IV SA/Wa 986/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2017 nr [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...], na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r., poz. 722 ze zm., zwanej dalej "u.e.l."), art. 104 kpa, orzekł o wymeldowaniu H. C. z pobytu stałego tj. [...] ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz podał m. in., iż wniosek o wymeldowanie z przedmiotowego lokalu złożył Z. C.. H. C. (dalej skarżąca) została zameldowana pod wskazanym adresem w dniu 14 grudnia 1984 r., a od 20 maja 2011 r. do 27 października 2016 r. posiadała meldunek czasowy pod adresem: [...], gm. [...], gdzie opiekowała się swoimi rodzicami. W ocenie organu I instancji skarżąca opuściła lokal w [...] trwale i dobrowolnie, bowiem nie mieszka w nim od 2011 r. Jednocześnie Burmistrz podniósł, że H. C. nie skorzystała we właściwym czasie, po zmianie zamków w drzwiach wejściowych przez Z. C., z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, zatem nie przejawiła wyraźnej woli powrotu i utrzymania związków z miejscem stałego pobytu. Taki zamiar winien znajdować potwierdzenie w działaniach faktycznych i prawnych strony ukierunkowanych na powtórne zogniskowanie w tym miejscu wszystkich ważnych dla niej spraw. Wszelkie opłaty za czynsz są regulowane przez właściciela mieszkania, skarżąca nie dysponuje kluczami do mieszkania z czego można wywieść brak możliwości powrotu do przedmiotowego budynku. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od w/w decyzji Burmistrza Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazując na brak podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez organ I instancji podniósł, że H. C. nie mieszka w miejscu zameldowania i opuściła je trwale i dobrowolnie z zamiarem koncentracji swych spraw życiowych w innym miejscu. Zauważył w szczególności, że fakt opuszczenia w/w mieszkania i nieprzebywania w nim skarżąca przyznała podczas składania wyjaśnień oświadczając, że od 2011 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, natomiast od tego czasu jej życie koncentruje się w miejscowości [...] gm. [...]. Same zatem wyjaśnienia skarżącej były w ocenie Wojewody już wystraczającym dowodem na potwierdzenie faktu niezamieszkiwania w spornym lokalu, nadto zostały potwierdzone wyjaśnieniami Z. C. i zeznaniami świadków: T. J., J. F. i J. G., którzy zgodnie zeznali że skarżąca mieszka poza miejscem stałego zameldowania. Organ II instancji wskazał też, że w mieszkaniu od kilku lat trwa remont i nikt w nim nie zamieszkuje. Nadto nie podzielił stanowiska skarżącej, iż Z. C. swoim zachowaniem zmusił ją do opuszczenia przedmiotowego lokalu, bowiem skarżąca nie podjęła środków prawnych mających przywrócić możliwość przebywania pod spornym adresem. Zamiar powrotu powinien być bowiem obiektywnie możliwy do stwierdzenia, a nie spełnia wymogu obiektywności sytuacja rezygnacji z podejmowania konkretnych środków prawnych mających służyć przywróceniu zamieszkiwania w lokalu. Odnosząc się do przedłożonego przez skarżącą wyroku z dnia [...] lutego 1999 r. w sprawie [...] Wojskowego Sądu Okręgowego w [...] uznającego Z. C. za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art. 207 § 1 w zw. z art. 157 § 2 kodeksu karnego stanowiącego dowód braku dobrowolności opuszczenia mieszkania Wojewoda wskazał, że wyrok ten stał się prawomocny 7 kwietnia 1999 r., a skarżąca opuściła przedmiotowy lokal w 2011 r. godząc się przez 12 lat na wspólne zamieszkiwanie, dlatego okoliczność ta nie może przesądzać o braku dobrowolności. Organ odwoławczy wskazał, że - jak wynika ze stanowiska skarżącej - nie tylko złe relacje z byłym mężem były przyczyną opuszczenia mieszkania ale także konieczność opieki nad schorowanymi rodzicami. Podniósł, że remont jaki trwa w przedmiotowym lokalu sprawia iż nie nadaje się on do zamieszkania. Zauważył, że ojciec skarżącej zmarł [...] lutego 2015 r., a skarżąca biernie oczekuje na zakończenie remontu, nie uczestniczy w kosztach utrzymania lokalu, do