nawet świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia) może być zatem tylko wówczas skuteczny, gdy przedmiot tej decyzji (postanowienia) nadaje się do wykonania. Analiza okoliczności niniejszej sprawy doprowadziła WSA do słusznej konstatacji, że zaskarżone postanowienie nie wywołuje bezpośrednich skutków w sferze praw czy obowiązków materialnoprawnych Skarżących. Podkreślić należy, że wykonaniu podlegają rozstrzygnięcia, które stały się podstawą do wydania tytułów wykonawczych będących przedmiotem postępowania egzekucyjnego, w ramach którego wydano zaskarżone postanowienie, gdyż to z nich wynikał obowiązek uiszczenia konkretnej kwoty zobowiązania podatkowego. Negatywne ustosunkowanie się właściwego organu do zarzutów w przedmiocie opisu i oszacowania wartości nieruchomości nie wykreowało natomiast nowego zobowiązania po stronie skarżącej ani nie doprowadziło do zmiany wysokości powstałych wcześniej zobowiązań (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2017r., sygn. akt II FZ 523/17, opublikowane w: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie opisu i oszacowania nieruchomości nie może być wykonane w trybie przymusowym poprzez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie, które zostało wydane w toku postępowania egzekucyjnego, otwiera możliwość wyegzekwowania od Skarżących zaległości podatkowych. Samo jednak nie nosi znamion wykonalności (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2015r., sygn. akt II FZ 678/15, opublikowane w: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do przepisu art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.