II GSK 2379/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-10-06
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Maria Jagielska, Joanna Zabłocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu jego poprzedniego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy dotyczące strefy buforowej w kontekście ustalania powierzchni kwalifikującej się do płatności rolnych, a także czy jego uzasadnienie wyroku spełnia wymogi art. 141 § 4 PPSA?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę, naruszył art. 141 § 4 PPSA poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie zawierało samodzielnych motywów rozstrzygnięcia w kluczowej kwestii strefy buforowej, a jedynie powtórzyło stanowisko organu. Sąd I instancji nie wyjaśnił, jak rozumie tolerancję pomiaru związaną ze strefą buforową i dlaczego zastosowanie szerszej strefy buforowej (1,5 m zgodnie z rozporządzeniem Komisji WE nr 1122/2009) nie wpływa na wielkość stwierdzonej powierzchni kwalifikującej się do płatności. W związku z tym, naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem wyroku WSA i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Rolnik M. N. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na 2014 r. Kontrola wykazała nieprawidłowości dotyczące powierzchni działek i prowadzenia działalności rolniczej. Decyzją Dyrektora ARiMR odmówiono przyznania płatności. WSA oddalił skargę rolnika. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na brak odniesienia się do kwestii strefy buforowej (art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009). WSA ponownie rozpoznając sprawę, uznał, że zastosowanie strefy buforowej 1,5 m nie wpływa na wielkość stwierdzonej powierzchni, ale jego uzasadnienie nie zawierało samodzielnych motywów. NSA uchylił wyrok WSA, uznając zasadność skargi kasacyjnej z powodu naruszenia art. 141 § 4 PPSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Joanna Zabłocka Protokolant Anna Sobińska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 90/17 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach; 2. zasądza od Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach na rzecz M. N. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 23 lutego 2017 r. o sygn. akt I SA/Ke 90/17 oddalił skargę M. N. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dalej: Dyrektor OR ARiMR) z dnia [...] grudnia 2015 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2014 r.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
M. N. (dalej: skarżący lub rolnik) w dniu 24 kwietnia 2014 r. złożył wniosek o przyznanie na rok 2014 płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 20,05 ha. Kontrola w zakresie kwalifikowalności przeprowadzona w gospodarstwie w dniach 27-28 sierpnia 2014 r. metodą inspekcji terenowej wykazała szereg nieprawidłowości dotyczących powierzchni deklarowanej działek zgłoszonych do płatności, ustalono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na całej powierzchni dwóch działek oraz na jednej działce stwierdzono inne uprawy niż uprawa deklarowana (program rolnośrodowiskowy). W tym samym czasie w gospodarstwie skarżącego miała miejsce kontrola w zakresie spełnienia wymogów wzajemnej zgodności, która wykazała że rolnik nie przeprowadził w terminie na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej lub nie były na nich wypasane zwierzęta; a także nie przeprowadził na gruntach ugorowanych koszenia lub innych zabiegów uprawowych. Było to podstawą odmowy przyznania płatności ONW.
Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję
z dnia [...] kwietnia 2015 r. o odmowie przyznania płatności ONW na 2014 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] października 2015 r. Kierownik ARiMR odmówił przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2014. Orzekając na skutek odwołania, Dyrektor ARiMR zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że raport z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 27-28 sierpnia 2014 r. nie został podważony w toku postępowania, a jedynie podlegał uściśleniu i weryfikacji w postępowaniu wyjaśniającym i na jego podstawie (zgodnie z danymi z raportu, pismem wykonawcy kontroli, notatką służbową inspektorów terenowych), a w szczególności na podstawie wykonanych fotografii nr [...] stwierdzono, że ustalenia inspektorów terenowych w zakresie zaprzestania użytkowania gruntów są prawidłowe, a wyniki kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą [A.] nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Ponadto na podstawie dowodów w sprawie ustalono, że powierzchnia stwierdzona (czyli kwalifikująca się do płatności) wynosi 16,38 ha, w związku z tym różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku (20,05 ha) a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli na miejscu stanowi 22,41% powierzchni stwierdzonej. Dyrektor ARiMR stwierdził, że zarówno sytuacja rodzinna skarżącego, jak i informacja o przywróceniu po kontroli na miejscu gruntu do użytkowania nie mają wpływu na fakt, że zarówno w dniu złożenia wniosku, jak i w dacie kontroli działki stanowiły nieużytki. Organ wywiódł, że podnoszona przez skarżącego siła wyższa miała miejsce w okresie składania wniosków i była znana rolnikowi w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2014. Zdaniem organu odwoławczego powyższe wskazuje, że skarżący ocenił wówczas, że jego stan zdrowia nie stoi na przeszkodzie do prowadzenia działalności rolniczej.