przedmiotowego lokalu powróci niechętnie z uwagi na osobę byłego męża, wolałaby zamieszkać w lokalu zastępczym o przyznanie którego wniosła. Wojewoda wskazując na twierdzenia skarżącej, że w piwnicy nadal znajdują się jej rzeczy osobiste uznał, iż okoliczność ta nie wpływa na zaistnienie przesłanek wymeldowania, bowiem sam fakt pozostawienia rzeczy i przedmiotów nawet codziennego użytku w określonym lokalu nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych osoby zameldowanej i nie dowodzi stałego przebywania w nim właściciela tych rzeczy. Trudna sytuacja skarżącej – walka z chorobą nowotworową, konflikt z byłym mężem – nie miały i nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyła H. C., wnioskując o jej uchylenie. Zaskarżonej wyżej decyzji zarzuciła błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 25 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu w protokołach oraz w decyzji iż w przedmiotowym lokalu nie ma jej rzeczy. Wskazała, że organ zaniechał przeprowadzenia dowodu z oględzin piwnicy oraz strychu do których to pomieszczeń bez zgody skarżącej zostały przeniesione jej rzeczy, które uprzednio były w lokalu. Nadto zarzuciła brak zbadania czy w sposób trwały i dobrowolny opuściła miejsce stałego zamieszkania oraz naruszenie art. 7,77 § 1, 80 i 136 kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych. Podniosła też, że do dnia dzisiejszego nie utraciła tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, ponieważ nie został dokonany podział majątku dorobkowego, nie ma tez orzeczonej eksmisji. W piśmie procesowym z dnia 18 września 2017 r. dodatkowo wskazała między innymi, że były mąż dobrowolnie i trwale opuścił przedmiotowy lokal i wyjechał do [...]. W lokalu została skarżąca i jej syn M. C., który później rozpoczął remont, a następnie zabrał skarżącej klucze od mieszkania uniemożliwiając jej egzystencję w tymże lokalu. Remont mieszkania trwa już 6 lat, skarżąca po remoncie chciałaby wrócić do swego miejsca zamieszkania, obecnie tymczasowo mieszka w domu córki A.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć nie wszystkiej jej argumenty zasługują na aprobatę. Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r o ewidencji ludności (dalej w skrócie u.e.l.). Zgodnie z art. 69 pkt 1, weszła ona w życie z 1 marca 2015 r. i zastąpiła regulacje zawarte we wcześniej obowiązującej ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm., zwana dalej: ustawą z 10 kwietnia 1974 r.). Zgodnie z treścią art. 35 u.e.l., organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Należy zauważać, że konstrukcja wymeldowania w aktualnie obowiązujących przepisach podobna jest do regulacji zawartej w poprzednio obowiązującej ustawie z 10 kwietnia 1974 r. Według art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r., organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Należy zatem zauważyć, że orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do regulacji art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. zachowuje w dużej mierze aktualność w odniesieniu do treści art. 35 u.e.l. Na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił i utrwalił się pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z 7 grudnia 2005 r., sygn. II OSK 302/05). Zgodnie z tym poglądem przyjmuje się, że o trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2013 r., sygn. III SA/Kr 654/12, wyrok WSA w Gliwicach z 6 czerwca 2012 r., sygn. III SA/GL 370/12, wyrok WSA w Łodzi z 19 stycznia 2012 r., sygn. III SA/Łd 1058/11). Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia miejsca pobytu takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywanie związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w lokalu. W ocenie Sądu organy nie dokonały pełnej i wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego ustalając stan faktyczny sprawy niniejszej. W szczególności wątpliwości budzą ustalenia co do tego czy opuszczenie przez skarżącą przedmiotowego lokalu miało charakter definitywny i dobrowolny. Ustalając tę okoliczność organ nie wziął pod uwagę twierdzeń skarżącej z których wynika, że przyczyną opuszczenia mieszkania w Zegrzu była konieczność sprawowania opieki nad ojcem (matka zmarła w 2008 r.), a to w sytuacji gdy Z. C. nie wyraził zgody na zamieszkanie byłego teścia w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], a w konsekwencji na to, by skarżąca w przedmiotowym lokalu sprawowała opiekę nad ojcem. Należało zatem ustalić czy doszło do zmiany centrum życiowego skarżącej, skoro opuszczenie miejsca pobytu łączyło się z koniecznością sprawowania opieki. Organ nie wyciągnął też wniosków z faktu, iż na czas sprawowania tej opieki skarżąca uzyskała jedynie meldunek czasowy w miejscu jej faktycznego przebywania, to jest w miejscowości [...],[...]. Meldunek obejmował okresy od dnia 20 maja 2011 r. do 20 maja 2014 r., a następnie od 6 sierpnia 2014 r. do 27 października 2016 r. Ojciec skarżącej (jak wynika z jej oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 4.10.2017 r. – protokół rozprawy k. 37 akt) zmarł [...] lutego 2015 r., a w kwietniu 2015 r. skarżąca dowiedziała się, że choruje na nowotwór, została poddana operacji onkologicznej, a w następstwie tych zdarzeń stała się inwalidą I grupy, z całkowitą niezdolnością do pracy, wymagającą opieki osób trzecich. Organy nie wzięły tez pod uwagę okoliczności podnoszonej przez skarżącą, co do niemożności wprowadzenia się jej do przedmiotowego lokalu z uwagi na trwający tam od 2011 r. remont. W ocenie skarżącej remont nie postępuje i jest pretekstem mającym uniemożliwić jej powrót do przedmiotowego mieszkania. Fakt, że remont w mieszkaniu trwa, został stwierdzony przez organy, podobnie jak i okoliczność, że omawiany lokal jest niezamieszkały. Organy nie ustaliły kto zainicjował remont, od jak dawna trwa, czy faktycznie już od 6 lat i czy w związku z tym lokal nadaje się do zamieszkania. Oceny tej dokonać należy w kontekście braku podejmowania przez skarżącą kroków umożliwiających jej powrót do mieszkania. Zauważyć też trzeba, że prowadząc postępowanie organy nie zweryfikowały twierdzeń skarżącej, iż w przedmiotowym mieszkaniu nadal znajdują się jej rzeczy osobiste, również meble, usunięte bez jej zgody do piwnicy i na strych, które to pomieszczenia nie były przedmiotem oględzin. Okoliczność ta ma znaczenie przy ustalaniu, czy opuszczeniu mieszkania przez skarżącą towarzyszył zamiar zmiany centrum życiowego. Organy, nie dając wiary twierdzeniom skarżącej, iż po skończonym remoncie chciałaby powrócić do przedmiotowego lokalu wskazały na jej pisemne wyjaśnienia, że wolałaby mieszkać w lokalu zastępczym bo wspólne zamieszkiwanie z byłym mężem powoduje u niej niechęć do przedmiotowego lokum. Tymczasem skarżąca przed sądem podała, że były mąż nie mieszka w tym lokalu od 1999 r. tj od momentu prawomocnego skazania za znęcanie się nad rodziną. Zasadne zatem okazały się te zarzuty skargi w zakresie dotyczącym niewłaściwego przeprowadzenia postępowania, z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębionego zaufania obywateli do organów państwa oraz dokonania oceny na podstawie tylko części materiału dowodowego, z jednoczesnym brakiem należytego uzasadnienia swojego stanowiska. Z uwagi na to, że w okolicznościach sprawy nie sposób uznać, aby została ona właściwie wyjaśniona, co musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu Sąd uznał, ze nie rozważenie wskazanych okoliczności stanowi o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (w tym art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 kpa). Jednocześnie wskazać należy, że fakt zameldowania, jak prawidłowo wskazały organy obu instancji, nie przesądza o prawie w ujęciu cywilistycznym, do danego lokalu. Decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie powoduje zmiany ani tym bardziej wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu, zatem ten zarzut skargi nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.