II FZ 838/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "O." sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 września 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 484/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "O." sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 10 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. postanawia: 1) oddalić zażalenie; 2) przekazać wniosek "O." sp. z o.o. z siedzibą w W. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi według właściwości do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 18 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 484/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę O. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 10 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. i zwrócił Stronie wpis sądowy od skargi. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że Spółka była wzywana o uzupełnienie braków formalnych skargi – wpisu sądowego i dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji Spółki, tj. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłki zawierające wezwania do uzupełnienia braków formalnych zostały doręczone 19 czerwca 2017 r. po ich dwukrotnym awizowaniu 5 i 13 czerwca 2017 r. Skarżąca uzupełniła braki dopiero 27 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił więc skargę, bowiem braki nie zostały uzupełnione w terminie. Taki skutek przewidziany jest zaś w art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). W zakresie samego doręczenia wezwań WSA wskazał, że doszło do nich w trybie art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1 p.p.s.a. 3. W zażaleniu na to postanowienie Spółka wskazała, że adres, na który wysłano wezwania nie jest ani adresem siedziby Spółki, ani wykonywania jej działalności, i Spółka nie otrzymała żadnego awizo, ponadto błędnie wskazano kod pocztowy. Prawidłowy adres jest zaś w KRS. Spółka wniosła też o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że choć Spółka na pieczęci, którą się posługuje, ma swój adres siedziby, to w skardze wyraźnie zaznaczyła, że jej adres do korespondencji jest inny niż adres siedziby (nie podano jednak kodu). Prawidłowo więc WSA adresował przesyłki do Spółki na wskazany w tym piśmie procesowym adres. Podanie ogólnego kodu pocztowego dla miasta nie miało zaś istotnego znaczenia, bowiem nawet brak kodu nie uniemożliwia doręczenia przesyłki, a jak już wskazano Strona w nagłówku skargi w adresie do doręczeń nie podała innego kodu niż kod obowiązujący dla adresu jej siedziby. Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie – wbrew faktom – uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością organizacyjno-techniczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie – upływ ostatniego dnia okresu. Skoro więc odpisy zarządzeń po dwukrotnym awizowaniu (5 i 13 czerwca 2017 r. – to ostatnio ustalone na podstawie reklamacji), zostały doręczone z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu z art. 73 § 1 p.p.s.a., a zatem 19 czerwca 2017 r., to siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków skargi upływał 26 czerwca 2017 r. (poniedziałek). Skarżąca uzupełniła braki dopiero 27 czerwca 2017 r. Niewątpliwie więc nastąpiło to z uchybieniem terminu, który w przypadku obu zarządzeń wynosił siedem dni. Stwierdzenia Skarżącej o braku druków awizo należy uznać za gołosłowne, bowiem w żaden sposób nie zostało to uprawdopodobnione. 5. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i § 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W świetle art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające skargę w oparciu o art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zostało więc wydane zgodnie z prawem. Błędne było jedynie wskazanie poprzedniego brzmienia art. 73 p.p.s.a. w uzasadnieniu postanowienia WSA, co jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Na marginesie należy wskazać, że wydanie przesyłki po upływie 14 dni, o których mowa w art. 73 p.p.s.a., niewątpliwie było błędnym działaniem operatora pocztowego. Adresat przesyłki ma zaś prawo działać w zaufaniu do operatora publicznego i przyjąć, że przesyłka została doręczona mu w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Toteż wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że okoliczność wydania przesyłki po skutecznym doręczeniu w trybie fikcji doręczenia, co prawda nie niweluje skutku doręczenia, ale może stanowić okoliczność uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania czy skargi. Przy czym skuteczność takiego wniosku zależna jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania czy skargi nastąpiło bez winy strony. 6. Końcowo należy zaznaczyć, że zasada prawa do sądu z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nie ma charakteru absolutnego, bowiem jej realizacja uzależniona jest od spełnienia szeregu wymogów - jak np. terminowość składania pism procesowych, uiszczanie opłat sądowych, czy sporządzenie pisma przez adwokata lub radcę prawnego. Wymogi te służą zaś pełnej realizacji wskazanej gwarancji konstytucyjnej. Bierność strony postępowania w tym zakresie nie oznacza, że to Sąd naruszył tę gwarancję. 7. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. 8. O przekazaniu wniosku Spółki o przywrócenie terminu według właściwości do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzeczono zgodnie z art. art. 59 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.