Oddalając skargę rolnika na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) WSA wyrokiem z 21 kwietnia 2016 r. o sygn. akt I SA/Ke 154/16 uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. W ocenie Sądu, zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają różnice między powierzchnią działek zadeklarowanych do płatności a powierzchnią użytkowaną rolniczo, a także fakt zaniechania na części zadeklarowanych działek prowadzenia działalności oraz naruszenia norm dobrej kultury rolnej w 2014 r. Sąd wyjaśnił, że podstawą prawną przeprowadzenia kontroli na miejscu jest zobowiązanie, jakie rolnik podpisuje we wniosku o przyznanie płatności oraz art. 26 i dalsze rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, które nie obligują organu do powiadamiania wnioskodawcy o czasie i miejscu kontroli. Sąd wskazał również, że raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, skarżący nie podważył skutecznie tego dowodu, a w konsekwencji poczynionych ustaleń.
Orzekając na skutek skargi kasacyjnej rolnika Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 grudnia 2016 r. o sygn. akt II GSK 3665/16 uchylił zaskarżony wyrok WSA z 21 kwietnia 2016 r. o sygn. akt I SA/Ke 154/16 w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji. Sąd kasacyjny zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że wyrok WSA narusza prawo, bowiem akceptuje stanowisko organów ARiMR co do tego, że stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z przepisami prawa, na podstawie poprawnie przeprowadzonej kontroli i w oparciu o rzetelnie sporządzony protokół kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że Sąd I instancji nie odniósł się do kwestii tzw. "strefy buforowej", o jakiej stanowi art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina [Dz.U.UE z 2 grudnia 2009 r. L 316, s. 65 ze zm.; dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009.] Zdaniem NSA, fakt pojawienia się tego zarzutu dopiero na etapie postępowania kasacyjnego nie usprawiedliwia Sądu I instancji, ponieważ kontrola zaskarżonej decyzji odnosi się do zgodności tego rozstrzygnięcia z przepisami prawa. Strefa buforowa, na jaką wskazuje art. 34 ust. 1 cyt. rozporządzenia, o szerokości 1,5 m jako tolerancja pomiaru, nie może być wiązana z określoną metodą pomiaru. Szerokość strefy buforowej nie wynika z właściwości technicznych urządzeń pomiarowych. Oznacza to, że nie właściwości tych urządzeń wyznaczają taką strefę, ale czynią to przepisy prawa. Przepis art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jednoznacznie stwierdza, że strefa buforowa wynosi 1,5 m i ta wielkość powinna być brana pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy.
W piśmie procesowym z dnia 17 lutego 2017 r. Dyrektor ARiMR ponownie wskazał na nieprawidłowości, jakie wykazała kontrola, przedstawił także obliczenia tolerancji pomiaru dla szerokości strefy buforowej o wielkości 0,75 m oraz 1,5 m wyliczając końcowo powierzchnię stwierdzoną. W wyniku porównania tych wyliczeń organ podniósł, że zastosowanie strefy buforowej o szerokości 1,5 m nie ma wpływu na zmianę powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu.
M. N. w piśmie procesowym z dnia 20 lutego 2017 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko żądając uchylenia w całości zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że na skutek bezprawnie przyjętej wielkości strefy buforowej, nie tylko zostały znacząco wypaczone pomiary działek skutkujące nieprzyznaniem płatności, ale także dodatkową konsekwencją było obarczenie działek negatywnymi kodami pokontrolnymi.
Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Kielcach wskazał, że dla oceny zasadności skargi zasadnicze znaczenie ma fakt, że sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Działając w ramach związania wyrokiem NSA w zakresie dokonanej przez ten Sąd wykładni prawa oraz w warunkach ustawowego wzorca kontroli określonego w art. 145 p.p.s.a., Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego, a tym samym brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. WSA przypomniał, że w uzasadnieniu wyroku z 6 grudnia 2016 r. NSA za skuteczny uznał zarzut naruszenia prawa procesowego w kontekście ustalenia stanu faktycznego i prawidłowości przeprowadzonej przez organy kontroli powierzchni zadeklarowanych do płatności działek, bowiem Sąd I instancji nie odniósł się do kwestii tzw. "strefy buforowej", o jakiej stanowi art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przyjmując za NSA, że regulacja ta tworzy po stronie organu zobowiązanie do uwzględniania przy pomiarach 1,5 m strefy buforowej wokół działki rolnej, Sąd I instancji stwierdził, że doszło do naruszenia przez organy tego przepisu postępowania, ale naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Jak wynika z pisma procesowego organu z dnia 17 lutego 2017 r., w przedmiotowej sprawie zmiana wielkości strefy buforowej nie ma wpływu na wielkość powierzchni stwierdzonej. W ocenie Sądu zastosowanie 0,75 m strefy buforowej pozostaje bez wpływu na niezgodność powierzchni stwierdzonej działek rolnych z powierzchnią deklarowaną we wniosku, a co za tym idzie dla kwestii przyznania wnioskowanej płatności. Stwierdzone przez Sąd naruszenie przepisów postępowania nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skargą kasacyjną M. N. domagał się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na ustaleniu przez Sąd I instancji stanu faktycznego niezgodnie z jego rzeczywistym przebiegiem, oraz zaaprobowaniu ustaleń opartych na protokole kontroli sporządzonym sprzecznie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa polskiego oraz prawem bezwzględnie obowiązującym Unii Europejskiej tj. art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 pomimo zaleceń i wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie w wyroku z 6 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 3665/16 w konsekwencji poczynienia błędnych ustaleń faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy;
b) art. 190 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez Sąd meriti przy ponownym rozpoznaniu sprawy do wykładni dokonanej w sposób wiążący przez NSA w wyroku z 6 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 3665/16 w szczególności w zakresie zastosowania art. 34 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009;
c) "art. 145 1 pkt 1 lit. A" poprzez nieuchylenie wadliwej decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania;
II. prawa materialnego:
a) art. 68 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony sporządzony w Brukseli 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. Nr 11 poz. 38) poprzez dokonywanie wykładni przepisów prawa polskiego sprzecznie z prawem unijnym, a w szczególności z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009;
b) art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 przez wadliwą dowolną wykładnię i przyjęcie, że strefa buforowa w zakresie wielkości powierzchni zadeklarowanych do płatności działek nie ma znaczenia i nie powinna być uwzględniana;
c) art. 34 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 przez wadliwą dowolną wykładnię i przyjęcie, że wystąpienie drzew na działce rolnej kwalifikuje ją jako nieużytek w sytuacji gdy przepis ten przez fakt istnienia drzew nie kwalifikuje działki rolnej, jako nieużytku.
W uzasadnieniu skarżący wskazał w szczególności, że nielogiczne i sprzeczne z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz wykładnią dokonaną przez NSA jest przyjęcie przez WSA, iż wielkość strefy buforowej nie ma żadnego wpływu dla wielkość deklarowanej powierzchni w stosunku do wielkości powierzchni stwierdzonej. Skarżący stwierdził, że nowe wyliczenia zostały oparte na poprzednich, wadliwie przeprowadzonych pomiarach. Wskazał, że w raportach kontroli brak jest danych dotyczących obwodów i tolerancji pomiaru działek, natomiast WSA przyjął za wiarygodne nowe wyliczenia ARiMR zawarte w piśmie z dnia 17 lutego 2017 r., bez jakiejkolwiek weryfikacji twierdzeń zawartych w tym piśmie.
