II SA/Op 327/17

WyrokWSA w Opolu2017-10-03

Skład orzekający: Ewa Janowska, Grażyna Jeżewska, Elżbieta Naumowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli sprawa ta była już wcześniej rozstrzygnięta w postępowaniu nieważnościowym, a następnie kontrolowana przez sądy administracyjne?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., jeśli w tej samej sprawie zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie, w szczególności gdy żądanie dotyczy decyzji, która była już uprzednio kontrolowana w trybie art. 156 § 1 K.p.a. i została oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Ponowne żądanie stwierdzenia nieważności, nawet oparte na innych zarzutach, nie może być merytorycznie rozpoznane, gdyż stanowi przeszkodę przedmiotową.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1987 r. ustalającej przebieg granicy nieruchomości. Wcześniej postępowanie w tej sprawie zostało już przeprowadzone i zakończone decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności, która została utrzymana w mocy przez WSA i NSA. Skarżący wnieśli ponowny wniosek, podnosząc nowe zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta. WSA w Opolu oddalił skargę na postanowienie Kolegium.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2017 r. sprawy ze skargi J. D. i F. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 12 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej przebieg granicy nieruchomości oddala skargę. Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. D. i F. D., reprezentowanych przez pełnomocnika radcę prawnego K. N. (dalej: skarżący), jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 12 października 2016 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie własne Kolegium z 30 czerwca 2016 r., nr [...], o odmowie wszczęcia, na wniosek skarżących, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w Prudniku z 10 sierpnia 1987 r., nr [...], ustalającej przebieg granicy nieruchomości położonej w [...], działka nr a, stanowiącej własność Skarbu Państwa, w sposób opisany w protokole granicznym z 24 lipca 1987 r. i oznaczony w dokumentacji rozgraniczeniowej numerami punktów od nr 1 do nr 8 z sąsiednimi działkami, tj. działką nr b, będącą własnością H. B. (granica oznaczona punktami nr: 7, 8, 1) oraz działkami o numerach: c, d, e, będącymi własnością Skarbu Państwa (granica oznaczona punktami nr: 1, 2, 3 ,4, 5, 6, 7). Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym: Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w Prudniku decyzją z 10 sierpnia 1987 r., nr [...], ustalił przebieg granicy nieruchomości położonej w [...] działki nr a, stanowiącej własność Skarbu Państwa, w sposób opisany w protokole granicznym z 24 lipca 1987 r. i oznaczony w dokumentacji rozgraniczeniowej punktami od nr 1 do nr 8 z sąsiednimi działkami, tj. działką nr b, będącą własnością H. B. (granica oznaczona punktami nr: 7, 8, 1) oraz działkami o numerach: c, d, e, będącymi własnością Skarbu Państwa (granica oznaczona punktami nr: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7). Wskutek wniosku J. D. i F. D. z 2 września 2010 r. Kolegium decyzją z 31 października 2011 r., nr [...], stwierdziło na mocy art. 158 § 2 K.p.a., że ww. decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w Prudniku z 10 sierpnia 1987 r. została wydana z naruszeniem prawa. Kolegium podało, że nie może stwierdzić nieważności tej decyzji pomimo wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., tj. wydania jej z naruszeniem przepisów o właściwości, ponieważ w sprawie wystąpiła przesłanka negatywna określona w art. 156 § 2 K.p.a., gdyż upłynął dziesięcioletni termin od daty doręczenia decyzji. Po rozpatrzeniu wniosku J. D. i F. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium decyzją z dnia z 6 marca 2013 r., nr [...], uznało, że decyzja z 10 sierpnia 1987 r. wydana została przez organ właściwy, stąd uchyliło decyzję własną z 31 października 2011 r. i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z 10 sierpnia 1987 r., jednocześnie wskazując, że nie jest ona obarczona inną wadą określoną w art. 156 § 1 K.p.a. Następnie WSA w Opolu wyrokiem z 21 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Op 403/13, oddalił skargę J. D. i F. D. na powyższą decyzję Kolegium z 6 marca 2013 r., nr [...], a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 647/14, oddalił skargę kasacyjną J. D. wywiedzioną od ww. wyroku. J. D. i F. D., reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego K. N., podaniem z 25 lutego 2016 r. ponownie zwrócili się do Kolegium o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w Prudniku z 10 sierpnia 1987 r., nr [...], zarzucając, iż wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium, po rozpoznaniu powyższego wniosku postanowieniem z 30 czerwca 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm. - dalej: K.p.a.),odmówiło wszczęcia postępowania wskazując, że toczyło się już przed nim postępowanie w tym przedmiocie, zakończone pozostającą w obrocie prawnym ostateczną decyzją z 6 marca 2013 r., nr [...]. Wobec tego postępowanie nieważnościowe nie mogło zostać wszczęte na skutek kolejnego wniosku stron. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem Kolegium J. D. i F. D. podnieśli, że po rozpatrzeniu uprzedniego wniosku Kolegium decyzją z 6 marca 2013 r. "orzekło (...) w oparciu o wadę z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa", a we wniosku z 25 lutego 2016 r. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa, tj. art. 8 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 i 2 i art. 8 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 1-3 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości. Wskazali, że żaden ze zgłoszonych w obecnym wniosku z 25 lutego 2016 r. zarzutów nie był przedmiotem analizy w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z 2013 r., stąd nie można uznać, że w tej sprawie była już wydana decyzja. Z tego względu, ich zdaniem, nie występuje przeszkoda formalna do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 10 sierpnia 1987 r. Omówionym na wstępie postanowieniem Kolegium utrzymało w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne z 30 czerwca 2016 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w Prudniku z 10 sierpnia 1987 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z regulację art. 61a § 1 K.p.a. w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zauważyło, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn, a te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, to do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. jeżeli w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, lub w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, w szczególności gdy żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która była już uprzednio kontrolowana w trybie art. 156 § 1 K.p.a. W odniesieniu do tego wywiodło, że przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Opolu toczyło się już postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 10 sierpnia 1987 r. i zostało zakończone pozostającą w obrocie prawnym ostateczną decyzją z 6 marca 2013 r., wobec czego zachodzi przeszkoda do uruchomienia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Okoliczność uprzedniej kontroli w postępowaniu nieważnościowym orzeczenia objętego następnie kolejnym wnioskiem o stwierdzenie nieważności stanowi bowiem inną uzasadnioną przyczynę w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a., skutkującą odmową wszczęcia postępowania. Jeżeli już raz wszczęto postępowanie nadzorcze i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji, to nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie. Kolegium dostrzegło, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności bierze się pod uwagę stan faktyczny i prawny z daty wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia, a organ dokonuje analizy istnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a., a nie tylko tych, które strona wskazuje we wniosku o stwierdzenie nieważności. Jeżeli przyczyny nieważności nie występowały w dacie wydania przez Kolegium decyzji z 6 marca 2013 r., to nie istnieją one również po jej wydaniu. We wniesionej skardze skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 156 § 1 w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracji, w szczególności przez sporządzenie uzasadnienia w sposób niejasny i budzący wątpliwości co do prawidłowości stanowiska organu, oraz nieprzeprowadzenie postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy jak i uznanie, że organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania wywołanego wnioskiem z 25 lutego 2016 r., mimo wykazania przez stronę, że postępowanie zakończone decyzją z 6 marca 2013 r. nie dokonało kompleksowej oceny decyzji z 10 sierpnia 1987 r. co do której skarżący wnosi o stwierdzenie nieważności. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia i zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.  W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że stanowisko organu, jakoby w niniejszej sprawie nie mógł wszcząć postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 10 sierpnia 1987 r., opiera się na błędnym ustalenia, iż organ przeanalizował tę decyzję pod kątem wszystkich przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Zauważyli, iż organ wydając zaskarżone postanowienie oparł się na odgórnie przyjętym założeniu, że doszło do sprawdzenia spornej decyzji pod kątem wszystkich przesłanek nieważności. Tymczasem takie założenia w niniejszej sprawie jest błędne, gdyż odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji organ ograniczył się do rozpatrzenia zarzutu dotyczącego braku umocowania danej osoby do wydania decyzji, zaś w ponownym wniosku domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażącego naruszenia prawa, tj. art. 8 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 i art. 8 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 1-3 dekretu z dnia 13 września 1946 r. Treść decyzji z 6 marca 2013 r. potwierdza, że przedmiotem analizy nie były kwestie ujęte w ich wniosku. W tej sytuacji, a to wobec braku kompleksowej kontroli decyzji przez Kolegium przy wydaniu decyzji z 6 marca 2013r., zdaniem skarżących, zasadny jest zarzut naruszenia art. 156 K.p.a. Odwołując się do orzecznictwa w tej materii argumentowali, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przedmiot tego postępowania został ograniczony wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej, gdyż w tym postępowaniu nie dokonuje się - jak w postępowaniu zwykłym - oceny przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej zobowiązań, a ocenia się legalność decyzji wydanej w ww. postępowaniu zwykłym. Wywiedli, że niezasadna jest zatem wykładania organu, że sam fakt, iż toczyło się wcześniej postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia kolejnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ale opartego na innym, wcześniej nie zgłaszanym i nie rozpatrywanym przez organ zarzucie. W ocenie skarżących, w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż zarzuty zgłoszone we wniosku z dnia 25 lutego 2016 r. nie były przedmiotem postępowania, które zakończyło się decyzją z dnia 6 marca 2013 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi. W świetle zarzutów skargi podkreśliło, że ewentualna wadliwość decyzji Kolegium z 6 marca 2013 r. mogła być podnoszona w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Strona skarżąca skorzystała z tego trybu, w wyniku czego decyzja z 6 marca 2013 r. uzyskała przymiot prawomocności, gdyż WSA w Opolu oddalił skargę na tę decyzję, a NSA oddalił skargę kasacyjną wywiedzioną od tego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej P.p.s.a, uwzględnienie skargi na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Dodać jeszcze trzeba, że na zasadzie art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na takiej właśnie podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 12 października 2016 r., którym utrzymano w mocy w mocy postanowienie Kolegium z 30 czerwca 2016 r., nr [...], o odmowie wszczęcia, na wniosek skarżących, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w Prudniku z 10 sierpnia 1987 r., nr [...], ustalającej przebieg granicy nieruchomości położonej w [...], działka nr a, stanowiącej własność Skarbu Państwa, w sposób opisany w protokole granicznym z 24 lipca 1987 r. i oznaczony w dokumentacji rozgraniczeniowej numerami punktów od nr 1 do nr 8 z sąsiednimi działkami, tj. działką nr b, będącą własnością H. B. (granica oznaczona punktami nr: 7, 8, 1) oraz działkami o numerach: c, d, e, będącymi własnością Skarbu Państwa (granica oznaczona punktami nr: 1, 2, 3 ,4, 5, 6, 7). Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa procesowego, tj. znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów art. 61a § 1 K.p.a. Z tego też powodu uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola Sądu w niniejszej sprawie ograniczona została wyłącznie do oceny zgodności z prawem (legalności) podjętego przez organ rozstrzygnięcia w kwestii procesowej, tj. odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w Prudniku z dnia z 10 sierpnia 1987 r. Podjęte rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania zostało dokonane przez organ na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. z uwagi na inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że kluczową okolicznością dla oceny prawidłowości dokonanego przez organ w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia musi być uwzględnienie faktu, iż - po pierwsze - przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Opolu toczyło się już postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w Prudniku z 10 sierpnia 1987 r., i zostało zakończone ostateczną decyzją Kolegium z 6 marca 2013 r., nr [...]. W sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji z dnia 10 sierpnia 1987 r. zapadło już rozstrzygnięcie, zakończone - istniejącą w porządku prawnym - ostateczną decyzją, więc postępowanie w tym przedmiocie nie mogło zostać wszczęte na skutek ponownego wniosku J. i F. D. Po drugie, kontroli sądowoadministracyjnej poddana została decyzja Kolegium odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności spornej decyzji z 10 sierpnia 1987 r. ustalającej przebieg granicy nieruchomości położonej w [...], na skutek której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r. oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 21 listopada 2013 r. o oddaleniu skargi J. D. i F. D. na decyzję Kolegium z dnia 6 marca 2013 r. Poza tym dodać należy, że będąca przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej sprawa prowadzona była w trybie nadzwyczajnym, którego celem było ustalenie, czy kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Organ, wszczynając postępowanie w sprawie nieważności decyzji ostatecznej uruchamia, je w nowej sprawie, nie orzeka natomiast co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji. Bezspornie organ pierwszej instancji po otrzymaniu wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w Prudniku z 10 sierpnia 1987 r. był zobowiązany dokonać oceny czy wniosek ten jest dopuszczalny. Zgodnie z treścią art. 61a § 1 K.p.a. organ zobowiązany jest do odmowy wszczęcia postępowania gdy żądanie jego wszczęcia zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że okoliczność uprzedniej kontroli w postępowaniu nieważnościowym orzeczenia objętego następnie kolejnym wnioskiem o stwierdzenia nieważności stanowi inną uzasadnioną przyczynę w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a., uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania. Skarżący żądają stwierdzenia nieważności decyzji, która była już przedmiotem kontroli w trybie postępowania nieważnościowego, zakończonego decyzją ostateczną z dnia 6 marca 2013 r., nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji. Wystąpiła więc sytuacja, która stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania zawnioskowanego przez skarżących. Trafnie zatem organ przyjął, że przepis art. 61a § 1 K.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej. Co więcej, kwestionowana w trybie nadzwyczajnym decyzja została poddana kontroli sądowoadministracyjnej, w trakcie której sądy obu instancji dokonały kontroli tego orzeczenia pod względem jego legalności i dały temu wyraz w uzasadnieniu orzeczenia, analizując, czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności spornej decyzji. Wbrew zarzutom skargi zarówno organ, jak i Sąd dokonał oceny sprawy w aspekcie wszystkich przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Sąd pierwszej instancji, kontrolując oceny legalność zaskarżonej decyzji wskazał, że "w odniesieniu do decyzji objętej postępowaniem o stwierdzenie nieważności nie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. Wobec zaś braku okoliczności mogących stanowić pozostałe przyczyny nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. przyjąć należało, że zaskarżoną decyzją prawidłowo orzeczono o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej." Wskazania zawarte w prawomocnym orzeczeniu sądu, na mocy art. 153 P.p.s.a., wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Tym samym zarzuty, które poddane już zostały kontroli sądowoadministracyjnej nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Przy czym na pełną aprobatę zasługuje stanowisko wyrażone w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., w której wskazano, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji (obecnie postanowienie) o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydano uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym (por. uchwała NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, dostępne CBOSA). Wobec powyższych konstatacji, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Kolegium w sposób niewadliwy uznało, że w sprawie zachodzi taka przeszkoda, gdyż okoliczności, na które powoływali się wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji, były już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Zarzuty w swej istocie odnoszą się jedynie do tych kwestii, które były przedmiotem rozpoznania przez organy i sądy administracyjne. Orzeczenia wydane w tym postępowaniu na mocy art. 170 P.p.s.a. wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe w tym sądy administracyjnej dokonujące kontroli postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Tym samym za wiążące w niniejszej sprawie są ustalenia, że w sprawie nie ziściły się przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 10 sierpnia 1987 r. Nie zasługuje na aprobatę pogląd skarżących, iż błędna jest wykładania organu, że sam fakt, iż toczyło się wcześniej postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia kolejnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, ale opartego na innym, wcześniej nie zgłaszam i nie rozpatrywanym przez organ zarzucie. Przyjdzie bowiem powtórzyć, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, stanowi przeszkodę przedmiotową uniemożliwiającą merytoryczne rozpoznanie sprawy. W niniejszej sprawie organ administracji publicznej zasadnie uznał, że w sprawie zachodzi taka przeszkoda, ponieważ okoliczności, na które powoływali się wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji, były już przedmiotem kontroli organu. Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Przyjąć należy zatem, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Wydana kolejny raz decyzja merytoryczna w tym trybie dotknięta byłaby wadą nieważności. Sąd nie podzielił też zarzutów skargi co do tego, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 156 § 1 K.p.a., tj. że organ w sposób nieuprawniony odmówił wszczęcia postępowania. Należy przy tym odnotować, że skarżący jako uzasadnienie wniosku o stwierdzenie nieważności wskazali, iż w decyzja z 1987 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 8 w związku z art. 6 ust. 1 i 2, art. 5 oraz art. 4 dekretu z dnia 14 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 53, poz. 298,. z późn. zm.). Tymczasem analiza decyzji Kolegium, jak i uzasadnienia wyroku WSA w Opolu z dnia 21 listopada 2013 r. - wbrew zarzutom skargi - wskazuje, że organ oraz Sąd ocenił sprawę w tym zakresie, odwołując się do treści art. 5, art. 6 oraz art. 8 dekretu, zatem skarżący nie mogą skutecznie żądać stwierdzenia nieważności spornej decyzji. W tych okolicznościach sprawy Kolegium trafnie zatem przyjęło, że nie zachodzi podstawa do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności spornej decyzji W związku z tym zarzuty odnośnie do naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 K.p.a. nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. Należy bowiem wskazać, że skoro organ uznał, że istnieją przedmiotowe przeszkody do prowadzenia postępowania, to nie mógł w żaden sposób odnieść się merytorycznie do treści zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności. Reasumując, Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że w sprawie zaistniały przedmiotowe przeszkody do prowadzenia postępowania nieważnościowego, a w konsekwencji, że należało odmówić wszczęcia takiego postępowania, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło