II SA/Ke 513/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Chobian, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2017 r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia [...] r. znak: [...] orzekającą o odmowie przyznania A. G. pomocy społecznej w formie jednorazowej i bezzwrotnej zapomogi finansowej w postaci zasiłku celowego na miesiąc wrzesień 2016 r. w kwocie 417 zł. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia 30 września 2016 r. A. G. zwrócił się do Prezydenta Miasta Kielce z prośbą o przyznanie pomocy w formie jednorazowej i bezzwrotnej zapomogi finansowej na miesiąc wrzesień 2016 r. w wysokości 417 zł. We wniosku tym wskazał, że od marca 2016 r. jest beneficjentem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach, nieregularnie przyznającego mu zapomogi. Wnioskodawca podniósł, że spełnia wszystkie materialnoprawne warunki określone w art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślił, że od początku 2006 r. był osobą bezrobotną, od połowy 2008 r. pozostawał na wyłącznym utrzymaniu matki – Z. G., zaś od drugiej połowy kwietnia 2013 r. prowadził własne gospodarstwo domowe, natomiast od kwietnia 2016 r., z przerwą na początku maja 2016 r., do chwili obecnej jest na utrzymaniu matki emerytki. Wnioskodawca opisał swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Wskazał na trudne relacje, w jakich pozostaje z pracownikami MOPR w Kielcach. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku organ I instancji wydał wskazaną wyżej decyzję z dnia 6 grudnia 2016 r. stwierdzając, że wobec braku kontaktu ze strony A. G., a także niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie ma możliwości ustalenia jego sytuacji bytowej i faktycznej i w konsekwencji rozpatrzenia wniosku o udzielenie świadczeń z pomocy społecznej. Odwołanie od tej decyzji złożył A. Gotycki, wskazując na naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 24 § 3 i art. 26 § 1 k.p.a. oraz art. 6-8, art. 35 § 1, § 2, § 3 i art. 36 §1 k.p.a., albowiem we wniosku skierowanym do Prezydenta Miasta Kielce wnioskował o wyłączenie z postępowania w przedmiotowej sprawie pracowników MOPR w Kielcach, a w szczególności Dyrektora Ośrodka i pracowników socjalnych Rejonu Opiekuńczego "Uroczysko". W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Kolegium wyjaśniło, że pomimo podejmowanych przez pracowników socjalnych prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i kierowanych do wnioskodawcy pism nie udało się zastać go w miejscu zamieszkania. Kolegium podzieliło w tej sytuacji stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym mając na uwadze bierną postawę A. G., który nie podjął żadnej próby nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym i uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, brak było możliwości ustalenia jego sytuacji faktycznej i bytowej, co w konsekwencji skutkować musiało wydaniem decyzji odmawiającej przyznania pomocy. Jak wyjaśnił organ II instancji, powołując się na art. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej, pomoc ta ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne zasoby, uprawnienia i możliwości. Z drugiej strony pomoc społeczna ma za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organ odwoławczy wskazał nadto na treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej i podniósł, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W postępowaniu o udzielenie pomocy społecznej, prócz czynności, jakie podejmuje sama osoba ubiegająca się o pomoc, szczególnie ważne jest, czy współpracuje z instytucjami, które wspierają ją w celu poradzenia sobie z zaistniałą trudną sytuacją życiową. Jednym z aspektów współdziałania jest stosowanie się do zaleceń i propozycji pracownika socjalnego, m.in. respektowanie wspólnie umówionych z pracownikiem socjalnym terminów do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Jak dalej podniósł organ odwoławczy, skoro A. G. wskazuje, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, to niezrozumiały jest brak jego współpracy z pracownikiem socjalnym. Gdy ustalony termin jest z jakichś względów nieodpowiedni dla strony, winna ona wykazać inicjatywę w celu ustalenia nowego terminu przeprowadzenia wywiadu, choćby telefonicznie czy pisemnie. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o pomoc z pomocy społecznej. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej. Postawa odwołującego, jak wyjaśniło Kolegium, świadczy o tym, że nie jest on zainteresowany uzyskaniem wsparcia ze strony organu pomocy społecznej, bowiem uniemożliwianie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego skutkuje wydaniem decyzji negatywnej dla strony, na co kilkakrotnie organ zwracał uwagę A. G. Kolegium uznało, że odwołujący miał tego świadomość i podkreśliło, że nawet choroba, na którą powołuje się strona, wymaga skontaktowania z pracownikiem socjalnym i uzgodnienia dogodnego dla wnioskodawcy terminu. Organ odwoławczy wskazał na regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. 2016 r. poz. 1406) i podniósł, że rodzinny wywiad środowiskowy lub jego aktualizacja jest nieodzownym elementem postępowania prowadzącego do wydania decyzji przyznającej lub odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Niemożność jego przeprowadzenia uniemożliwia bowiem organowi pomocowemu dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie. Ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. Osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych - w postaci np. zasiłku celowego lub okresowego, bądź innego świadczenia pieniężnego – na zaspokojenie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji, pod rygorem odmowy przyznania świadczenia. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć m.in. gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym, umożliwiającej udzielenie takiej pomocy. W konkluzji Kolegium stwierdziło, że działania strony utrudniające pracownikom socjalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w pełni uzasadniają odmowę przyznania świadczenia w myśl art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania dotyczącego zawartego we wniosku z dnia 30 września 2016 r. o przyznanie pomocy w formie jednorazowej i bezzwrotnej zapomogi wniosku o wyłączenie pracowników MOPR w Kielcach (w szczególności Dyrektora MOPR w Kielcach jak również pracowników socjalnych Rejonu Opiekuńczego "Uroczysko" w Kielcach), Kolegium wyjaśniło, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W treści wniosku odwołujący opisuje w sposób szczegółowy konkretne zdarzenia, trudne relacje z organem ds. pomocy społecznej w Kielcach, jednakże nie wynika z niego, aby domagał się on wyłączenia organu od rozpoznawania wniosku z dnia 31 sierpnia 2016 r. Kolegium wyjaśniło, że jeżeli A. G. podtrzymuje swoje stanowisko w przedmiocie wyłączenia, winien sprecyzować jasno swoje żądanie i złożyć stosowny wniosek w tym przedmiocie. Odnosząc się natomiast do zarzutu w zakresie lekceważenia strony poprzez nieudzielanie odpowiedzi na jej wnioski przez organ I instancji, organ odwoławczy również go nie uwzględnił, bowiem jedynie z części korespondencji przesłanej do Kolegium przez organ I instancji wynika, że organ w szeregu pism ustosunkowuje się do twierdzeń wnioskodawcy. A. G. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, zarzucając naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 24 § 3 i art. 26 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł, że w obszernej dokumentacji zgromadzonej przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Kielcach znajdują się dokumenty potwierdzające wrogie działania kilku pracowników tego Ośrodka wobec skarżącego, którzy "kłamią, oszukują, manipulują faktami oraz starają się wytworzyć nieprawdziwe dowody", a także celowo nie wypełniają swoich obowiązków. Skarżący zarzucił, że pracownicy organu I instancji odmawiają przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w godzinach, gdy rozumie wypowiedzi pracowników i może oceniać ich zachowanie. Zdaniem skarżącego pracownicy ci kierują się chęcią zemsty na jego osobie z uwagi na złożoną przez skarżącego skargę do Prezydenta Kielc. Tym samym każdy dokument wydany przez tych pracowników obarczony jest nieusuwalną wadą prawną, o której mowa w art. 24 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego względu organ odwoławczy winien na jego wniosek uchylić decyzję wydaną przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Kielcach i przesłać sprawę do Prezydenta Miasta Kielce jako adresata pism, nie zaś legalizować decyzję wydaną bezprawnie i wbrew woli skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 19 września 2017 r. skarżący wniósł o zmianę kwalifikacji przedmiotu sprawy z "zasiłku celowego" na "zapomogę", gdyż nie wnioskował on o żadną formę pomocy w postaci zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga A. G. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu I instancji, wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednymi z podstawowych zasad postępowania administracyjnego są uregulowane w art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, których obowiązywanie ogranicza zakres swobody działania organu administracji publicznej. Jednym ze środków służących realizacji tych zasad jest instytucja wyłączenia (art. 24 k.p.a. i art. 25 k.p.a.), która ma na celu eliminowanie wszelkich przyczyn skutkujących pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu sprawy. Jak stanowi art. 24 § 3 k.p.a., bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Instytucja wyłączenia, w tym instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej na podstawie art. 24 k.p.a., jest realizowana w trybie określonym przez właściwe przepisy, co oznacza, że zgłoszenie tego rodzaju wniosku rodzi za sobą konieczność rozpoznania go według stosownej i właściwej procedury. Zgłoszenie wniosku o wyłączenie, nawet przy braku podstaw do jego uwzględnienia, rodzi obowiązek po stronie właściwych organów administracji do jego rozpoznania (zob. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 383/07, Lex nr 372671, wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 października 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 591/09, Lex nr 573759). Postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 30 września 2016 r. Wniosek ten został skierowany do W. L. – Prezydenta Miasta Kielce. Na czterech stronach tego wniosku jego autor wskazuje, że na skutek wniesionej przez niego skargi na dyrektora MOPR w Kielcach M. S. oraz pracowników Rejonu Opiekuńczego "U[...]"[...], od kilku miesięcy spotyka się z celowym z ich strony działaniem mającym na celu pozbawienie go jakiejkolwiek pomocy udzielanej prze MOPR. Dalej w piśmie tym skarżący wskazał na różnego rodzaju "akty zemsty" na nim ze strony tych pracowników. W końcowej części pisma A. G. zawarł następujące żądanie: "Dlatego ma Pan – Panie L. – bardzo konkretny dług do spłacenia wobec mnie, bo to z Pańskiej winy pracownicy MOPR w Kielcach robią co chcą, a w tym okradają mnie z konkretnych pieniędzy, do czego sięgają po działalność przestępczą, jak np. kłamstwo i oszustwo! Dlatego, tytułem zadośćuczynienia proszę przyznać mi zapomogę na miesiąc wrzesień 2016 roku, ponieważ, z Pańskiej winy, ja nie ma obecnie pieniędzy na życie i z pańskiej winy nie mam do kogo zwrócić się o te pieniądze, które, jak wykazało SKO w Kielcach, należą mi się z mocy prawa". Faktem jest, że w żadnej części tego pisma skarżący nie powołał podstawy prawnej swojego żądania - art. 24 § 3 - i dopiero w odwołaniu zarzucił naruszenie tego przepisu; nie użył także we wniosku z 29 października 2016 r. sformułowania "wnoszę o wyłączenie". Nawet jednak pobieżna lektura tego pisma (a tym bardziej uważna), świadczy o tym, że jest w nim zawarty wniosek o wyłączenie wskazanych z imienia i nazwiska pracowników Rejonu Opiekuńczego "Uroczysko", w tym M. G. oraz M. S., które podejmowały czynności w sprawie. Gdyby zaś organ I instancji miał co do tego jakiekolwiek wątpliwości, powinien wezwać skarżącego do wyjaśnienia, czy - w związku z zarzutami pod adresem pracowników i żądaniem rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy przez samego Prezydenta Miasta Kielce - domaga się on wyłączenia wskazanych we wniosku pracowników. Wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w przypadku wątpliwości co do treści żądania stanowi podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego to również ustalenie treści żądania strony. Zatem jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Natomiast kiedy pismo jest zredagowane w sposób niebudzący wątpliwości, organ winien mu nadać bieg. Tymczasem organ I instancji bez rozpoznania wniosku o wyłączenie (ewentualnie w przypadku wątpliwości spowodowanej brakiem sformułowania "wnoszę o wyłącznie" - bez wyjaśnienia czy skarżący składa takie żądanie) wydał decyzję, zaś organ odwoławczy uznał, że taki wniosek przez skarżącego w ogóle nie został złożony, mimo odmiennego twierdzenia zawartego w odwołaniu i wbrew oczywistej intencji skarżącego wynikającej z treści jego pisma z 30 września 2016 r. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd (przykładowo wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 281/07, Lex nr 500666), że zgłoszenie wniosku o wyłączenie rodzi obowiązek jego rozpoznania, pozytywnie lub negatywnie. Nie można z powodu sformułowania wniosku, który w pełni nie odpowiada konstrukcji prawnej instytucji wyłączenia regulowanej przepisami prawa procesowego, pozostawić wniosku bez rozpoznania. W niniejszej sprawie odmowę przyznania A. G. zasiłku celowego organy uzasadniły brakiem jego współpracy z pracownikiem socjalnym i uniemożliwieniem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pozwalającego na ustalenie jego sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej. Jednakże brak zaufania do pracownika socjalnego może powodować odmowę udziału w przeprowadzeniu wywiadu. Wywiad środowiskowy obejmuje szczególnie chronione w art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej dobro osobiste, jakim jest prawo każdego do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia. Przedstawienie takich danych może nastąpić tylko wobec pracownika, co do bezstronności którego strona ma pełne zaufanie (por. cyt. wyżej wyrok NSA sygn. akt I OSK 281/07). Odmowa współpracy osoby wnioskującej o przyznanie pomocy społecznej, objawiająca się brakiem kontaktu i uniemożliwieniem przeprowadzenia wywiadu, może być podyktowana uzasadnioną obawą o stronniczość w ocenie jej sytuacji osobistej i finansowej przez pracownika organu. Dlatego też złożenie przez wnioskodawcę w okolicznościach niniejszej sprawie wniosku o wyłączenie pracowników ośrodka pomocy społecznej w sposób szczególny uzasadniało rozpoznanie tego wniosku już na wstępnym etapie postępowania przed organem I instancji. Bez wcześniejszego rozpoznania wniosku o wyłączenie nie jest możliwe wydanie przez organ decyzji i to nawet wówczas, gdy zdaniem organu wniosek jest oczywiście nieuzasadniony. Rozstrzygnięcie sprawy co do istoty w drodze decyzji wydanej bez rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika organu administracji publicznej narusza przepisy art. 24 § 3, art. 7 i art. 8 kpa w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji w pierwszej kolejności powinien doprowadzić do rozpoznania wniosku o wyłączenie pracowników MOPR wymienionych w piśmie skarżącego, wszczynającym postępowanie w sprawie. Natomiast odnosząc się do zarzutów sprecyzowanych w piśmie procesowym skarżącego, a dotyczących tego, że organy odmówiły przyznania skarżącemu zasiłku celowego, podczas, gdy według jego twierdzeń on o taką pomoc nie występował, gdyż wystąpił, ale o zapomogę, to zarzut ten nie jest uzasadniony. Kwestię wszelkiego rodzaju pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. na datę wydawania zaskarżonej decyzji Dz.U. z 2016r., poz. 930), której nieznane jest pojęcie zapomogi. Dlatego też skoro skarżący domaga się przyznania pieniędzy z uwagi na swoją trudną sytuację życiową i materialną, podstawę prawną przyznania takiej pomocy stanowią przepisy tej właśnie ustawy, na podstawie której mogą być przyznane świadczenia wymienione w jej art. 36, a mianowicie: świadczenia pieniężne: zasiłek stały, zasiłek okresowy, zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy, zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie, pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki, świadczenie pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd; świadczenia niepieniężne: praca socjalna, bilet kredytowany, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składki na ubezpieczenia społeczne, pomoc rzeczowa, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie, sprawienie pogrzebu, poradnictwo specjalistyczne, interwencja kryzysowa, schronienie, posiłek, niezbędne ubranie, usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w ośrodkach wsparcia oraz w rodzinnych domach pomocy, specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia, mieszkanie chronione, pobyt i usługi w domu pomocy społecznej, pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym, pomoc w uzyskaniu zatrudnienia, pomoc na zagospodarowanie - w formie rzeczowej dla osób usamodzielnianych. Dlatego też prawidłowo organ potraktował pismo skarżącego o przyznanie mu zapomogi w wysokości 417 zł za miesiąc wrzesień 2016 r. jako wniosek o przyznanie zasiłku celowego.