Dyrektor OR ARiMR nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowo-administracyjnego, której w sprawie nie stwierdzono.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. i została skierowana przeciwko wyrokowi Sądu, którym uznał on za prawidłową decyzję odmawiającą przyznania wnioskowanych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2014 r., wobec tego, że różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do płatności ONW (20,05 ha) a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli na miejscu (16,38 ha) stanowiła 22,41% powierzchni stwierdzonej. WSA orzekał po uchyleniu poprzedniego wyroku wydanego w I instancji w dniu 21 kwietnia 2016 r. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2016 r., w którym Sąd kasacyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia prawa procesowego w kontekście ustaleń stanu faktycznego co do powierzchni stwierdzonej w związku z przyjęciem przez organy określonej strefy buforowej, o której mowa w art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
W sprawie znajduje zatem zastosowanie art. 190 p.p.s.a., co oznacza, że WSA ponownie rozpoznając sprawę był związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie, nie mógł też wykraczać poza zakres kontroli i orzekania tego Sądu, który był związany granicami skargi kasacyjnej (z wyłączeniem wad określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.). Ponadto z art. 190 p.p.s.a. wynika, że stronom nie wolno opierać skargi kasacyjnej od wyroku wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez NSA.
Sąd I instancji właściwie zidentyfikował problem, którego niewyjaśnienie było podstawą uchylenia wyroku z 21 kwietnia 2016 r. NSA za skuteczny bowiem uznał zarzut naruszenia prawa procesowego, w kontekście ustalenia stanu faktycznego i prawidłowości przeprowadzonej przez organy kontroli powierzchni zadeklarowanych do płatności działek. Przesądził w tym zakresie, że szerokość strefy buforowej, o jakiej stanowi art. 34 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, nie wynika z właściwości technicznych urządzeń pomiarowych, lecz z przepisów prawa. Zatem skoro przepisy prawa wskazują, że strefa taka wynosi 1,5 m, to taka wielkość powinna być brana pod uwagę. NSA stwierdził, że brak przy ocenie skarżonych decyzji odniesienia się przez WSA do tej kwestii musiał prowadzić do uchylenia zaskarżonego wówczas wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę WSA wskazał, że konieczna jest analiza prawidłowości ustaleń faktycznych organu poczynionych w oparciu o wynik czynności kontrolnych dotyczących wielkości powierzchni działek rolnych, w kontekście wzorca kontroli ustalonego na podstawie art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Sąd I instancji stwierdził, powołując się na "przejrzysty" sposób przedstawienia wpływu zmiany tolerancji pomiaru (zmiana z 0,75 metrowej strefy przyjętej przez organ w zaskarżonej decyzji, na 1,5 metrową nakazaną przez NSA) przez organ w piśmie procesowym z dnia 17 lutego 2017 r., że zmiana wielkości strefy buforowej nie ma wpływu na wielkość powierzchni stwierdzonej. Według WSA, z porównawczego wyliczenia tolerancji pomiaru uwzględniającej zastosowanie strefy buforowej w wielkości zarówno 0,75 m, jak i 1,5 m, jednoznacznie wynika, że do płatności kwalifikuje się taka sama powierzchnia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia – w zakresie odniesienia się do tej kwestii – warunków z art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazanie co do dalszego postępowania. W judykaturze prezentowany jest pogląd, że wskazany przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (vide uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; publ. CBOSA). Ponadto przyjmuje się, że aczkolwiek uzasadnienie sporządzane jest po wydaniu orzeczenia, sporządzenie go z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1868/06; publ. CBOSA). Taka sytuacja występuje przede wszystkim wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia sporządzone jest w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną, lub gdy motywy zaskarżanego wyroku nie pozwalają stronie na skuteczne wdanie się w spór.
