II OSK 659/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak /spr./ Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Małgorzata Miron Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 722/17 w sprawie ze skargi H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie czasowego odebranie zwierzęcia i zobowiązania do zwrotu kosztów z tym związanych oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 722/17, po rozpoznaniu skargi H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierzęcia i zobowiązania do zwrotu kosztów z tym związanych, oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H. G. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w zakresie punktu 1, zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") - polegające na oddaleniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., pomimo naruszenia przez ten organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy - a mianowicie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, a mianowicie nie przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka - sąsiadki skarżącej K. A. oraz zeznań strony skarżącej - na okoliczność prawidłowej opieki nad zwierzęciem; 2. prawa materialnego, tj. art. 5, art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1605 ze zm.) – dalej: "ustawa o ochronie zwierząt", poprzez bezpodstawne zastosowanie w sprawie. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 1 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, stosownie do art. 185 § 1 P.p.s.a., przyznanie radcy prawnemu M. W. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym - według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie organ administracji ograniczył się wyłącznie do oceny przedłożonych dowodów z dokumentów. Pominięte zostały z kolei dowody przedstawione przez skarżącą, a mianowicie dowód z jej wyjaśnień oraz z zeznań sąsiadki. Uzasadniony jest zatem zarzut wydania decyzji przy niepełnych ustaleniach faktycznych. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, art. 75 K.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dowody i wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie przepis art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia, więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zasługiwała ona na uwzględnienie. Warunkiem uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., jest ustalenie przez Sąd pierwszej instancji, istnienia naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej rozpatrujący daną sprawę oraz stwierdzenie, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik tej sprawy, a więc gdyby nie doszło do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne. Oznacza to, że można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził takie naruszenie prawa, a mimo to nie spełnił dyspozycji powołanej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia, bowiem Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił, że organy orzekające w sprawie powołały się na fakty wynikające z oględzin miejsca pobytu zwierzęcia oraz z dokonanego przez lekarza weterynarii opisu stanu fizycznego zwierzęcia. Zgodzić należy się z Sądem pierwszej instancji, że podstawą faktyczną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był – oprócz relacji funkcjonariuszy Straży Miejskiej w [...] – stan zwierzęcia opisany w opinii lekarskiej z dnia [...] czerwca 2017 r. przez lekarza weterynarii, tj. niedożywienie; odwodnienie, pasożyty, zły stan okrywy włosowej oraz stwierdzony brak opieki właściciela. Opinia lekarza weterynarii, zawierająca szczegółowy opis stanu zwierzęcia w momencie jego przywiezienia do lecznicy i podjętych wobec zwierzęcia działań leczniczych potwierdza, że zwierzę znajdowało się w złym stanie zdrowia. Stan ten dawał organowi orzekającemu podstawę faktyczną do uznania, że doszło do przypadku niecierpiącego zwłoki w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt uzasadniającego czasowe odebranie zwierzęcia na podstawie tego przepisu. Zresztą stan zdrowia, w jakim znajdował się pies skarżącej był tak poważny, że nawet intensywne leczenie nie spowodowało znaczącej poprawy i ostatecznie, wobec cierpienia psa zachodziła konieczność jego uśpienia W świetle ustawy o ochronie zwierząt, możliwość niezwłocznego, czasowego odebrania zwierzęcia uzależniona jest po pierwsze: od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad nim, w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy, po drugie: wyłącznie w sytuacji gdy jest to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 ustawy). Z treści art. 6 ust. 1a i ust. 2 ustawy wynika, że znęcanie się nad zwierzętami jest zabronione (ust. 1), zaś przez znęcanie się nad zwierzętami nakazuje rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 ustawy). Przepis art. 4 ustawy o ochronie zwierząt zawiera również szereg definicji legalnych takich pojęć jak: "humanitarne traktowanie zwierząt" - przez które rozumie się traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę (pkt 2); "właściwe warunki bytowania" - oznaczające zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku (pkt 15). Na potrzeby niniejszej sprawy celowe jest przypomnienie, że intencją ustawodawcy było stworzenie w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, narzędzia umożliwiającego pilne działanie w momencie stwierdzenia, że dalsze przebywanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu. Należy bowiem mieć świadomość, że zwierzę jest istotą żyjąca, zdolną do odczuwania cierpienia, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę, co wynika z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania (art. 5 ustawy), przez co należy rozumieć traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewnienie mu opieki i ochrony, w myśl art. 4 pkt 1 ustawy. Podkreślić trzeba, że własność zwierzęcia przede wszystkim zobowiązuje, a zakres i treść uprawnień wobec zwierzęcia jest modyfikowany przez konieczność jego humanitarnego traktowania. Człowiek w stosunku do zwierząt powinien wykazywać zachowania, które odnoszą się do istot żywych zdolnych do pewnych odczuć (np. cierpienia), a nie jak do przedmiotów (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2019 r., sygn.. II OSK 1066/17, LEX nr 2657280; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1743/11, LEX nr 1361605). Obowiązkiem organów było przeprowadzenie rzetelnego postępowania wyjaśniającego, którego celem powinno było być ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki do odebrania skarżącej psa. Wbrew zarzutom skargi, analiza zgromadzonego materiału aktowego prowadzi do wniosku, że Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał, że postępowanie prowadzone przez organy obu instancji było zgodne z dyspozycją art. 7, art. 77 § 1, i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca kasacyjnie nie wskazała, że wystąpiły konkretne braki w postępowaniu dowodowym, które - pomimo pozostałego zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pozwoliły organom na uzyskanie pełnego obrazu stanu faktycznego sprawy. Nie wykazała również, że ocena organów była dowolna, że brakowało w niej logiki, doświadczenia życiowego, podstawowej wiedzy dotyczącej badanych kwestii, reguł obowiązujących w zakresie czynności dokonywanych przez stronę, czy też, że ocena ta została dokonana jedynie w części z ustalonych okoliczności. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut, że organ jednostronnie oparł się na informacjach przekazanych przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej i opinii lekarza weterynarii uznając, że są wystarczające dla ustalenia stanu faktycznego, natomiast pominął wyjaśnienia skarżącej i jej sąsiadki. Podkreślić należy, że dla dokonania oceny, czy w dacie czasowego odebrania zwierzęcia istniały podstawy faktyczne i prawne uzasadniające wydanie decyzji w tym przedmiocie zasadnicze znaczenie mają stwierdzone warunki jego bytowania oraz jego stan fizyczny istniejący w momencie odebrania zwierzęcia i do tego momentu odnosić trzeba przydatność dla rozstrzygnięcia sprawy złożonych przez skarżącą wniosków dowodowych. Trafnie przy tym stwierdził Sąd Wojewódzki, że skarżąca ani na etapie postępowania administracyjnego, ani w treści skargi nie kwestionowała żadnych ustaleń organu w zakresie oceny stanu zdrowia psa, czy kosztów jego leczenia, uśpienia i utylizacji zwłok, czy też kosztów jego utrzymania w schronisku. W toku postępowania administracyjnego oświadczyła, że pies był u niej od szczeniaka, nigdy nie był u weterynarza. Pies był bardzo zaniedbany, ponieważ skarżąca nie ma pieniędzy na jego leczenie. W świetle powyższego nie można zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że przeprowadzone postępowanie i zgromadzony materiał dowodowy nie uzasadniały wydania decyzji w przedmiocie czasowego odebrania zwierzęcia. Sąd pierwszej instancji w wyroku oddalającym skargę na decyzję w przedmiocie czasowego odebrania zwierzęcia i zobowiązania do zwrotu kosztów z tym związanych, w przekonujący sposób wyjaśnił powody oddalenia skargi. Prawidłowo nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzając merytoryczną kontrolę zarzutów kasacyjnych w zakresie przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ocenę materiału dowodowego i wyników przeprowadzonego przez organy administracji postępowania wyjaśniającego, dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. W rezultacie postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły doprowadzić do skutecznego podważenia stanu faktycznego przyjętego przez Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.