Taki przypadek ma miejsce w niniejszej sprawie. WSA powołując się na pismo procesowe Dyrektora ARiMR z dnia 17 lutego 2017 r., nie wskazał samodzielnie, jakie przesłanki i dlaczego doprowadziły go do konkluzji, że zmiana strefy buforowej (z 0,75 m na 1,5 m – przyjętej przy określaniu powierzchni działek rolnych w trakcie kontroli na miejscu), o której mowa w art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie ma wpływu na wielkość powierzchni stwierdzonej. WSA powtórzył tylko za organem, że niezależnie od tego, czy wielkość strefy buforowej wynosi 0,75 m, czy 1,5 m, to do płatności kwalifikuje się taka sama powierzchnia. Nie wyjaśnił jednak w związku z tym, jak rozumie tolerancję pomiaru, z którą immanentnie związana jest właśnie określona strefa buforowa, stąd słuszna jest argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej o deficycie samodzielnych motywów WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Brak stanowiska w tej kluczowej, z punktu widzenia wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza w kontekście oceny dokonanej przez NSA w wyroku z 6 grudnia 2016 r. kwestii oznacza, że rozstrzygnięcie WSA, w części dotyczącej istotnych ustaleń stanu faktycznego, nie może zostać uznane za prawidłowe i wystarczające. Nie poddaje się ono bowiem kontroli instancyjnej, a uchybienie to stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tej sytuacji nie można też przyjąć, aby w kontrolowanym rozstrzygnięciu właściwe wykonano zalecenia NSA wskazane w wyroku z 6 grudnia 2016 r. i uwzględniono ocenę prawną tam zawartą.
Dlatego też uzasadnienie prawne znajdują zarzuty wskazane w pkt I a i b petitum skargi kasacyjnej, z tą uwagą, że nie można zgodzić się z argumentacją skargi kasacyjnej o nieprzydatności, dla obliczenia strefy buforowej w wymiarze 1,5 m, pomiarów przeprowadzonych w dniach 27-28 sierpnia 2014 r. NSA w wyroku z 6 grudnia 2016 r. nie zakwestionował samych pomiarów (skutecznie nie czyni też tego skarżący kasacyjnie), lecz tylko polecił uwzględnić przy ustalaniu powierzchni stwierdzonej tolerancję pomiaru z przyjęciem 1,5 m strefy buforowej, a to jest przecież kwestia dokonania stosownych obliczeń i nie wymaga ponownego pomiaru powierzchni.
Co do zarzutów sformułowanych w pkt. I c i II a, b, to uznać należy, że niewyjaśnienie w zaskarżonym wyroku zasadniczej przesłanki rozstrzygnięcia powoduje, że przedwczesne jest ustosunkowywanie się do nich.
Nie mógł zostać natomiast uznany za skuteczny zarzut naruszenia art. 34 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE)nr 1122/2009 poprzez jego wadliwą wykładnię, gdyż wbrew wymaganiom z art. 176 p.p.s.a., ta podstawa kasacyjna nie została w ogóle uzasadniona w skardze kasacyjnej. Z zaskarżonego wyroku nie wynika ponadto, aby WSA w ogóle dokonywał wykładni wskazanego przepisu.
Bezpodstawny jest też zarzut z pkt. I c petitum skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia "art. 145 1 pkt 1 lit. A poprzez nieuchylenie wadliwej decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania", już z tego tylko powodu, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. dotyczy sytuacji uwzględnienia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, nie mógłby zatem stanowić podstawy uchylenia decyzji z powodu "rażącego" naruszenia przepisów postępowania.
Wobec tego jednak, że w sprawie uznano za zasadne wymienione wcześniej zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy WSA weźmie pod uwagę zaprezentowane wyżej stanowisko i uwzględniając wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2016 r. ocenę prawną jasno i zrozumiale wyłoży swoje stanowisko odnośnie znaczenia szerszej, niż to przyjęto w decyzjach organów, strefy buforowej, o której mowa w art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego orzeczono zgodnie z wnioskiem autora skargi kasacyjnej na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a/ w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło